Đổi mới, thực chất và hiệu quả trong triển khai Đề án 1371
Sau hơn 4 năm triển khai Đề án "Phát huy vai trò của lực lượng Quân đội nhân dân tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), vận động nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở giai đoạn 2021 - 2027" (Đề án 1371), các cơ quan, đơn vị trong toàn quân đã có nhiều đổi mới quan trọng trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác PBGDPL. Công tác này từng bước đi vào chiều sâu, bền vững, chuyển mạnh từ "tuyên truyền" sang "thấm nhuần và hành động".
Tạo chuyển biến nhanh, mạnh về nhận thức
Theo Cục trưởng Cục Pháp chế Bộ Quốc phòng, Ủy viên Hội đồng Phối hợp PBGDPL Trung ương Thiếu tướng Nguyễn Việt Dũng, Cục Pháp chế Bộ Quốc phòng đã nghiên cứu đầy đủ các văn bản của Đảng, Nhà nước, Chính phủ về công tác phối hợp PBGDPL; nhất là Kết luận số 80 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 32 tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác PBGDPL; Luật PBGDPL năm 2012; các đề án, chương trình hành động của Chính phủ.
Đồng thời, Cục Pháp chế cũng nghiên cứu đặc thù hoạt động quân sự, tình hình chấp hành pháp luật, kỷ luật trong Quân đội và trong nhân dân để tham mưu lãnh đạo, chỉ đạo sát thực tiễn nhiệm vụ xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng trong tình hình mới.
Thiếu tướng Nguyễn Việt Dũng nhấn mạnh, Đề án 1371 luôn nhận được sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; sự vào cuộc chủ động của cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị; sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, tổ chức và chính quyền địa phương.
Đến nay, hệ thống văn bản lãnh đạo, chỉ đạo về PBGDPL được ban hành tương đối đầy đủ, tạo cơ sở quan trọng để các đơn vị triển khai đồng bộ, hiệu quả. Nhận thức của cấp ủy, chỉ huy các cấp về vị trí, vai trò của công tác pháp luật được nâng lên rõ rệt; công tác PBGDPL đã được lồng ghép chặt chẽ với nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, công tác dân vận và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
Với tinh thần trách nhiệm cao, các đơn vị Quân đội đã bám sát mục tiêu của đề án, phối hợp hiệu quả với địa phương, huy động tối đa mọi nguồn lực, hoàn thành tốt các mục tiêu giai đoạn 1. Công tác PBGDPL đã góp phần xây dựng tinh thần thượng tôn pháp luật và khối đại đoàn kết toàn dân tộc; nâng cao ý thức pháp luật cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Đồng thời, giảm thiểu các hành vi vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội; hạn chế tình trạng khai thác, đánh bắt thủy hải sản trái phép, di cư tự do, khiếu nại vượt cấp; nâng cao ý thức chấp hành quy chế biên giới, trách nhiệm tố giác tội phạm của nhân dân; tạo môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới; thắt chặt mối quan hệ quân - dân, đóng góp quan trọng vào việc thực hiện nhiệm vụ chiến lược "xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".
Khắc phục tình trạng thiếu trọng tâm, trọng điểm
Bên cạnh kết quả đạt được, lãnh đạo Cục Pháp chế Bộ Quốc phòng cho rằng, việc triển khai thực hiện đề án tại một số nơi còn thiếu trọng tâm, trọng điểm; văn bản chỉ đạo còn chung chung, chưa sát đối tượng và đặc điểm địa bàn.
Công tác huy động nguồn lực tại địa phương còn hạn chế; chưa chủ động phối hợp đổi mới hình thức PBGDPL phù hợp với đặc thù từng nhóm đối tượng; công tác ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong PBGDPL còn chậm. Ngoài ra, một số tài liệu tuyên truyền nội dung dài, thiếu tính thực tiễn; tài liệu tiếng dân tộc thiểu số còn hạn chế. Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật tại cơ sở phần lớn kiêm nhiệm…
Trong đó, nguyên nhân khách quan chủ yếu xuất phát từ điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn tại vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số và miền núi; cơ sở vật chất còn thiếu; dân cư phân tán; thiên tai, bão lũ diễn biến phức tạp. Nguyên nhân chủ quan là do một số cấp ủy, chính quyền địa phương, chỉ huy đơn vị chưa thật sự quyết liệt; chưa lồng ghép hiệu quả hoạt động PBGDPL với các chương trình khác; công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng tuyên truyền còn hạn chế.
Để nâng cao chất lượng công tác PBGDPL trong thời gian tới, Thiếu tướng Nguyễn Việt Dũng cho rằng, cần tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy các cấp về vai trò công tác PBGDPL và vận động nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở; phân công nhiệm vụ rõ ràng, lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, sát sao; tăng cường phối hợp giữa các đơn vị Quân đội với cơ quan, ban, ngành và địa phương trong xây dựng và triển khai kế hoạch.
Song song với đó, huy động đa dạng nguồn lực và lồng ghép hiệu quả các chương trình, đề án khác; tổ chức tốt các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng; chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo.
Đặc biệt, quan tâm bồi dưỡng đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; góp phần tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa về nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân; góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh.
