Đồng Tháp: Đưa sếu đầu đỏ về tự nhiên, phát triển mô hình nông nghiệp, du lịch sinh thái

Tập trung công tác phòng, chống dịch cho đàn sếu

Thông tin về sức khỏe các cá thể sếu được đưa từ Thái Lan về Vườn Quốc gia Tràm Chim theo Đề án "Bảo tồn và phát triển Sếu đầu đỏ tại Vườn quốc gia Tràm Chim giai đoạn 2022 – 2032", Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn, Vườn Quốc gia Tràm Chim Đoàn Văn Nhanh cho biết, đến nay, Đồng Tháp có 2 đợt tiếp nhận thành công 12 cá thể sếu đầu đỏ từ Thái Lan. Đối với các cá thể sếu đợt 1 (6 con, 3 trống, 3 mái), các cá thể sếu có sức khỏe tốt, thể hiện các tập tính sinh hoạt và phản xạ tự nhiên, trong đó, 2 con có dấu hiệu ghép đôi và được chuyển sang chuồng sinh sản.

Với các cá thể sếu này, Vườn Quốc gia Tràm Chim xác định nuôi phục vụ sinh sản trong chuồng nên cán bộ chăm sóc không cần mặc trang phục sếu để sếu quen với sự hiện diện của con người.

Đối với lứa sếu đợt 2 (6 con), sau chặng đường từ Thái Lan về Việt Nam, đến nay các cá thể sếu đều phục hồi sức khỏe tốt. Hiện khoảng một năm tuổi, đang có biểu hiện ghép đôi. Với các cá thể sếu này vẫn được chăm sóc theo quy trình nghiêm ngặt (người nuôi phải mặc đồ sếu) để phục vụ kế hoạch thí điểm thả sếu về tự nhiên.

Trước những dấu hiệu tích cực đó, Vườn Quốc gia Tràm Chim đang xin chủ trương của UBND tỉnh Đồng Tháp và ý kiến chuyên gia để dự kiến sang năm, sẽ thả thử nghiệm một cặp sếu thuộc lứa thứ 2 ra môi trường tự nhiên.

Ông Nhanh nhấn mạnh, mặc dù các cá thể sếu đang có sức khỏe tốt, tuy nhiên, khu vực Vườn Quốc gia Tràm Chim cũng như khu vực miền Tây đang bước vào mùa mưa, do đó, đơn vị thực hiện nghiêm công tác kiểm dịch và phòng, chống dịch.

Thời gian qua, đơn vị triển khai tiêm phòng, tăng cường sức đề kháng cho đàn sếu, kết hợp vệ sinh chuồng trại, vừa phòng, chống dịch bệnh, vừa chuẩn bị cho mùa sinh sản sắp tới của các cá thể sếu có dấu hiệu bắt cặp.

Hệ sinh thái đang phục hồi

Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn, Vườn Quốc gia Tràm Chim Đoàn Văn Nhanh thông tin, sau 2-3 năm triển khai phục hồi, đến nay hệ sinh thái bên trong Vườn phục hồi tốt. Quần xã thực vật (đặc biệt là năng kim – thức ăn chính của sếu) phát triển tốt. Các loài thủy sinh, chim di cư xuất hiện trở lại ngày càng nhiều.

Thời gian tới, Vườn Quốc gia Tràm Chim tiếp tục thực hiện đốt cỏ (có kiểm soát và theo khu vực) để giảm thực vật tích tụ, kích thích quần xã thực vật phát triển; cày đất mùa khô giúp đưa oxy xuống tầng đất phèn, kích thích phản ứng sinh phèn tự nhiên khi mưa xuống để tiêu diệt các loài ngoại lai xâm lấn (như ốc bươu vàng) và duy trì sự phát triển của cỏ năng kim.

Cải tạo một số khu vực lòng mương, vùng trũng để làm bãi ăn cho chim nước và sếu trong mùa khô. Đồng thời, thực hiện giữ nước khi đạt đỉnh lũ và điều tiết xả/giữ nước linh hoạt từ tháng Giêng để vừa phòng cháy chữa cháy, vừa bảo tồn hệ sinh thái.

Từ những cách làm hiệu quả đó, Vườn Quốc gia Tràm Chim ghi nhận sự trở lại mạnh mẽ của các loài đặc trưng vùng đất phèn như bông súng ma, lúa ma (lúa trời) và diện tích cỏ năng kim đang phát triển rất tốt.

Ngoài ra, nhiều loại chim di cư, như: te vàng, giang sen, cò nhạn, cò ốc, quắm và các họ vịt trời đang dần quay trở lại và xuất hiện thường xuyên hơn tại Vườn Quốc gia Tràm Chim.

Chung tay phục hồi hệ sinh thái vùng đệm Vườn Quốc gia Tràm Chim, UBND xã Tràm Chim đang tập trung vận động người dân sống trong vùng đệm tham gia mô hình trồng lúa sinh thái. Canh tác theo mô hình này, rơm rạ được giữ lại thay vì đốt, phân hữu cơ được đưa trở lại đồng ruộng. Lượng giống, phân vô cơ giảm. Qua đánh giá, mô hình trồng lúa sinh thái giúp nông dân giảm chi phí đầu vào, giá lúa bán cao hơn bên ngoài 300 đồng/kg.

Phó Chủ tịch UBND xã Tràm Chim Huỳnh Minh Cảnh cho biết: "Hiện địa địa phương tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, làm cầu nối tháo gỡ khó khăn cho nông dân, hướng tới hình thành vùng lúa sinh thái quy mô từ 500ha vào năm 2030".

Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn, Vườn Quốc gia Tràm Chim Đoàn Văn Nhanh chia sẻ: “Việc thả sếu ra tự nhiên được kỳ vọng sẽ phát tiếng kêu thu hút các đàn sếu hoang dã khác quay trở về. Đồng thời, con sếu là hình ảnh biểu tượng thúc đẩy nền nông nghiệp sinh thái/sạch (như mô hình lúa sinh thái, lúa sếu…), giảm ô nhiễm, nâng tầm giá trị nông sản. Mặt khác còn mở ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái, cải tạo toàn bộ môi trường sống tự nhiên của Vườn Quốc gia Tràm Chim”.

“

Mục tiêu cốt lõi của Đề án "Bảo tồn và phát triển Sếu đầu đỏ tại Vườn quốc gia Tràm Chim giai đoạn 2022 – 2032" là phục hồi đàn sếu. Theo đó, Đồng Tháp tiếp nhận, nuôi dưỡng và thả tổng cộng 100 cá thể sếu ra môi trường tự nhiên tại Tràm Chim trong vòng 10 năm.

Song song đó, tỉnh Đồng Tháp cải tạo lại môi trường sinh thái nguyên bản của Vườn quốc gia Tràm Chim (đặc biệt là bãi cỏ năng kim – thức ăn chính của sếu) và vùng đệm xung quanh để tạo môi trường sống an toàn cho sếu và các loài chim di cư.

Ngoài nỗ lực của chính quyền thực hiện nhiều giải pháp rất cần sự chung tay của cộng đồng dân cư sống tại vùng đệm Vườn Quốc gia Tràm Chim bằng cách thay đổi tập quán canh tác nông nghiệp, giảm thiểu hóa chất, chuyển sang mô hình lúa sinh thái; không đánh bắt thủy hải sản trái phép, không săn bắn chim hoang dã trong và xung quanh khu vực phân khu bảo tồn.