Đổi mới giám sát theo hướng kiến tạo phát triển, ứng dụng công nghệ số

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Cao Mạnh Linh đồng chủ trì và điều hành tọa đàm.

Tham dự tọa đàm có đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; các chuyên gia, nhà nghiên cứu, đại biểu Quốc hội; lãnh đạo HĐND tỉnh Hưng Yên …

Các đại biểu đánh giá dự thảo Đề án được chuẩn bị công phu, nghiêm túc, cẩn trọng, thể hiện rõ những vấn đề lớn về chủ trương, định hướng.

Về quan điểm xuyên suốt của Đề án, các đại biểu cho rằng cần bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, đồng thời tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của các cấp ủy theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, đúng vai trò. Theo đó, cấp ủy tập trung định hướng những vấn đề lớn, quan trọng; lãnh đạo thông qua chủ trương, công tác tổ chức cán bộ, kiểm tra, giám sát và cơ chế phối hợp; đồng thời tôn trọng, phát huy đầy đủ quyền, trách nhiệm và tính chủ động của Đoàn ĐBQH, HĐND theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.

Đối với dự thảo chỉ thị của Bộ Chính trị, các đại biểu đề nghị rà soát và chắt lọc để tập trung vào những vấn đề thực sự cần thiết, đòi hỏi sự lãnh đạo, định hướng trực tiếp của Bộ Chính trị nhằm bảo đảm khả năng tạo chuyển biến rõ nét trong thực tiễn.

Giám sát phải được thực hiện đến cùng

Các đại biểu nhấn mạnh, trong bối cảnh mới, hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND không chỉ dừng ở phát hiện vấn đề mà cần hướng tới kiến tạo phát triển, đề xuất giải pháp và theo dõi việc thực hiện đến cùng, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, triển khai giám sát trên môi trường số. Công tác lãnh đạo, định hướng cần tập trung giám sát những vấn đề lớn, vấn đề mới phát sinh, được cử tri và Nhân dân quan tâm, qua đó tạo chuyển biến rõ nét sau giám sát.

Về phương thức giám sát, các đại biểu đề nghị nâng cao chất lượng giám sát tại kỳ họp; đổi mới hoạt động chất vấn theo hướng tăng thời gian chất vấn trực tiếp, giảm trả lời bằng văn bản; tăng cường đối thoại công khai, minh bạch đối với những vấn đề nổi lên trong thực tiễn.

Giám sát chuyên đề cần tránh dàn trải, tập trung nâng cao chất lượng và chiều sâu chuyên môn. Vai trò của tổ giúp việc trong chuẩn bị, khảo sát cần được tăng cường, qua đó nâng cao chất lượng thông tin và rút ngắn thời gian làm việc trực tiếp tại cơ sở. Cùng với đó, các đại biểu đề nghị gắn trách nhiệm giải trình với việc lấy phiếu, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn.

Một số ý kiến đề nghị phát huy hơn nữa vai trò của truyền thông trong hoạt động giám sát. Từ kinh nghiệm quốc tế, các đại biểu cho rằng công khai kết quả, phát hiện và kiến nghị giám sát qua báo chí có thể góp phần thúc đẩy các cơ quan liên quan thực hiện, khắc phục những vấn đề được chỉ ra.

Vì vậy, dự thảo Đề án cần bổ sung đánh giá về vai trò của truyền thông đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND các cấp, qua đó tạo đồng thuận xã hội và tăng hiệu quả thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát.

Tạo nền tảng dữ liệu giám sát dùng chung

Bám sát ba trụ cột của Nghị quyết số 57-NQ/TW, một số đại biểu đề nghị thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, MTTQ Việt Nam, Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ và các địa phương, đồng thời nghiên cứu cho phép thử nghiệm có kiểm soát các công cụ giám sát số.

Cùng với đó, cần xây dựng Nền tảng dữ liệu giám sát dùng chung, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”. Trên nền tảng này, các đại biểu đề xuất lập “Sổ theo dõi kiến nghị giám sát số”, trong đó mỗi kiến nghị có mã định danh, xác định người chịu trách nhiệm, thời hạn và tiến độ thực hiện; có cơ chế tự động cảnh báo khi chậm tiến độ và công khai thông tin để cử tri, MTTQ Việt Nam cùng theo dõi, giám sát.

Một số ý kiến cũng đề nghị thí điểm ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ lựa chọn nội dung giám sát, cảnh báo sớm rủi ro và đánh giá tác động chính sách, trước mắt ưu tiên các lĩnh vực đất đai, tài nguyên, môi trường, đầu tư công.

Song song với đó là xây dựng mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước theo từng lĩnh vực, gắn với cơ chế đặt hàng, phản biện độc lập và chính sách đãi ngộ cụ thể, đủ sức thu hút nhân tài.

Về tổ chức thực hiện, các đại biểu đề nghị Đảng ủy Quốc hội phối hợp với Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bảo đảm triển khai đồng bộ; bố trí ổn định nguồn kinh phí và bảo đảm an ninh, an toàn thông tin. Việc triển khai cần thực hiện theo lộ trình thí điểm, hoàn thiện, nhân rộng, hướng tới mốc năm 2030, đồng bộ với Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Kết luận Tọa đàm, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công đánh giá các ý kiến đóng góp đã cung cấp thêm cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng để hoàn thiện Đề án.

Trên cơ sở các ý kiến tại Tọa đàm, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát - Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo - sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện Đề án để trình cấp có thẩm quyền xem xét, bảo đảm tiến độ, chất lượng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND trong thời gian tới.