Đưa di sản vào đời sống bằng sáng tạo và thiết kế
Từ chiếc đèn sơn mài có thể thay đổi diện mạo đến những mô-đun gốm đa công năng, các thiết kế cho thấy sáng tạo không chỉ làm mới sản phẩm mà còn mở ra cơ hội phát triển sinh kế cho cộng đồng làng nghề.
Tiếp cận di sản như nguồn lực sáng tạo
Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Hội đồng Anh và TUVA Communication tổ chức Lễ trao giải và khai mạc triển lãm Cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026”.

Cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” tiếp cận di sản như một nguồn lực sáng tạo cho công nghiệp văn hóa. Thay vì chỉ khai thác hoa văn, hình ảnh hay chất liệu truyền thống để trang trí sản phẩm, các thí sinh được khuyến khích tìm hiểu sâu hơn về kỹ thuật, tư duy tạo tác và tri thức bản địa, từ đó phát triển những ứng dụng mới trong thiết kế sản phẩm đương đại.
Mùa giải 2026 tập trung vào 3 vùng di sản với những đặc trưng riêng: kỹ thuật sơn mài Hạ Thái, nghề gốm Bát Tràng và nghề thủ công truyền thống của đồng bào Mông tại Chế Cu Nha.
Mỗi vùng nghề mở ra một không gian khám phá, nơi người trẻ có cơ hội tiếp cận trực tiếp với nghệ nhân, tìm hiểu câu chuyện phía sau mỗi kỹ thuật và thử nghiệm cách đưa những giá trị ấy vào đời sống hiện đại.
Đây cũng là một hướng tiếp cận đáng chú ý trong phát triển công nghiệp văn hóa: giá trị di sản không chỉ nằm ở câu chuyện hay vẻ đẹp của sản phẩm, mà còn ở khả năng tham gia vào một chuỗi giá trị mới, từ sáng tạo, thiết kế, sản xuất đến phân phối và tiêu dùng.

Khi kỹ thuật truyền thống được ứng dụng trong những sản phẩm có khả năng tiếp cận thị trường, người thợ có thêm cơ hội việc làm, còn tri thức làng nghề có điều kiện tiếp tục được thực hành và trao truyền.
9 thiết kế đưa chất liệu truyền thống vào đời sống mới
Đại diện Ban tổ chức, bà Phạm Minh Hồng - Quản lý Nghệ thuật tại Hội đồng Anh Việt Nam chia sẻ: qua “Theo bước di sản cộng đồng 2026”, Ban tổ chức mong muốn tạo ra một không gian để người trẻ tiếp cận di sản sâu hơn, không chỉ dừng lại ở việc tìm cảm hứng từ những hoa văn, chất liệu hay hình ảnh truyền thống, mà thực sự tìm hiểu kỹ thuật, tư duy và tri thức nằm phía sau mỗi nghề thủ công.
So với những mùa trước, cuộc thi năm nay nhấn mạnh hơn vai trò của thiết kế trong chuyển hóa các giá trị di sản thành những sản phẩm có công năng, phù hợp với đời sống đương đại và có tiềm năng phát triển trên thị trường.
"Chúng tôi tin rằng khi người trẻ nhìn thấy tiềm năng sáng tạo trong di sản, còn nghệ nhân có thêm cơ hội đưa kỹ thuật vào những sản phẩm mới, di sản sẽ có thêm con đường để tiếp tục hiện diện trong đời sống và tạo ra giá trị cho các thế hệ tiếp theo”, bà Phạm Minh Hồng nói.
Đại diện Ban giám khảo, bà Trần Tuyết Lan - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Doanh nghiệp Xã hội CRAFT LINK cho biết: “Điều đáng quý trong hành trình này là sự học hỏi hai chiều giữa người trẻ và nghệ nhân. Các bạn trẻ mang đến những ý tưởng mới, còn nghệ nhân giúp các bạn hiểu sâu hơn về chất liệu, kỹ thuật và những giá trị nằm sau mỗi sản phẩm. Khi hai bên thực sự cùng sáng tạo, chúng ta không chỉ có những thiết kế mới mà còn mở ra cơ hội để nghề truyền thống tiếp tục phát triển và tạo sinh kế cho cộng đồng".

9 sản phẩm được lựa chọn giới thiệu tại triển lãm thể hiện những cách tiếp cận đa dạng trong việc ứng dụng di sản vào thiết kế đương đại.
Ba giải Nhất ở ba bảng thi là những ví dụ tiêu biểu: Nhất Tâm (Lương Minh Thư) - giải Nhất bảng Gốm Bát Tràng, lấy cảm hứng từ nguyên lý “tâm xoay” trên bàn chuốt gốm, thiết kế phát triển một điểm tựa trung tâm cùng các mô-đun gốm có thể tách, ghép linh hoạt. Từ một cấu trúc, sản phẩm có thể đảm nhiệm nhiều chức năng như đĩa cắm hoa ikebana, đôn cắm trầm hay đĩa trang trí.
Sonmai Lamp (Đào Sơn Lâm) - giải Nhất bảng Sơn mài Hạ Thái, thiết kế kết hợp khung đèn cố định với các tấm ốp sơn mài độc bản, có thể tháo lắp và thay thế bằng nam châm chỉ trong vài giây. Cách tiếp cận này mở ra khả năng phát triển nhiều phiên bản trên cùng một cấu trúc đèn, giúp người dùng có thể thay đổi diện mạo sản phẩm, đồng thời tạo thêm không gian sáng tạo cho nghệ nhân sơn mài.
_watermarked.jpg)
Nếp Ruộng (Hoàng Hải Triều) - giải Nhất bảng Thủ công người Mông Chế Cu Nha, lấy cảm hứng từ những đường cong của ruộng bậc thang, thiết kế chiếc ghế sử dụng các dải vải dệt thủ công làm phần tựa lưng. Sản phẩm gợi nhắc cảnh quan và nhịp sống vùng cao, đồng thời đưa kỹ thuật dệt truyền thống vào một vật dụng quen thuộc của đời sống đương đại.
Giải Bình chọn thuộc về Ghế đôn Hợp (Hoàng Phương Nga). Bên cạnh bốn sản phẩm đoạt giải, triển lãm còn giới thiệu 5 thiết kế: Ánh mài Hạ Thái (Nguyễn Khánh Linh), Giọt gốm (Đào Sơn Tùng), Sắc Mạch (Nguyễn Tấn Lộc), Lớp áo di sản (Nguyễn Thị Thùy Linh) và MONGEAR (Trần Thị Tố Uyên).
Mỗi thiết kế là một thử nghiệm về cách chuyển hóa chất liệu, kỹ thuật và cảm hứng văn hóa thành sản phẩm mới. Qua đó, triển lãm cho thấy tiềm năng của sự kết hợp giữa tri thức bản địa, tư duy thiết kế và nhu cầu sử dụng đương đại trong việc phát triển các sản phẩm.
Triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” mở cửa tại Hội quán Phúc Kiến đến ngày 28/11. Tại đây, công chúng có thể trực tiếp tìm hiểu 9 thiết kế được phát triển từ 3 vùng di sản, khám phá cách những kỹ thuật và chất liệu thủ công quen thuộc được ứng dụng trong các sản phẩm mới.

