Đổi mới chính sách ưu đãi đầu tư, siết điều kiện chỉ định thầu

Tham dự phiên họp có Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát; đại diện các Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế, Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương…

Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động đấu thầu

Báo cáo về nội dung chính của dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động đấu thầu, dự thảo Luật bổ sung quy định về chính sách và nguyên tắc cơ bản trong hoạt động đấu thầu để xác định mục tiêu, định hướng chính sách trong các quy định của luật theo hướng thuận lợi, bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, hoàn thiện quy định về đấu thầu quốc tế, đặc biệt là các quy định về phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu để bảo đảm lựa chọn nhà thầu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, không chỉ đánh giá về giá, nhằm hạn chế tình trạng nhà thầu trúng thầu giá thấp nhưng không bảo đảm chất lượng.

Đáng chú ý, dự thảo Luật trao quyền cho chủ đầu tư quyết định việc áp dụng các hình thức lựa chọn nhà thầu phù hợp như chỉ định thầu, đấu thầu... nhằm tăng tính chủ động, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư trong hoạt động đấu thầu. Lược bỏ một số hình thức có quy trình thực hiện tương đồng để tích hợp vào một hình thức (như tích hợp chào hàng cạnh tranh vào đấu thầu rộng rãi, mua sắm trực tiếp vào chỉ định thầu). Tiếp tục cắt giảm thủ tục trung gian không cần thiết như sơ tuyển, lập kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu và phương thức đấu thầu hai giai đoạn.

Dự thảo Luật cũng bổ sung một số hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu như nâng khống giá gói thầu. Hoàn thiện quy định về hành vi sử dụng thầu phụ bất hợp pháp, góp phần ngăn chặn hành vi lợi dụng danh nghĩa nhà thầu phụ để chuyển nhượng thầu trái phép.

Cho ý kiến về dự án Luật này, các đại biểu đề nghị, cần rà soát các trường hợp chỉ định thầu, chỉ định nhà đầu tư và các trường hợp lựa chọn không qua đấu thầu theo hướng quy định rõ điều kiện, tiêu chí và trách nhiệm giải trình. Đặc biệt, các tiêu chí đánh giá phải bảo đảm tính khách quan, có khả năng kiểm chứng và không tạo lợi thế cho một hoặc một nhóm nhà thầu.

Cùng với đó, cần hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, bảo đảm quyền hạn gắn với trách nhiệm và kiểm soát quyền lực. Quy định rõ chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng đối với những quyết định quan trọng trong quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, tránh tình trạng phân cấp nhưng trách nhiệm không rõ ràng hoặc nhiều chủ thể cùng tham gia nhưng không xác định được trách nhiệm khi xảy ra sai phạm.

Ghi nhận dự thảo Luật đã có nhiều quy định để đơn giản hóa thủ tục, nhiều ý kiến lưu ý, phải duy trì các yêu cầu cốt lõi về cạnh tranh, công bằng, minh bạch; hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát và hậu kiểm để bảo đảm việc phân cấp không tạo khoảng trống pháp lý.

Ưu đãi với doanh nghiệp FDI phải gắn với kết quả thực hiện

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, dự thảo Luật cơ bản có 4 chính sách lớn. Trong đó đáng chú ý là dự thảo Luật hoàn thiện chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư; đổi mới phương thức thu hút FDI theo hướng ưu đãi, hỗ trợ gắn với cam kết và kết quả thực hiện, đặc biệt thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số…

Dự thảo Luật cũng hoàn thiện quy định về thủ tục đầu tư để tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh theo hướng mở rộng đối tượng áp dụng thực hiện thủ tục đầu tư đặc biệt (luồng xanh). Cho phép Chính phủ xem xét, quyết định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý trong từng thời kỳ.

Cho ý kiến về dự án Luật này, các đại biểu nhất trí với định hướng chuyển từ ưu đãi truyền thống sang hỗ trợ gắn với kết quả thực hiện. Tuy nhiên, để chính sách đi vào thực chất, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục làm rõ tiêu chí xác định dự án được hỗ trợ, cơ chế xác định mức hỗ trợ, căn cứ xác định kết quả thực hiện. Đồng thời quy định rõ cơ chế kiểm tra, giám sát, thu hồi hoặc hoàn trả khoản hỗ trợ, trách nhiệm của cơ quan quyết định hỗ trợ và cơ chế công khai thông tin về hỗ trợ.

Đối với ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, nhiều ý kiến cho rằng, cần nghiên cứu quy định rõ loại cam kết nào được coi là căn cứ hưởng ưu đãi, cách xác định mức độ hoàn thành cam kết, cơ quan đánh giá, thời điểm đánh giá và hậu quả pháp lý khi không hoàn thành. Cùng với đó là cơ chế thu hồi ưu đãi, xử lý trường hợp không hoàn thành do nguyên nhân khách quan.

Liên quan đến hỗ trợ đầu tư đặc biệt và sử dụng ngân sách nhà nước, các chính sách hỗ trợ cần có căn cứ pháp lý rõ ràng, xác định nguồn kinh phí, bảo đảm khả năng cân đối ngân sách; đồng thời xác định đối tượng, tiêu chí, mức độ hỗ trợ, giới hạn và thời gian hỗ trợ. Cần có cơ chế kiểm toán, thanh tra, giám sát và thu hồi hoặc hoàn trả khi sử dụng không đúng mục đích hoặc không đạt yêu cầu.

Đối với cơ chế đặc thù thu hút đầu tư của địa phương, đa số ý kiến nhất trí, song đề nghị quy định rõ nguyên tắc, không làm phát sinh ưu đãi vượt quá khung chung; bảo đảm công khai chính sách hỗ trợ, đánh giá hiệu quả sau hỗ trợ, không ảnh hưởng đến cân đối ngân sách và các nhiệm vụ chi thiết yếu của địa phương.