Diễn đàn “Báo chí và Nghị trường: Dòng chảy kiến tạo trong kỷ nguyên mới”:Truyền lửa kiến tạo báo chí kỷ nguyên mới

Sức mạnh để báo chí phục vụ đất nước và nhân dân

Ở tuổi ngoài 80, nhà báo Lê Quốc Trung, nguyên Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, đại biểu Quốc hội khóa XI, vẫn giữ sự say mê khi nhắc về nghề báo. Ông kể, bản thân không chủ động chọn nghề báo, nhưng nghề báo đã gắn bó với ông cả cuộc đời. "Nếu được lựa chọn lại, tôi vẫn chọn nghề báo. Người làm báo nếu dành hết tâm trí, hết trách nhiệm cho nghề và cho sự nghiệp xây dựng đất nước thì đó là niềm vinh dự rất lớn", ông chia sẻ.

Trở về nước sau một thời gian học tập ở nước ngoài, nhà báo Hồ Quang Lợi, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam được điều động và trở thành phóng viên mặt trận biên giới phía Bắc khi chưa từng được đào tạo chính quy về báo chí. Đem theo giáo trình báo chí trong ba lô, ông vừa học, vừa làm nghề.

"Những gì nhìn thấy, cảm nhận được từ thực tế ở mặt trận đều được đưa vào bài viết. Sau này đọc lại, tôi thấy mình thật may mắn vì được rèn luyện trong môi trường đặc biệt ấy", nhà báo Hồ Quang Lợi kể.

Gần nửa thế kỷ cầm bút, trải qua nhiều cương vị khác nhau, ông đúc kết điều quan trọng nhất không phải kỹ năng viết, mà là trách nhiệm của người làm báo với đất nước. Báo chí không chỉ phản ánh mà còn phải thực hiện tốt vai trò phản biện xã hội. Đây là sức mạnh để báo chí phục vụ đất nước và nhân dân.

Đúng và trúng, tạo giá trị tích cực

Nhà báo Lê Quốc Minh, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng biên tập Báo Nhân Dân cho rằng, dù công nghệ làm thay đổi cách sản xuất và tiếp nhận thông tin, song những giá trị cốt lõi của nghề báo vẫn không thay đổi. Đó là tinh thần trách nhiệm và khát vọng tạo ra giá trị tích cực cho xã hội.

Cụ thể với báo chí nghị trường, nhà báo Lê Quốc Minh cho rằng, cần đưa những nội dung thông tin có ý nghĩa với xã hội; hạn chế tập trung những câu nói, từ ngữ nhằm câu view. Thực tế, có phát ngôn được chia sẻ rất nhiều trên mạng xã hội, nhưng sức lan tỏa không đồng nghĩa với giá trị. Trong bối cảnh hiện nay, báo chí chính thống khó có thể đưa tin nhanh hơn mạng xã hội, nhưng lợi thế lớn nhất của báo chí chuyên nghiệp phải là tính chính xác, được kiểm chứng và trách nhiệm với công chúng. "Nhanh là cần thiết, nhưng đúng, trúng và trung thực mới là điều báo chí phải hướng tới".

Tính xác thực của thông tin là một yêu cầu quan trọng với báo chí nghị trường. Theo nhà báo Phạm Thị Thanh Huyền, Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân, làm báo nghị trường khó hơn nhiều lĩnh vực khác bởi đằng sau mỗi dòng tin là những quy định, quyết sách có ảnh hưởng đến hàng triệu người dân. Có những nội dung, những điều luật, ngay cả người làm nghề báo nhiều năm cũng phải tìm hiểu rất kỹ, trao đổi với chuyên gia, với đại biểu Quốc hội để hiểu đúng trước khi truyền tải tới công chúng.

Nhà báo Phạm Thị Thanh Huyền cho rằng, chỉ có đam mê, tình yêu nghề và sự tận tụy mới giúp người làm báo bền bỉ theo đuổi những chủ đề chính sách vốn nhiều tầng nấc và không dễ tiếp cận. Bởi nhiệm vụ của báo chí không dừng lại ở việc đưa tin về các phiên thảo luận hay quyết sách của Quốc hội, mà còn phải giúp cử tri hiểu được thông điệp, tinh thần và ý nghĩa của mỗi chính sách đối với cuộc sống. Khi đó, báo chí mới thực sự trở thành cầu nối giữa nghị trường với người dân.

Các đại biểu Quốc hội Lê Thu Hà, Phạm Nam Tiến, Dương Minh Ánh… kỳ vọng báo chí nghị trường không chỉ phản ánh nhanh mà còn phải truyền tải trung thực tinh thần của dự án luật, đặt phát biểu của đại biểu trong đúng bối cảnh, cùng chung mục tiêu hướng đến nhân dân.

Dòng chảy của sự thật, trí tuệ và trách nhiệm

Nếu các nhà báo kỳ cựu mang đến những trải nghiệm của hàng chục năm làm nghề thì những sinh viên báo chí, truyền thông lại mang theo những băn khoăn đặc trưng của thế hệ làm báo trong kỷ nguyên số. Các câu hỏi được đặt ra không còn xoay quanh cách viết một bản tin hay thực hiện một cuộc phỏng vấn, mà đi sâu vào những vấn đề cốt lõi của nghề báo hiện đại: Làm thế nào để giữ được sự khách quan khi đưa tin về nghị trường? Làm sao phản ánh đúng bản chất của chính sách nhưng vẫn gần gũi với công chúng? Báo chí cần ứng xử ra sao trước sự phát triển của trí tuệ nhân tạo? Và bằng cách nào để thông tin về Quốc hội, vốn được xem là khô khan, có thể đến gần hơn với người trẻ đang dành phần lớn thời gian trên các nền tảng mạng xã hội?

Một trong những chủ đề được nhiều sinh viên quan tâm là tác động của trí tuệ nhân tạo đối với nghề báo. Nhà báo Nguyễn Thanh Bình, Tổng Biên tập Báo Công an Nhân dân cho rằng, hiện nay sinh viên đang học báo chí trong môi trường, thời điểm đặc biệt. AI có thể thay thế viết tin, máy móc có thể dựng video, thuật toán có thể phân phối nội dung, nhưng công nghệ thay thế được trách nhiệm của người làm báo.

Vì thế, các bạn trẻ đừng chỉ học viết bài báo hay mà hãy trở thành người viết báo đáng tin cậy, trước khi đi nhanh thì phải đi đúng, và trước hết không thể thiếu sự trung thực khi làm nghề. Kỷ nguyên mới không đòi hỏi sinh viên, người làm báo dùng được bao nhiêu công cụ AI, mà quan trọng hơn là dùng công cụ này để tạo ra giá trị gì cho đất nước và con người. Điều đó mới quyết định giá trị của nghề báo...

Trong bối cảnh như vậy, nhà báo Nguyễn Thanh Bình cho rằng, chủ đề của Diễn đàn rất ý nghĩa. Bởi báo chí không chỉ phản ánh xã hội mà còn góp phần kiến tạo xã hội; nghị trường không chỉ là nơi ban hành chính sách mà còn lắng nghe ý kiến nhân dân. Dòng chảy từ báo chí đến nghị trường phải hiểu là dòng chảy của sự thật, trí tuệ và trách nhiệm!