Đơn hàng không thiếu, áp lực 49 tỷ USD vẫn đè nặng ngành dệt may

Cần thêm hơn 30 tỷ USD trong 7 tháng cuối năm

Theo Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), xuất khẩu dệt may trong 5 tháng đầu năm 2026 vẫn duy trì tăng trưởng dương nhưng tốc độ còn khá khiêm tốn so với mục tiêu cả năm.

Lũy kế 5 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành ước đạt 17,81 tỷ USD, tăng 0,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, hàng may mặc - nhóm hàng chiếm tỷ trọng lớn nhất - đạt 13,72 tỷ USD, giảm 1,5%.

Ở chiều ngược lại, một số nhóm sản phẩm vẫn ghi nhận tăng trưởng tích cực như xơ sợi đạt 1,9 tỷ USD, tăng 9,6%; vải đạt 1,22 tỷ USD, tăng 6,9%; phụ liệu dệt may đạt 633 triệu USD, tăng 9%; và vải không dệt đạt 339 triệu USD, tăng 4%.

Theo VITAS, kết quả trên cho thấy ngành vẫn duy trì được đà tăng trưởng nhưng chưa tạo được sự bứt phá cần thiết. Với mục tiêu xuất khẩu 48 - 49 tỷ USD trong năm 2026, ngành dệt may sẽ phải đạt thêm khoảng 30,19 - 31,19 tỷ USD trong 7 tháng cuối năm, tương đương bình quân 4,31 - 4,46 tỷ USD mỗi tháng.

Đây là yêu cầu rất cao trong bối cảnh kim ngạch xuất khẩu tháng 5 mới đạt 3,64 tỷ USD và nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường lớn vẫn chưa phục hồi mạnh.

Có đơn hàng nhưng lợi nhuận ngày càng mỏng

Khác với giai đoạn suy giảm trước đây, khó khăn của doanh nghiệp dệt may hiện nay không nằm ở việc thiếu đơn hàng.

Theo VITAS, đa số doanh nghiệp đã có đơn hàng đến hết quý III/2026. Một số doanh nghiệp lớn, có khách hàng ổn định và năng lực quản trị tốt thậm chí đã nhận đơn hàng cho thời gian dài hơn.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay không còn là thiếu đơn hàng mà là chất lượng đơn hàng, chi phí sản xuất và biên lợi nhuận. Các đơn hàng có xu hướng nhỏ hơn, thời gian giao hàng ngắn hơn trong khi đơn giá không tăng tương ứng với chi phí đầu vào.

Bên cạnh áp lực giảm giá từ khách hàng quốc tế, doanh nghiệp còn phải đáp ứng ngày càng nhiều yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, ESG và trách nhiệm xã hội. Điều này khiến chi phí sản xuất tăng lên trong khi biên lợi nhuận ngày càng bị thu hẹp.

Ngoài ra, ngành dệt may tiếp tục chịu tác động từ nhiều yếu tố bên ngoài như chính sách thuế quan của Hoa Kỳ, xung đột thương mại giữa các nền kinh tế lớn, chiến sự Nga - Ukraina, căng thẳng tại Trung Đông cũng như biến động của giá nguyên liệu, nhiên liệu và chi phí logistics.

Những yếu tố này không chỉ làm tăng chi phí sản xuất, vận chuyển mà còn khiến các nhãn hàng quốc tế thận trọng hơn trong việc ký kết các đơn hàng dài hạn.

Kiến nghị gỡ điểm nghẽn nguyên phụ liệu và thủ tục

Dù đối mặt nhiều khó khăn, VITAS cho rằng ngành dệt may vẫn có những lợi thế quan trọng nhờ vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, lực lượng lao động giàu kinh nghiệm và hệ thống khách hàng quốc tế tương đối ổn định.

Bên cạnh đó, các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục mở ra cơ hội mở rộng thị trường và hưởng ưu đãi thuế quan nếu doanh nghiệp đáp ứng được các quy tắc xuất xứ. Xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu cũng tạo thêm cơ hội thu hút đơn hàng và đầu tư vào Việt Nam.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh và tận dụng tốt hơn các FTA, VITAS kiến nghị Chính phủ đẩy nhanh việc xây dựng các khu công nghiệp dệt nhuộm tập trung với hạ tầng đồng bộ và hệ thống xử lý môi trường đạt chuẩn. Đây được xem là giải pháp then chốt nhằm tăng tỷ lệ nội địa hóa, giải quyết điểm nghẽn về nguồn cung vải và giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu.

Hiệp hội cũng đề xuất ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường vào các khâu dệt, nhuộm và hoàn tất; nghiên cứu cơ chế ân hạn thuế VAT đối với nguyên phụ liệu sản xuất trong nước; đồng thời hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành.

Ngoài ra, VITAS kiến nghị tiếp tục cải cách thủ tục hành chính theo hướng liên thông, một cửa; giảm chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra; hoàn thiện các quy định về ngoại hối, hải quan, gia công quốc tế và chính sách lao động.

Hiệp hội cũng đề nghị thúc đẩy đàm phán Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Canada và nghiên cứu nới một số điều kiện trong FTA Việt Nam - EAEU nhằm tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp mở rộng thị trường xuất khẩu.

Theo VITAS, việc tháo gỡ các vướng mắc về nguyên phụ liệu, thủ tục hành chính, nguồn nhân lực và cơ chế chính sách sẽ đóng vai trò quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do và hướng tới hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 48 – 49 tỷ USD trong năm 2026.