Để ngư dân bám thuyền, bám biển

Thông thường, xăng dầu được điều chỉnh giá bán sẽ ảnh hưởng đến hầu hết các ngành nghề, lĩnh vực. Nhưng có một thực tế là doanh nghiệp sản xuất, cung cấp dịch vụ có thể chuyển một phần gánh nặng sang vai người tiêu dùng, thì nhiều ngư dân không tiếp tục ra khơi được. Hai đợt tăng liên tiếp vào cuối tháng 2 và tháng 3 vừa qua đã nâng giá dầu từ 14.800 đồng/lít lên đến 21.100 đồng/lít. Hơn nữa, xăng dầu tăng giá thì các loại vật tư, dịch vụ nghề cao hay tiền thuê ngư phủ cũng tăng theo. Theo khảo sát của Sở NN và PTNT tỉnh Kiên Giang, chi phí phục vụ mỗi chuyến ra khơi của tàu cá tăng 40% so với cuối năm 2010. Trong khi đó, sản lượng đánh bắt giảm do số lượng tàu đánh bắt tăng nhanh trong khi ngư trường đang cạn kiệt dần. Và giá thu mua thủy hải sản chỉ tăng nhẹ nên không bù đắp nổi chi phí đầu vào. Như vậy, ngư dân càng ra khơi nhiều thì sẽ càng lỗ khi giá xăng dầu tăng cao.

Tại các cửa sông, cửa biển, cảng cá ở các địa phương ven biển khu vực đồng bằng sông Cửu Long, số lượng tàu cá nằm bờ ngày một nhiều. Đặc biệt là nhiều tàu cá không nằm bờ mà nằm biển. Nguyên nhân do chi phi tăng cao, không cân đối được thu chi nên chủ tàu quyết định quăng neo dài ngày trên biển chờ đợi điều kiện thuận lợi nhất, gặp luồng cá lớn mới đánh bắt.  Việc tàu đánh bắt phải nằm bờ, nằm biển không chỉ ảnh hưởng đến gia đình chủ tàu. Bởi một tàu đánh bắt cỡ trung bình cũng sử dụng từ 5-10 lao động. Như vậy sẽ có một lượng lớn lao động tại khu vực ven biển không có việc làm. Ngoài ra, điều kiện tài chính của ngư dân có hạn nên khó có thể đầu tư che chắn, bảo dưỡng tàu thuyền thường xuyên. Do vậy, tàu không ra khơi lâu ngày sẽ làm hư hỏng, lãng phí lớn tiền của, công sức của người dân. Đặc biệt, việc tàu thuyền không ra khơi cũng được sử dụng làm lý do để tăng giá bán thủy hải sản, ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân.

Khắc phục khó khăn, nhiều ngư dân vẫn tiếp tục bám biển đã xoay xở để đưa tàu ra khơi. Các tổ liên kết tự hình thành theo nhóm cùng ngành nghề khai thác, xoay vòng phân công tàu chở tôm cá vào đất liền bán rồi mang dầu, vật tư nghề cá, nhu yếu phẩm trở lại ngư trường. Nhưng đây chỉ là giải pháp tình thế và được thực hiện tự phát, với số lượng ít. Mặt khác, để tiết kiệm khoảng 20 - 30% nhiên liệu cho một chuyến biển, các tàu đánh bắt xa bờ cần thay mới hộp số, lắp máy và chân vịt lớn hơn. Để thực hiện được yêu cầu này đòi hỏi lượng vốn không nhỏ, và không nhiều chủ tàu có thể đáp ứng được.

Nhiều ý kiến cho rằng, các địa phương cần chỉ đạo tổ thành lập các nhóm, đội tàu hỗ trợ lẫn nhau trong đánh bắt như: trao đổi thông tin về nguồn lợi, giá cả, cung ứng nhiên liệu, vật tư nghề cá, thu gom vận chuyển sản phẩm vào bờ… Đặc biệt, chính quyền địa phương cùng các ngành chức năng có giải pháp cho các cơ sở cung ứng nhiên liệu, vật tư nghề cá, chủ vựa thu mua ký kết hợp đồng với chủ phương tiện đánh bắt để thực hiện tốt phương thức gối đầu. Như vậy các đại lý sẽ không thể chèn ép giá hoặc tính lãi suất với ngư dân. Và tập huấn, hướng dẫn ngư dân kỹ thuật, kinh nghiệm tìm kiếm ngư trường, bảo quản sản phẩm, giảm tổn thất, nâng cao chất lượng...

Ngoài ra, để hỗ trợ ngư dân, các ngân hàng thương mại cần cho vay vốn lưu động với lãi suất ưu đãi để ngư dân có điều kiện ra khơi. Bộ NN và PTNT tăng cường đàm phán với các nước trong khu vực để giảm thủ tục, mở rộng ngư trường đánh bắt. Sớm thực hiện các chính sách khuyến khích, hỗ trợ khai thác và dịch vụ hải sản trên vùng biển xa theo Thông tư liên tịch số 11 của Bộ NN và PTNT, Bộ Tài chính, Bộ Quốc phòng. Và có chính sách hỗ trợ chi phí cho tàu khai thác xa bờ ở những vùng biển còn lại của Việt Nam.

Có thể thấy, trong khó khăn rất cần sự chung tay tiếp sức để ngư dân tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả khai thác. Sự hỗ trợ đồng bộ của chính quyền và cơ quan chức năng sẽ là động lực quan trọng giúp ngư dân bám thuyền, bám biển.