Đề xuất Quảng Ninh là đô thị di sản, Bắc Ninh là đô thị bán dẫn

Định vị mô hình phát triển phù hợp với lợi thế từng địa phương

Thảo luận về các dự thảo Nghị quyết của Quốc hội thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, ĐBQH Nguyễn Minh Tâm (Quảng Trị) bày tỏ thống nhất cao và đánh giá hồ sơ đề án được chuẩn bị công phu, nghiêm túc, đúng quy định pháp luật.

Theo đại biểu, xét theo hệ tiêu chí của Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương, cả Quảng Ninh và Bắc Ninh đều đạt và vượt đầy đủ các điều kiện, tiêu chuẩn để thành lập thành phố trực thuộc Trung ương.

"Nếu được Quốc hội thông qua, việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương sẽ hình thành hai cực tăng trưởng mới, tạo động lực phát triển cho vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước trong giai đoạn tới", đại biểu Nguyễn Minh Tâm tin tưởng.

Trên cơ sở đó, đại biểu Nguyễn Minh Tâm đề xuất định vị mô hình phát triển phù hợp với lợi thế của từng địa phương.

Đối với Quảng Ninh, đại biểu đề xuất định hướng phát triển theo mô hình "đô thị di sản, kinh tế biển và an ninh biên giới đa cực".

Đại biểu lý giải, Quảng Ninh có lợi thế là địa phương duy nhất sở hữu đầy đủ 5 loại hình giao thông hiện đại, đồng thời là cửa ngõ kết nối ASEAN với Đông Bắc Á, phát triển đồng thời kinh tế biển, kinh tế di sản và kinh tế cửa khẩu. Tuy nhiên, địa phương cũng đối mặt với thách thức trong việc hài hòa giữa bảo tồn di sản thiên nhiên với phát triển công nghiệp, cảng biển và ứng phó biến đổi khí hậu.

Vì vậy, đại biểu đề nghị địa phương nghiên cứu cơ chế phát triển kinh tế xanh, tăng cường kiểm soát môi trường tại vùng đệm di sản Hạ Long - Cái Bầu, thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái cao cấp, công nghiệp văn hóa, kinh tế ban đêm và từng bước chuyển dịch khỏi năng lượng hóa thạch.

Đồng thời, với vị trí chiến lược có cả biên giới trên bộ và trên biển, Quảng Ninh cần được phân cấp mạnh hơn trong quản lý khu kinh tế cửa khẩu và cảng biển nước sâu, gắn phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực Đông Bắc.

Đối với Bắc Ninh, đại biểu đề xuất phát triển theo mô hình "đô thị bán dẫn, công nghiệp công nghệ cao và bản sắc Kinh Bắc".

Theo đại biểu, việc hợp nhất không gian giữa Bắc Ninh và Bắc Giang tạo điều kiện kết hợp lợi thế thu hút FDI trong lĩnh vực bán dẫn, điện tử, trí tuệ nhân tạo với quỹ đất công nghiệp và tiềm năng du lịch, nông nghiệp.

Tuy nhiên, Bắc Ninh cũng sẽ đối mặt với áp lực về hạ tầng xã hội, nhu cầu lao động chất lượng cao, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng và yêu cầu bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Do đó, đại biểu Nguyễn Minh Tâm đề nghị địa phương không chỉ dừng ở vai trò trung tâm sản xuất mà cần hướng tới trung tâm nghiên cứu, phát triển công nghệ cao; đồng thời xây dựng chính sách đặc thù thu hút nhân lực chất lượng cao, liên kết đào tạo ngành bán dẫn với các trường đại học.

Cùng với đó, cần quy hoạch các không gian bảo tồn di sản Quan họ, kết nối đô thị với vùng sinh thái nông nghiệp công nghệ cao để xây dựng mô hình "thành phố xanh - thông minh - giàu bản sắc".

Ưu tiên trụ sở dôi dư phục vụ dân sinh

Bên cạnh các định hướng phát triển, đại biểu Nguyễn Minh Tâm kiến nghị Ban soạn thảo và hai địa phương quan tâm ba nhóm vấn đề trong quá trình triển khai.

Thứ nhất, cần rà soát, xử lý hiệu quả tài sản công và trụ sở dôi dư sau khi chuyển đổi mô hình. Đại biểu đề nghị ưu tiên chuyển đổi các trụ sở không còn sử dụng thành trường học, trung tâm y tế, công viên hoặc thiết chế văn hóa cộng đồng, tránh tình trạng bỏ hoang gây lãng phí.

Thứ hai, đại biểu thống nhất với phương án giữ ổn định bộ máy trong giai đoạn đầu, đồng thời đề nghị sớm tổ chức các chương trình đào tạo về quản trị chính quyền đô thị và chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở. Riêng đối với Quảng Ninh, cần chú trọng đào tạo, phát triển đội ngũ cán bộ là người dân tộc thiểu số tại khu vực miền núi, biên giới.

Thứ ba, đại biểu nhất trí với đề xuất của cơ quan thẩm tra về thời điểm có hiệu lực của hai nghị quyết. Theo đó, Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, còn Nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh có hiệu lực từ ngày 20/9/2026 nhằm bảo đảm tính đồng bộ với việc thành lập các phường thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Rà soát để chuyển đồng thời 12 xã của Bắc Ninh lên phường

ĐBQH Trương Hồ Hải (An Giang) cho rằng, việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương sẽ giúp hai địa phương có thêm "tấm áo mới", tạo không gian phát triển rộng mở hơn, không chỉ về kinh tế mà còn trên các lĩnh vực văn hóa, xã hội và du lịch.

Đại biểu nhấn mạnh, cả Quảng Ninh và Bắc Ninh đều là những địa phương có vai trò động lực phát triển của cả nước, thu hút mạnh nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trong đó, Bắc Ninh là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI và có số thu ngân sách lớn. Cả hai địa phương cũng đã được Bộ trưởng Bộ Xây dựng quyết định công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I.

Cũng theo đại biểu, chủ trương thành lập hai thành phố trực thuộc Trung ương đã được Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương thống nhất. Hồ sơ đề án cũng cho thấy, cả hai địa phương đều đáp ứng đầy đủ 5/5 điều kiện và 7/7 tiêu chuẩn theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Vì vậy, đại biểu hoàn toàn thống nhất với việc trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Đối với Bắc Ninh, đại biểu Trương Hồ Hải lưu ý đề xuất thành lập 12 phường trên cơ sở chuyển đổi từ các xã. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, nếu các đơn vị hành chính đều đáp ứng đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn thì nên xem xét chuyển đổi đồng thời cả 12 xã lên phường để tạo sự đồng bộ, tránh tâm tư trong Nhân dân.

Theo đại biểu, trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nếu một số đơn vị chưa được chuyển thành phường ngay từ đầu thì sau này khi đủ điều kiện sẽ phải thực hiện thêm thủ tục, phát sinh công việc cho cả địa phương lẫn Trung ương. Vì vậy, nếu các đơn vị hành chính đều đáp ứng đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn thì nên giải quyết một lần để tạo thuận lợi trong quá trình triển khai.