Đổi mới tư duy, quyết liệt hành động, lấy Nhân dân làm mục tiêu phục vụ

Quốc hội đi trước một bước về thể chế, đi đến cùng trong tổ chức thực hiện

Điểm nổi bật trong kết luận của Chủ tịch Quốc hội là sự ghi nhận rất rõ đối với những nỗ lực của các cơ quan của Quốc hội trong 6 tháng đầu năm. Đây là khoảng thời gian Quốc hội tiếp tục phải xử lý khối lượng công việc rất lớn, nhiều nhiệm vụ khó, mới, phức tạp, có những việc chưa từng có tiền lệ. Trong 164 nhiệm vụ đang triển khai, có 114 nhiệm vụ đã hoàn thành, 38 nhiệm vụ đang tiếp tục thực hiện và không có nhiệm vụ quá hạn. Con số ấy không chỉ cho thấy tinh thần trách nhiệm của các cơ quan của Quốc hội, mà còn phản ánh một phương thức làm việc ngày càng chủ động, nền nếp, hiệu quả hơn.

Từ những kết quả đó, Chủ tịch Quốc hội khẳng định, Quốc hội tiếp tục giữ vai trò là trụ cột trong hoàn thiện thể chế và thực hiện các nhiệm vụ chiến lược của đất nước. Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, thể chế không chỉ là khuôn khổ pháp lý, mà còn là nguồn lực, là động lực, là “đường băng” cho đổi mới sáng tạo, cho tăng trưởng, cho khơi thông các tiềm năng phát triển.

Điều đáng chú ý trong kết luận của Chủ tịch Quốc hội còn là cách nhìn thẳng vào hạn chế. Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, điểm nghẽn hiện nay không còn chủ yếu nằm ở chủ trương, mà nằm ở chất lượng tổ chức thực hiện; không phải chúng ta thiếu việc để làm, mà là có việc làm rồi nhưng hiệu quả chưa thật sự tương xứng; có việc hoàn thành đúng tiến độ nhưng chưa tạo chuyển biến rõ nét; có việc đúng quy trình nhưng chưa tạo giá trị gia tăng; có việc tham mưu còn thiếu tính dự báo, chưa thật sự chủ động.

Đây là nhận định rất sâu sắc. Bởi trong quản trị quốc gia hiện đại, đúng quy trình mới chỉ là điều kiện cần; điều quan trọng hơn là quy trình ấy tạo ra kết quả gì, chuyển hóa thành giá trị gì, giải quyết được vấn đề gì cho đất nước và Nhân dân.

Vì vậy, thông điệp lớn của Chủ tịch Quốc hội là: Quốc hội phải tiếp tục đi trước một bước về thể chế, nhưng đồng thời phải đi đến cùng trong tổ chức thực hiện. Hoàn thiện thể chế phải gắn với nâng cao chất lượng thực thi. Giám sát phải gắn với hậu kiểm. Quyết sách phải gắn với tính khả thi. Tham mưu phải có dự báo, có chính kiến, có phản biện, có trách nhiệm đến cùng. Mỗi dự án luật, nghị quyết không chỉ để bổ sung vào hệ thống văn bản pháp luật, mà phải tháo gỡ được ít nhất một điểm nghẽn của thực tiễn, tạo thêm một động lực phát triển, mở ra một không gian mới cho người dân, doanh nghiệp, địa phương và đất nước.

Chủ tịch Quốc hội cũng đặt yêu cầu rất cao đối với công tác giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Giám sát phải đi vào thực chất, theo đến cùng việc thực hiện kết luận, kiến nghị, tăng cường hậu kiểm, kiểm đếm và làm rõ trách nhiệm. Mỗi quyết sách của Quốc hội phải bảo đảm căn cứ chính trị đúng, cơ sở pháp lý vững, luận cứ khoa học chắc và tính khả thi cao. Đó chính là tinh thần của một Quốc hội hành động.

Từ đó có thể thấy, tinh thần xuyên suốt trong chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội là chuyển mạnh từ tư duy “hoàn thành công việc” sang tư duy “tạo ra giá trị”; từ “đúng quy trình” sang “hiệu quả thực chất”; từ “xử lý sự vụ” sang “kiến tạo giải pháp”. Đây là bước chuyển rất quan trọng, phù hợp với yêu cầu xây dựng Quốc hội khóa XVI thực sự đổi mới, hành động, kỷ cương, chuyên nghiệp, hiện đại, gần dân, sát dân và vì Nhân dân.

Đổi mới phương thức làm việc, xây dựng Quốc hội số, lấy kết quả và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức làm việc của các cơ quan của Quốc hội. Nếu thể chế là trọng tâm, thì phương thức tổ chức thực hiện chính là điều kiện quyết định để thể chế đi vào cuộc sống.

Trong 6 tháng đầu năm, Quốc hội đã tạo được bước chuyển rõ nét về phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Nhưng Chủ tịch Quốc hội cũng thẳng thắn chỉ rõ những điểm còn hạn chế: sự phối hợp giữa một số cơ quan có lúc chưa thật nhịp nhàng; chuyển đổi số và ứng dụng dữ liệu trong tham mưu, phục vụ chưa đáp ứng yêu cầu mới; công tác kiểm tra, đôn đốc, hậu kiểm và làm rõ trách nhiệm ở một số khâu chưa thật quyết liệt. Đặc biệt, tiến độ chuẩn bị hồ sơ trình Quốc hội vẫn còn chậm; đến hết ngày 3/7/2026 mới có 8/24 hồ sơ được gửi sang các cơ quan của Quốc hội để thẩm tra. Đây là vấn đề không nhỏ, bởi chất lượng chuẩn bị hồ sơ tác động trực tiếp đến chất lượng thẩm tra, chất lượng lập pháp và tiến độ chung của kỳ họp.

Từ thực tế ấy, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục nâng cao chất lượng tham mưu, đổi mới phương thức làm việc, xây dựng một nền nếp công vụ mới trong các cơ quan của Quốc hội. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh mỗi cơ quan phải chuyển mạnh từ tư duy xử lý công việc sang tư duy kiến tạo giải pháp; từ phản ứng sang chủ động; tham mưu phải đúng, trúng, kịp thời, có dự báo và có chính kiến rõ ràng. Đây không chỉ là yêu cầu về kỹ năng hành chính, mà là yêu cầu về bản lĩnh chính trị, năng lực chuyên môn và trách nhiệm trước đất nước.

Một điểm rất mới và rất đáng chú ý là thông điệp về chuyển đổi số và xây dựng Quốc hội số. Chủ tịch Quốc hội khẳng định, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà phải trở thành phương thức quản trị mới. Điều này có ý nghĩa rất lớn. Bởi nếu chỉ coi chuyển đổi số là việc số hóa văn bản, tổ chức họp trực tuyến hay dùng thêm phần mềm, chúng ta mới chạm đến phần rất nhỏ của vấn đề. Chuyển đổi số trong hoạt động Quốc hội phải hướng tới thay đổi căn bản cách thức vận hành: quản trị dựa trên dữ liệu, tham mưu dựa trên phân tích, phục vụ dựa trên nền tảng số, giám sát dựa trên thông tin cập nhật, kết nối nhanh hơn, minh bạch hơn, trách nhiệm hơn.

Trong bối cảnh khối lượng công việc của Quốc hội ngày càng lớn, yêu cầu lập pháp ngày càng cao, các vấn đề chính sách ngày càng phức tạp, việc khai thác hiệu quả dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, giảm tối đa thủ tục trung gian, rút ngắn thời gian xử lý công việc là yêu cầu tất yếu. Quốc hội số không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là câu chuyện năng lực thể chế. Một Quốc hội hiện đại phải có khả năng tiếp cận thông tin nhanh, xử lý dữ liệu lớn, phân tích tác động chính sách sâu, phản ứng kịp thời với biến động của thực tiễn và phục vụ tốt hơn cho đại biểu Quốc hội, cử tri, Nhân dân.

Cùng với chuyển đổi số là yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh mọi nhiệm vụ phải rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ sản phẩm và rõ kết quả. Người đứng đầu Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội phải là trung tâm đoàn kết, hạt nhân đổi mới và là người chịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng, tiến độ, hiệu quả công việc của cơ quan mình. Đây là tinh thần rất rõ của quản trị hiện đại: trách nhiệm không thể chung chung; kỷ luật không thể hình thức; hiệu quả không thể chỉ đo bằng báo cáo, mà phải đo bằng sản phẩm, bằng kết quả, bằng tác động thực tiễn.

Điều sâu sắc nhất trong kết luận của Chủ tịch Quốc hội là nỗi trăn trở không phải chúng ta làm nhiều việc hơn, mà là làm đúng hơn, nhanh hơn, hiệu quả hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn. Mỗi cơ quan, mỗi đồng chí lãnh đạo, mỗi cán bộ phải biến quyết tâm thành hành động, biến chương trình công tác thành kết quả cụ thể; lấy kết quả công việc để khẳng định năng lực, lấy hiệu quả phục vụ để khẳng định trách nhiệm, lấy sự hài lòng của đại biểu Quốc hội, cử tri và Nhân dân làm thước đo cao nhất.

Ba câu hỏi mà Chủ tịch Quốc hội gợi ra cũng là ba câu hỏi rất đáng suy ngẫm đối với mỗi cán bộ trong hệ thống: đã đúng chủ trương chưa? Đã mang lại giá trị cao nhất chưa? Đã làm hết trách nhiệm của mình chưa? Nếu mỗi người đều tự soi mình bằng ba câu hỏi ấy trước mỗi quyết định, mỗi công việc, chất lượng hoạt động của Quốc hội chắc chắn sẽ có chuyển biến mạnh mẽ hơn. Bởi đổi mới, cuối cùng, không chỉ bắt đầu từ cơ chế, mà còn bắt đầu từ từng con người; không chỉ nằm trong chương trình công tác, mà nằm trong ý thức trách nhiệm, khát vọng cống hiến và sự tận tâm với Nhân dân.

Có thể nói, thông điệp kết tinh của phiên họp được Chủ tịch Quốc hội nêu rất ngắn gọn nhưng hàm chứa đầy đủ phương châm hành động cho 6 tháng cuối năm 2026: “Đổi mới tư duy để nâng tầm tham mưu; quyết liệt hành động để nâng cao hiệu quả; giữ vững kỷ cương để củng cố niềm tin; lấy kết quả làm thước đo, lấy Nhân dân làm mục tiêu phục vụ.” Đó vừa là yêu cầu, vừa là cam kết, vừa là lời nhắc nhở về sứ mệnh cao cả của Quốc hội trong giai đoạn mới.

Từ phiên họp này, có thể thấy rõ tinh thần của một Quốc hội đang tiếp tục tự đổi mới để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước: đổi mới nhưng phải thực chất; hành động nhưng phải hiệu quả; kỷ cương nhưng phải sáng tạo; hiện đại nhưng phải gần dân; chuyên nghiệp nhưng phải luôn đặt Nhân dân ở vị trí trung tâm.