Dư địa lớn cho ngành quỹ đầu tư
Với tổng tài sản quản lý mới tương đương khoảng 6% GDP, ngành quỹ Việt Nam còn nhiều dư địa phát triển. Mở rộng cơ sở nhà đầu tư tổ chức, ứng dụng công nghệ và đưa sản phẩm quỹ đến gần hơn với nhà đầu tư cá nhân sẽ góp phần phát triển thị trường vốn cân bằng, bền vững.
Tăng trưởng mạnh, dư địa còn lớn
Ngày 25/8, tại Hà Nội, Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán (SRTC) phối hợp với Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức Hội nghị “Đầu tư thông minh trong kỷ nguyên số: nhận diện cơ hội đầu tư qua các quỹ”.
Theo Trưởng Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán Nguyễn Công Minh, sau hơn 10 năm phát triển, ngành quản lý quỹ Việt Nam đã có bước tăng trưởng đáng kể. Hiện thị trường có 43 công ty quản lý quỹ đang hoạt động với 142 quỹ đầu tư chứng khoán, trong đó 106 quỹ đại chúng. Tổng tài sản quản lý (AUM) tăng từ khoảng 124.000 tỷ đồng cuối năm 2015 lên hơn 846.000 tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, gấp 6,8 lần. Bình quân 10 năm qua, AUM tăng hơn 20% mỗi năm.
Tuy nhiên, quy mô ngành quỹ Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn. AUM hiện tương đương khoảng 6% GDP, trong khi tỷ lệ này tại Thái Lan trên 31%, Malaysia trên 56%, Trung Quốc trên 57% và Hàn Quốc khoảng 84%.
Theo ông Minh, khoảng cách này cho thấy dư địa phát triển ngành quỹ tại Việt Nam còn lớn, nhất là trong bối cảnh Chính phủ định hướng phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững, tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức.
Ngày 27/7/2026, Thủ tướng ban hành Quyết định số 1413/QĐ-TTg phê duyệt Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam. Một trong những giải pháp trọng tâm là phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững, ưu tiên nhà đầu tư tổ chức, hướng tới sự cân bằng hơn giữa nhà đầu tư tổ chức và cá nhân. Đề án cũng đặt mục tiêu hiện đại hóa hạ tầng tài chính, thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển sản phẩm và thị trường mới, qua đó mở rộng quy mô, thanh khoản của thị trường vốn.
Theo ông Nguyễn Công Minh, sự phát triển của công nghệ số, dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang thay đổi cách nhà đầu tư tiếp cận thông tin, phân tích, lựa chọn và quản lý cơ hội đầu tư.
Trong bối cảnh đó, đầu tư thông minh không chỉ là tiếp cận thông tin tốt hơn mà còn đòi hỏi phương pháp đầu tư và năng lực quản trị rủi ro hiệu quả hơn. Các quỹ đầu tư giúp nhà đầu tư tiếp cận danh mục tài sản được xây dựng, quản lý bởi đội ngũ chuyên nghiệp, đồng thời hưởng lợi từ năng lực nghiên cứu, phân tích và quản trị rủi ro của công ty quản lý quỹ. Qua đó, quỹ trở thành kênh kết nối nguồn tiền của nhà đầu tư với các cơ hội đầu tư và nhu cầu vốn của nền kinh tế.
Việc mở rộng ngành quỹ, theo ông Minh, không chỉ mang lại lợi ích cho nhà đầu tư mà còn góp phần hình thành cơ cấu nhà đầu tư cân bằng và chuyên nghiệp hơn. Sự tham gia ngày càng lớn của nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư dài hạn và dòng vốn chuyên nghiệp sẽ góp phần cải thiện chất lượng thanh khoản, tăng tính ổn định và khả năng huy động vốn của thị trường chứng khoán.
Đây cũng là một trong những định hướng được cơ quan quản lý thúc đẩy thời gian qua thông qua các đề án về nâng hạng thị trường chứng khoán, tái cấu trúc nhà đầu tư, phát triển ngành quỹ và phổ biến kiến thức cho nhà đầu tư.
Mở rộng sản phẩm và kênh phân phối
Theo Phó trưởng Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán Nguyễn Thị Bích Ngà, để ngành quỹ phát triển bền vững, khuôn khổ pháp lý cần tiếp tục được hoàn thiện, tạo điều kiện mở rộng hoạt động và phân phối sản phẩm. Năng lực tài chính, quản trị rủi ro của các công ty quản lý quỹ cũng cần được nâng lên theo thông lệ quốc tế.
Cơ quan quản lý định hướng đa dạng hóa loại hình quỹ và sản phẩm đầu tư, nghiên cứu thêm các chỉ số làm cơ sở phát triển quỹ hoán đổi danh mục (ETF), nhằm mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư trong nước và tăng sức hấp dẫn với dòng vốn nước ngoài.
Nguồn hàng trên thị trường cũng cần đa dạng hơn. Bên cạnh cổ phiếu, trái phiếu, cơ quan quản lý đang nghiên cứu thêm các sản phẩm phái sinh, trong đó có hợp đồng quyền chọn chỉ số.
Một vấn đề khác là mở rộng kênh phân phối chứng chỉ quỹ để sản phẩm tiếp cận thuận tiện hơn với nhà đầu tư cá nhân. Đồng thời, chính sách thuế phù hợp cũng được đề xuất nhằm khuyến khích nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ dài hạn.
Từ góc độ doanh nghiệp, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Quản lý Quỹ đầu tư MB (MBCapital) Chu Hồng Kiên cho rằng, công nghệ sẽ đóng vai trò quan trọng nếu ngành quỹ muốn mở rộng quy mô AUM lên 30 - 50% GDP. MBCapital đang tập trung giáo dục tài chính cho khách hàng thông qua truyền thông số, tăng kết nối bằng tài chính nhúng, tài chính hướng đối tượng và quản trị số.
Ông Kiên cũng đề xuất, Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước tạo điều kiện để ngân hàng thương mại trở thành đại lý phân phối chứng chỉ quỹ. Theo ông, mạng lưới và lượng khách hàng lớn của các ngân hàng có thể giúp quỹ mở rộng khả năng tiếp cận nhà đầu tư, đồng thời giảm chi phí phân phối.
Phó Chủ tịch HĐQT, Phó Tổng Giám đốc thường trực Công ty CP Quản lý quỹ PVI (PVI AM) Phan Anh Tuấn cho rằng, quỹ mở là giải pháp phù hợp với nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt là người trẻ. Ông đề xuất chính sách thuế theo hướng khuyến khích đầu tư qua quỹ và cơ chế phí đại lý chuyển nhượng phù hợp đối với quỹ mở có quy mô dưới 300 tỷ đồng. Theo ông Tuấn, các công ty quản lý quỹ cũng cần đầu tư hạ tầng dữ liệu, phân tích hành vi, cá nhân hóa sản phẩm để đáp ứng nhu cầu đầu tư kỷ luật, đều đặn của khách hàng.
Cùng với hoàn thiện chính sách, sản phẩm và kênh phân phối, các chuyên gia cho rằng cần tăng cường giáo dục tài chính, giúp người dân hiểu rõ hơn về đặc điểm, lợi ích và rủi ro của đầu tư qua quỹ. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường học và các tổ chức liên quan sẽ góp phần hình thành thói quen đầu tư dài hạn, chuyên nghiệp hơn.
