Dự kiến từ 1/7/2027, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh sẽ bắt đầu kiểm định khí thải xe máy
Tại Tọa đàm “Kiểm định khí thải xe cơ giới và vấn đề chống ô nhiễm không khí” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trương Mạnh Tuấn chia sẻ, Bộ đã có tờ trình dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với khí thải của xe mô tô và xe gắn máy, trình Thủ tướng xem xét ban hành.
Lộ trình thực hiện quy chuẩn khí thải đối với các loại phương tiện
Tại tọa đàm, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trương Mạnh Tuấn chia sẻ, ngày 17/11 vừa qua, Bộ đã có tờ trình dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với khí thải của xe mô tô và xe gắn máy, trình Thủ tướng xem xét ban hành.
Theo dự thảo, từ 1/7/2027 sẽ bắt đầu kiểm định tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Các thành phố trực thuộc Trung ương khác áp dụng từ 1/7/2028. Đối với các địa phương còn lại có mức độ ô nhiễm chưa cao sẽ thực hiện từ 1/7/2030.
Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sắp ban hành quy chuẩn quy định các mức kiểm soát khí thải đối với xe mô tô và xe gắn máy gồm 4 mức, phù hợp với việc chuyển đổi một cách dần dần, không loại bỏ đột ngột đối với các phương tiện đang lưu hành.
Cụ thể, đối với xe mô tô (xe trên 50 phân khối và là số lượng xe lớn nhất đang sử dụng) sản xuất trước năm 2008 sẽ áp dụng mức 1 - mức nới lỏng nhất; xe sản xuất từ 2008 - 2016 sẽ áp dụng mức 2; xe sản xuất từ 2017 - 30/6/2026 sẽ áp dụng mức 3; xe bắt đầu sản xuất từ năm 2027 sẽ áp dụng mức 4.
Tương tự, đối với xe gắn máy (số lượng ít) sản xuất trước 2017 áp dụng mức 1, từ 2017 - 2026 áp dụng mức 2 và từ 2027 áp dụng mức 4.
Lộ trình cần thiết lập một cơ chế giám sát, xử phạt một cách hiệu quả
Cùng vấn đề trên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi cho rằng, việc ban hành lộ trình để kiểm soát ô nhiễm không khí do các phương tiện giao thông gây ra là rất cần thiết, trong đó có việc kiểm định đối với các phương tiện cơ giới bao gồm ô tô, xe mô tô, xe gắn máy…
Trong quá trình giám sát, trước yêu cầu cấp bách cũng như sự quan tâm của cử tri nhân dân. Thời gian gần đây, Thủ tướng cũng đã ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn năm 2045 (Quyết định số 2530 ngày 19/11/2025).
Trong đó, Thủ tướng đề ra mục tiêu đến năm 2030, 100% phương tiện tham gia giao thông đường bộ bao gồm xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy được quản lý kiểm soát về khí thải theo lộ trình áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải của phương tiện tham gia giao thông đường bộ. Mục tiêu rõ ràng, tuy nhiên để làm sao lộ trình này thực sự khả thi, chúng ta phải có biện pháp thực hiện.
Ở góc độ người làm chính sách, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi gợi ý một số vấn đề đáng quan tâm như sau:
Thứ nhất, ban hành hệ thống tiêu chuẩn quy chuẩn. Hiện nay trước hết cần tính toán để tiêu chuẩn, quy chuẩn bảo đảm tính khả thi, trên quan điểm khả thi cả về mặt kinh tế, bảo vệ môi trường, bảo đảm vấn đề an sinh, xã hội…
Thứ hai, phải có lộ trình về hạ tầng. Trong kiểm định, thách thức là thiết lập hệ thống hạ tầng. Bên cạnh đó, vấn đề đội ngũ, kỹ thuật, công nghệ áp dụng tiên tiến. Kể cả góc độ các cơ quan kiểm định, các cơ quan quản lý như ngành môi trường, ngành giao thông vận tải, cơ quan có trách nhiệm xử phạt như lực lượng công an…
Thứ ba, khi đưa ra lộ trình đó phải tính toán đầy đủ lợi ích của các bên liên quan, phải có trọng tâm, trọng điểm. Ví dụ, vấn đề mục tiêu trước mắt là giải quyết ô nhiễm không khí ở 2 thành phố lớn, việc áp dụng phải có trọng tâm trọng điểm, chính sách phải bảo đảm tính đồng bộ. Đồng thời, phải cân nhắc làm sao chính sách phải đồng bộ, liên quan đến an sinh, sinh kế của người dân, cần quan tâm giải quyết hài hòa.
Thứ tư, để lộ trình có tính khả thi, phải rất quan tâm thiết lập một cơ chế giám sát, xử phạt một cách hiệu quả. Ở đây có mấy vấn đề cần quan tâm là các cơ chế giám sát phải ứng dụng công nghệ mới bao gồm: trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số…
“Vấn đề đáng quan tâm là chuyển đổi nhiên liệu, chuyển đổi các phương tiện về năng lượng phải là một chính sách có tính chất tổng thể, đồng bộ, có lộ trình rõ ràng, việc truyền thông đến các đối tượng liên quan phải rất hiệu quả, để người hiểu”, , Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi nhấn mạnh.
