Đoàn khảo sát của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại làm việc tại xã biên giới A Lưới 1

Tại buổi làm việc, các đại biểu đã tập trung thảo luận, làm rõ những khó khăn, vướng mắc mang tính đặc thù và các kiến nghị sửa đổi từ thực tế của xã A Lưới 1.

Là địa bàn trực tiếp quản lý tuyến biên giới giáp nước bạn Lào với lưu lượng xuất nhập cảnh và nhu cầu hợp tác ngày càng tăng, xã A Lưới 1 thời gian qua đã triển khai hiệu quả nhiều hoạt động đối ngoại nhân dân, tuần tra song phương và bảo vệ cột mốc.

Tuy nhiên, thực tế áp dụng Luật Thỏa thuận quốc tế năm 2020 đã bộc lộ điểm nghẽn lớn khi văn bản pháp lý hiện hành chưa quy định UBND cấp xã là chủ thể có thẩm quyền ký kết thỏa thuận quốc tế.

Điều này dẫn đến tình trạng khi phát sinh nhu cầu hợp tác quy mô nhỏ, mang tính kỹ thuật hoặc ứng phó khẩn cấp về phòng chống thiên tai, dịch bệnh, bảo vệ môi trường, chính quyền cơ sở bắt buộc phải báo cáo lên các cấp trên.

Quy trình hành chính kéo dài qua nhiều tầng nấc trung gian này không chỉ làm giảm tính chủ động, kịp thời của lực lượng thực thi nơi tuyến đầu mà còn chưa tương xứng với yêu cầu quản lý thực tế. Điều này càng tạo áp lực lớn hơn khi cán bộ đối ngoại cấp xã phần lớn là kiêm nhiệm, chưa được đào tạo chuyên sâu và nguồn kinh phí bảo đảm cho hoạt động đối ngoại tại địa phương còn rất hạn hẹp.

Từ những bất cập đó, địa phương đã đề xuất nhiều kiến nghị mang tính đột phá nhằm hoàn thiện dự thảo Luật thay thế theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho cơ sở; bổ sung quy định cho phép UBND xã khu vực biên giới được quyền ký kết một số thỏa thuận hợp tác quốc tế quy mô nhỏ, có tính chất kỹ thuật thuần túy.

Để bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, việc mở rộng thẩm quyền trên được đề xuất đi kèm các điều kiện ràng buộc nghiêm ngặt như: phải được UBND cấp tỉnh chấp thuận chủ trương trước khi thực hiện, nội dung phù hợp với luật pháp Việt Nam và đặc biệt là không làm phát sinh nghĩa vụ tài chính vượt quá khả năng cân đối của ngân sách địa phương.

Địa phương cũng mong muốn Trung ương đơn giản hóa quy trình thủ tục, xây dựng hệ thống mẫu hồ sơ và cơ sở dữ liệu điện tử thống nhất toàn quốc để đồng bộ hóa công tác quản lý, quản trị hiệu quả các hoạt động đối ngoại.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Đinh Công Sỹ ghi nhận và đánh giá cao tính thực tiễn từ các phản ánh của địa phương.

Trưởng đoàn khảo sát nhấn mạnh, những vướng mắc về thẩm quyền, điểm nghẽn về nhân lực và cơ chế tài chính tại các xã biên giới là tư liệu thực tế vô cùng quý giá. Đoàn khảo sát sẽ tiếp thu, tổng hợp đầy đủ các nội dung để phục vụ công tác thẩm tra, chỉnh lý dự thảo Luật Thỏa thuận quốc tế (thay thế) trình Quốc hội, hướng tới xây dựng một hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất, vừa bảo đảm chủ quyền quốc gia, vừa tạo động lực chủ động tối đa cho các địa phương trong hoạt động hợp tác quốc tế.