Dự báo xuất khẩu gạo năm 2026 có nhiều thách thức

Chiều 24/3, tại TP. Cần Thơ, Bộ Công thương phối hợp với UBND TP. Cần Thơ tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu gạo năm 2026.

Theo báo cáo Cục Xuất nhập khẩu, tính đến 15/3, cả nước đã xuất hơn 1,7 triệu tấn gạo, trị giá khoảng 826,2 triệu USD, giá gạo xuất khẩu bình quân đạt 477,6 USD/tấn. So với cùng kỳ năm 2025, tăng 2,3% về lượng, giảm 8,7% về trị giá, giá gạo xuất khẩu bình quân giảm 10,7%.

Thị trường xuất khẩu gạo trong 2 tháng đầu năm 2026 chủ yếu là Philippines, chiếm tỷ trọng hơn 55,8% tổng lượng gạo xuất khẩu của cả nước; Đứng thứ 2 là thị trường Trung Quốc, chiếm khoảng 14% tổng xuất khẩu gạo của Việt Nam, đạt 178.165 tấn, tăng 143,7% so với cùng kỳ năm 2025; thị trường Ghana, chiếm hơn 6,8% tổng lượng xuất khẩu gạo của cả nước.

Theo Cục Xuất nhập khẩu, một số thị trường có chỉ số tăng, như: Malaysia, Úc... Tuy nhiên, có một số thị trường sụt giảm mạnh, như: Hồng Kông (giảm hơn 16%), Singapore (giảm 31,2%), Senegal (giảm 53,11%), Bờ Biển Ngà (giảm 68,5%), Indonesia (giảm 81,7%)…

Các loại gạo xuất khẩu của Việt Nam trong 2 tháng đầu năm 2026 chủ yếu là gạo trắng các loại, đạt hơn 60% (trong đó, gạo 5% tấm chiếm hơn 55,7%) còn lại chủng loại gạo khác; tiếp đến chủng loại gạo thơm các loại chiếm hơn 25,9% tổng lượng xuất khẩu và đứng thứ 3 là gạo nếp chiếm hơn 4,5% tổng lượng xuất khẩu.

Theo số liệu của Cục Hải quan cho thấy, xuất khẩu gạo Việt Nam trong đầu 2026 tăng trưởng khoảng 2,3% so với cùng kỳ năm 2025. Xuất khẩu gạo ghi nhận nhu cầu nhập khẩu tăng cao (2 tháng đầu năm) từ một số thị trường truyền thống của Việt Nam như: Philippines, Trung Quốc, Malaysia,..

Tuy nhiên, xuất khẩu gạo 2 tháng đầu năm 2026 ghi nhận sự sụt giảm từ khu vực thị trường Châu Phi sau khi đạt được sự tăng trưởng ấn tượng trong năm 2025 như: thị trường Bờ Biển Ngà giảm 68,5%, thị trường Ghana giảm 22,7%.

Theo Cục Xuất nhập khẩu, thời gian tới hoạt động xuất khẩu gạo Việt Nam bị tác động nhiều yếu tố, như: Philippines, Trung Quốc, Bangladesh, Châu Phi quay trở lại nhập khẩu; Áp lực cạnh tranh từ các quốc gia xuất khẩu gạo lớn như: Thái Lan, Ấn Độ, Pakistan; chất lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam ngày càng được nâng cao gia tăng khả năng cạnh tranh gạo Việt Nam trên thị trường thế giới…

Đặc biệt, từ tháng 3, hoạt động xuất khẩu gạo Việt Nam sang các thị trường bị ảnh hưởng bởi xung đột tại khu vực Trung Đông vừa qua đã làm chi phí logistics quốc tế (bảo hiểm tăng, thời gian vận chuyển kéo dài 10 -15 ngày), nguồn cung đầu vào bị siết chặt, tăng chi phí (phân bón, giá dầu) đồng thời chi phí vận chuyển trong nước tăng 20.000 – 30.000 đồng/tấn gạo.

Trước tình hình trên, Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 21 về việc điều hành sản xuất và tiêu thụ gạo trong tình hình mới. Ngày sau đó, Bộ Công thương đã có Chỉ thị số 08 về tăng cường thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu gạo trong tình hình mới. Đồng thời, Bộ Công thương đang xây dựng kế hoạch và phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ủy ban nhân dân các địa phương tiến hành kiểm tra việc thực hiện việc thu mua, xuất nhập khẩu lúa gạo.

Đây cũng là nội dung trọng tâm để các chuyên gia, doanh nghiệp xuất khẩu gạo và lãnh đạo Bộ Công thương, UBND các địa phương vùng đồng bằng sông Cửu Long tập trung thảo luận; tìm giải pháp thúc đẩy hoạt động xuất khẩu gạo trong năm 2026 đạt kết quả như kỳ vọng, như: Làm tốt công tác nắm bắt thị trường và chủ động mở rộng thị trường xuất khẩu gạo; hỗ trợ gói vay ưu đãi cho doanh nghiệp xuất khẩu gạo; có chương trình vốn vay hỗ trợ trực tiếp người trồng lúa, tổ hợp tác theo hướng xanh, phát thải thấp, góp phần hình thành nền nông nghiệp phát triển bền vững, gắn với bảo vệ môi trường…

Ngoài các chính sách, kế hoạch nêu trên, Bộ Công thương đang rà soát hoạt động xuất khẩu gạo của các thương nhân và sẽ thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo đối với các trường hợp thương nhân không xuất khẩu gạo trong thời gian 18 tháng liên tục.

“

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường diện tích gieo trồng lúa năm 2026 hơn 7 triệu ha, giảm 36,1 nghìn ha; sản lượng ước đạt 43,5 triệu tấn, tăng 12.000 tấn so với năm 2025. Trong đó, lượng lúa hàng hóa phục vụ xuất khẩu năm 2026 khoảng 15,46 triệu tấn tương đương 7,73 triệu tấn gạo hàng hóa. Cụ thể, 6 tháng đầu năm lượng gạo hàng hóa 6 tháng đầu năm 2026 dự báo hơn 4 triệu tấn; 6 tháng cuối năm 2026, dự
báo khoảng 3,716 triệu tấn.

Trong khi đó, năm 2026, Thái Lan dự kiến xuất 7,2 triệu tấn mặc dù đã giảm 300.000 tấn so với dự báo trước đó. Các nước còn lại như: Pakistan xuất 4,8 triệu tấn, Ấn Độ xuất 25 triệu tấn, Campuchia xuất 4 triệu tấn. Trước nguồn cung gạo dồi dào này, đặt ra nhiều thách thức cho hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2026.