Đoàn đại biểu Quốc hội Việt Nam tham dự Hội nghị Nhóm Tư vấn AIPA lần thứ 17

ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Thái Quỳnh Mai Dung, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Ngô Sỹ Cường đại diện Việt Nam tham dự Hội nghị.

Hội nghị do Hạ viện Cộng hòa Indonesia chủ trì tổ chức theo hình thức trực tuyến, với sự tham dự của các Nghị viện thành viên AIPA, Ban Thư ký AIPA, một số Nghị viện quan sát viên và khách mời.

Phát biểu tại Hội nghị, đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung đánh giá chủ đề của Hội nghị có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh khu vực đang phải đối mặt với những diễn biến phức tạp, như: căng thẳng địa chính trị, bất ổn kinh tế, biến đổi khí hậu và các nguy cơ an ninh mới nổi.

Nhấn mạnh, nghị viện có vai trò quan trọng trong chuyển hóa các cam kết khu vực thành hành động ở cấp quốc gia, đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia thành viên, đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung khẳng định Đoàn Việt Nam mong muốn chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi quan điểm với các Nghị viện thành viên AIPA nhằm tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN, đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển bền vững trong khu vực.

Chuyển các cam kết AIPA thành hành động quốc gia

Tại Phiên toàn thể thứ Nhất, các Nghị viện thành viên đã trình bày Báo cáo quốc gia về tình hình triển khai các Nghị quyết được thông qua tại Đại hội đồng AIPA lần thứ 46.

Báo cáo quốc gia của Việt Nam cho biết, Quốc hội Việt Nam đã phối hợp với các cơ quan rà soát việc thực hiện các Nghị quyết của AIPA thông qua bốn nhóm hoạt động chính, gồm lập pháp, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và ngoại giao nghị viện.

Báo cáo của Việt Nam tập trung làm rõ việc triển khai các Nghị quyết AIPA-46 thuộc các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, hoạt động của Nữ nghị sĩ AIPA và Nghị sĩ trẻ AIPA.

Theo đó, trong lĩnh vực chính trị, Quốc hội Việt Nam tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về điều ước quốc tế, hội nhập quốc tế, hoạt động giám sát, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền con người và bảo vệ môi trường; đồng thời tích cực tham gia các cơ chế hợp tác và đối thoại của ASEAN.

Trong lĩnh vực kinh tế, các Nghị quyết của Quốc hội Việt Nam về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030 tạo khuôn khổ tổng thể cho việc thúc đẩy tăng trưởng bền vững, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, bảo đảm an ninh năng lượng, tạo thuận lợi thương mại, phát triển kinh tế tư nhân và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Đối với lĩnh vực xã hội, Quốc hội Việt Nam đã tập trung hoàn thiện chính sách, pháp luật về phòng, chống ma túy; y tế, dân số, bảo hiểm y tế, giảm nghèo bền vững, giáo dục, đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực. Báo cáo cũng đề cập những kết quả và nhiệm vụ tiếp theo trong thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ, phát triển kinh tế chăm sóc, nâng cao kỹ năng số cho phụ nữ và tạo điều kiện để thanh niên tham gia vào tiến trình phát triển đất nước và hội nhập quốc tế.

Phát huy vai trò nghị viện trong quản trị hòa bình

Tại Phiên thảo luận về “Vai trò then chốt của AIPA trong thúc đẩy quản trị hòa bình”, đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung cho biết, Việt Nam đã trải qua nhiều thập niên chiến tranh và một quá trình phục hồi, tái thiết và phát triển đất nước.

Từ kinh nghiệm đó, Việt Nam nhận thức rằng, hòa bình không chỉ là khi không còn tiếng súng mà còn cần tiếp tục được xây dựng thông qua hòa giải, phục hồi sinh kế, thu hẹp khoảng cách phát triển, củng cố lòng tin xã hội và sự đồng thuận của người dân.

Để phát huy vai trò của AIPA, Đoàn Việt Nam đề xuất ba nhóm hành động ưu tiên.

Trước hết, các Nghị viện thành viên AIPA cần tăng cường chức năng lập pháp và giám sát; chuyển hóa các cam kết khu vực về hòa bình, an ninh và phát triển thành pháp luật, chính sách quốc gia phù hợp với Hiến pháp, pháp luật và điều kiện của từng nước. Nghị viện cần phát huy trách nhiệm về ngân sách và giám sát nhằm bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực, đồng thời sớm nhận diện bất bình đẳng, chia rẽ xã hội và các nguy cơ an ninh mới nổi.

Thứ hai, sự tham gia của người dân cần được thể chế hóa. Tiếng nói chính đáng của phụ nữ, thanh niên, cộng đồng địa phương và các nhóm dễ bị tổn thương cần được phản ánh trong quá trình xây dựng pháp luật và quyết định những chính sách lớn; đồng thời tiếp tục phát huy vai trò của các nữ nghị sĩ và nghị sĩ trẻ.

Thứ ba, AIPA cần tiếp tục là diễn đàn đối thoại nghị viện cởi mở, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau; tăng cường phối hợp với ASEAN, nâng cao hiệu quả theo dõi việc thực hiện các Nghị quyết AIPA và thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm lập pháp, thông tin liên quan giữa các nghị viện.

Theo đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung, nghị sĩ không chỉ đại diện cho tâm tư, nguyện vọng của cử tri mà còn phải dự báo chủ động những rủi ro, xây dựng khuôn khổ pháp lý vững chắc, giám sát việc thực hiện và góp phần củng cố đồng thuận xã hội.

Chuyển cam kết khí hậu thành hành động lập pháp cụ thể

Phát biểu tại Phiên thảo luận “ASEAN và Biến đổi khí hậu: Đóng góp của AIPA nhằm bảo vệ tương lai của người dân”, đại biểu Ngô Sỹ Cường nhấn mạnh, biến đổi khí hậu là một trong những thách thức nghiêm trọng nhất của thế kỷ XXI, tác động sâu rộng đến kinh tế, xã hội, an ninh và sự phát triển bền vững của mọi quốc gia. Là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, Việt Nam xác định ứng phó với biến đổi khí hậu là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển bền vững.

Quốc hội và Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều luật, nghị quyết, chiến lược và quy hoạch nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng, phát triển kinh tế tuần hoàn và thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Từ kinh nghiệm thực tiễn của Việt Nam, đại biểu Ngô Sỹ Cường đề xuất AIPA tập trung vào ba hành động trọng tâm, gồm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về biến đổi khí hậu; tăng cường giám sát việc thực hiện các cam kết quốc tế; thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, lấy người dân làm trung tâm và mục tiêu cốt lõi của mọi chính sách.

Theo đó, các nghị viện cần thúc đẩy xây dựng và hài hòa pháp luật liên quan đến chuyển đổi năng lượng, kinh tế tuần hoàn và bảo vệ hệ sinh thái; giám sát việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững và mục tiêu phát thải ròng bằng “0”; bảo đảm nguồn lực được phân bổ minh bạch, hiệu quả và ưu tiên cho các cộng đồng dễ bị tổn thương.

ASEAN cũng cần tăng cường chia sẻ dữ liệu khí tượng thủy văn, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong cảnh báo sớm thiên tai, khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh và lồng ghép tiêu chí thích ứng với biến đổi khí hậu vào quy hoạch phát triển.

Đại biểu Ngô Sỹ Cường khẳng định, AIPA cần tiếp tục đóng vai trò cầu nối, chuyển các cam kết chính trị thành hành động lập pháp cụ thể, góp phần nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và bảo vệ cuộc sống của người dân. Quốc hội Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng AIPA trong nỗ lực xây dựng một ASEAN xanh hơn, bền vững hơn và an toàn hơn cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Hội nghị đã thảo luận và thông qua Báo cáo Hội nghị AIPA Caucus lần thứ 17 để báo cáo tại Đại hội đồng AIPA lần thứ 47 tại Phillipines vào cuối năm 2026.