Đề xuất nâng dự phòng ngân sách lên 7% ở vùng thiên tai

Hợp nhất hai luật, cần làm rõ cách thức vận hành

Thảo luận định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (sửa đổi) tại Tổ 13 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh An Giang và Quảng Trị) sáng 19/8, các đại biểu cơ bản nhất trí với việc sửa đổi Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công theo hướng hợp nhất, đồng thời ủng hộ đẩy mạnh phân cấp từ Trung ương về địa phương.

ĐBQH Hoàng Xuân Tân (Quảng Trị) lưu ý sự khác biệt khá rõ giữa ngân sách chi thường xuyên và đầu tư công. Theo đó, chi thường xuyên có đối tượng, định mức, chế độ tương đối ổn định qua nhiều năm. Trong khi đó, đầu tư công được thực hiện theo danh mục dự án; dù có các tiêu chí, quá trình quyết định đầu tư vẫn dựa trên đánh giá của cấp có thẩm quyền.

Đồng thời, tiến độ thực hiện các dự án đầu tư công không vận hành theo từng năm tài khóa như chi thường xuyên mà có thể kéo dài 3 năm, 5 năm hoặc lâu hơn, tùy từng dự án.

Vì vậy, đại biểu băn khoăn khi hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm, đặc biệt là kế hoạch và dự toán ngân sách hằng năm, bởi giữa ngân sách chi thường xuyên và ngân sách đầu tư công vẫn có nhiều điểm khác biệt.

Từ đó, đại biểu Hoàng Xuân Tân đề nghị Chính phủ, Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan làm rõ quy trình kỹ thuật trong việc hợp nhất hai luật, đặc biệt là vấn đề giao dự toán hằng năm.

Dự phòng ngân sách 2 – 5% còn “mỏng”

Dự thảo Luật quy định mức bố trí dự phòng từ 2 - 5% tổng chi ngân sách mỗi cấp.

ĐBQH Trịnh Trung Tín (An Giang) đề nghị làm rõ cơ sở tính mức dự phòng này. Theo đại biểu, cần quy định cụ thể trên tổng chi ngân sách mỗi cấp, không bao gồm khoản hỗ trợ có mục tiêu từ ngân sách Trung ương mà chỉ tính trên tổng chi cân đối ngân sách địa phương.

Trong khi đó, ĐBQH Nguyễn Minh Tâm (Quảng Trị) cho rằng, khung 2 - 5% có thể phù hợp đối với các địa phương ít chịu tác động của thiên tai, nhưng với Quảng Trị và các tỉnh miền Trung, nơi có địa hình dốc, biến đổi khí hậu diễn biến bất thường, mức dự phòng này còn “mỏng”.

Theo đại biểu, khi xảy ra thiên tai lớn hoặc sự cố sạt lở nghiêm trọng, nguồn dự phòng 2 - 5% của tỉnh có thể nhanh chóng được sử dụng cho công tác ứng phó, dẫn đến địa phương khó còn nguồn lực tự cân đối cho các nhiệm vụ đột xuất khác trong năm.

Do đó, đại biểu đề nghị cho phép HĐND cấp tỉnh, căn cứ tình hình đặc thù về thiên tai, địa hình và khả năng cân đối ngân sách, quyết định nâng mức dự phòng ngân sách địa phương lên tối đa 7% tổng chi ngân sách.

“Quy định này sẽ tạo sự chủ động “tự gia cố đê bao tài chính” cho các tỉnh miền Trung mà không làm ảnh hưởng đến cân đối chung của ngân sách Trung ương”, đại biểu Nguyễn Minh Tâm nói.

Cũng theo đại biểu Nguyễn Minh Tâm, quy định chuyển nguồn tại Điều 86 có thể gây khó cho các địa phương miền Trung. Thực tế, bão lũ, sạt lở đất thường dồn dập vào các tháng 9, 10 và 11. Khi thiên tai xảy ra cuối năm, Trung ương hoặc tỉnh có thể chỉ kịp phân bổ kinh phí dự phòng, kinh phí khắc phục hậu quả vào tháng 11 hoặc tháng 12.

Trong khi đó, địa bàn có thể bị chia cắt, thời tiết bất lợi, địa phương còn phải thực hiện các thủ tục để khắc phục đập tràn, sạt lở đường giao thông và các công trình cấp bách khác. Vì vậy, khó có thể giải ngân hết trước ngày 31/12 hoặc hết thời gian chỉnh lý quyết toán ngày 31/1 năm sau.

Từ phân tích trên, đại biểu Nguyễn Minh Tâm đề nghị dự thảo Luật bổ sung quy định cho phép các khoản dự toán chi khắc phục hậu quả thiên tai, sự cố sạt lở hạ tầng giao thông, thủy lợi cấp bách được giao trong quý IV hằng năm đương nhiên được chuyển nguồn sang năm sau để tiếp tục thực hiện và giải ngân mà không phải làm thủ tục xin phép.

Tháo gỡ vướng mắc về chi khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

ĐBQH Hồ Đức Thắng (An Giang) đề nghị rà soát một số quy định liên quan đến chi thường xuyên cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhiệm vụ chi đối với các nền tảng dùng chung và phân loại dự án đầu tư công.

Về điểm b khoản 2 Điều 13, đại biểu cho rằng, yêu cầu chi thường xuyên phải đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức là cần thiết, song nếu áp dụng cứng sẽ gây vướng với lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhất là khi nhiều sản phẩm mới làm sẽ chưa có định mức.

Đại biểu đề nghị trường hợp chưa có chế độ, tiêu chuẩn, định mức thì việc thực hiện nhiệm vụ chi căn cứ vào nhiệm vụ, dự toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt và quy định của pháp luật chuyên ngành, lĩnh vực.

Liên quan khoản 5 Điều 10 về nguyên tắc ngân sách của cấp nào thì cấp đó tự bảo đảm, đại biểu Hồ Đức Thắng cho rằng, có thể phát sinh vướng mắc với các nền tảng số dùng chung.

Theo đại biểu, trong quá trình thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, có xu hướng xây dựng nền tảng số dùng chung, trong đó cơ quan Trung ương chủ trì xây dựng nhưng nền tảng được giao cho các địa phương trên cả nước sử dụng. Nếu áp dụng nguyên tắc cấp nào chỉ được chi ngân sách cho cấp đó thì sẽ khó thực hiện.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 37 dự thảo Luật về nhiệm vụ chi của ngân sách trung ương quy định cho phép cơ quan Trung ương thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số, xây dựng, triển khai, thuê quản lý, vận hành, duy trì, nâng cấp các nền tảng dùng chung trên phạm vi toàn quốc, liên ngành, liên vùng hoặc phục vụ các địa phương sử dụng theo quy định của pháp luật về chuyển đổi số.

Đối với phân loại dự án đầu tư công, đại biểu Hồ Đức Thắng cho rằng, việc phân loại theo dự án có cấu phần xây dựng và không có cấu phần xây dựng là không sai, nhưng có thể gây vướng với các dự án công nghệ thông tin.

Đại biểu dẫn ví dụ dự án chuyển đổi số như xây dựng trung tâm dữ liệu, trong đó chủ yếu là mua sắm thiết bị công nghệ thông tin nhưng vẫn có một số hạng mục xây dựng. Nếu chỉ căn cứ vào việc có cấu phần xây dựng, dự án có thể phải thực hiện theo trình tự của dự án có cấu phần xây dựng, trong khi bản chất là dự án công nghệ thông tin, phần xây dựng rất thấp.

Do đó, đại biểu Hồ Đức Thắng đề nghị nghiên cứu, giao Chính phủ quy định cụ thể; đồng thời có cơ chế đối với các dự án mang tính hỗn hợp và phải căn cứ vào bản chất của dự án thay vì chỉ dựa vào tiêu chí có hay không có cấu phần xây dựng.