Đề nghị nâng chỉ tiêu thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế

Phấn đấu giảm một tỷ lệ nhất định số cơ sở, khu vực ô nhiễm môi trường

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, ĐBQH Trần Thị Thanh Lam (Vĩnh Long) tán thành với nhiều nội dung được đề xuất tại dự thảo Nghị quyết về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án; đồng thời đánh giá cao việc Chính phủ bổ sung nhiều chỉ tiêu phù hợp với tình hình thực tiễn, như các chỉ tiêu về phòng, chống ma túy và bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, đại biểu bày tỏ băn khoăn đối với quy định tại điểm o, khoản 1 Điều 2 về chỉ tiêu "giảm mạnh các cơ sở, khu vực, địa điểm gây ô nhiễm môi trường". Theo đại biểu, quy định này còn chung chung, khó đánh giá kết quả thực hiện, trong khi ô nhiễm môi trường từ rác thải, khí thải, chất thải rắn đang là vấn đề được đông đảo cử tri và Nhân dân quan tâm.

Từ đó, đại biểu đề nghị lượng hóa chỉ tiêu này, đồng thời bổ sung nội dung theo hướng không để phát sinh mới các cơ sở, khu vực, địa điểm gây ô nhiễm môi trường và phấn đấu giảm một tỷ lệ nhất định số cơ sở, khu vực ô nhiễm môi trường so với năm trước. Mức giảm cụ thể, theo đại biểu, cần được Chính phủ cân nhắc, đề xuất phù hợp.

Đối với điểm k, khoản 1, Điều 2 của dự thảo Nghị quyết, ĐBQH Lò Thị Luyến (Điện Biên) cơ bản thống nhất việc tiếp tục xác định thu hồi tiền, tài sản trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế là chỉ tiêu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Đại biểu đánh giá việc lượng hóa trách nhiệm của giai đoạn điều tra bằng quy định tỷ lệ thu hồi đạt từ 65% trở lên trong tổng tỷ lệ thu hồi trên 60% là điểm mới so với Nghị quyết số 96/2019/QH14, thể hiện yêu cầu xử lý tài sản ngay từ giai đoạn đầu của quá trình tố tụng để hạn chế việc tẩu tán, che giấu tài sản.

Tuy nhiên, đại biểu Lò Thị Luyến đề nghị tiếp tục nghiên cứu, rà soát chỉ tiêu tổng thể thu hồi tiền, tài sản đạt trên 60%. Theo đại biểu, dự thảo Nghị quyết đã bổ sung nhiều cơ chế, giải pháp mạnh hơn như áp dụng kịp thời các biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản, tạm giữ, thu giữ tài sản; tăng cường chất lượng giám định tư pháp, định giá tài sản; đồng thời lượng hóa trách nhiệm thu hồi tài sản ngay từ giai đoạn điều tra.

Đại biểu cũng đề nghị cần tổng kết, đánh giá đầy đủ kết quả thực hiện chỉ tiêu thu hồi tài sản theo Nghị quyết số 96/2019/QH14 của Quốc hội, đồng thời đánh giá tác động của các cơ chế mới trong dự thảo Nghị quyết để nghiên cứu điều chỉnh chỉ tiêu thu hồi tiền, tài sản lên mức phù hợp, khả thi, đáp ứng yêu cầu nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản trong giai đoạn mới.

Quy định phù hợp tỷ lệ giải quyết, xét xử vụ án hình sự, dân sự, hành chính

Về chỉ tiêu tỷ lệ giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính; giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm quy định tại điểm a, khoản 1 Điều 4 dự thảo Nghị quyết, ĐBQH Phùng Đức Chính (Lạng Sơn) đề nghị, cân nhắc không nên quy định chỉ tiêu mang tính định lượng đối với việc giải quyết, xét xử các vụ án, vụ việc mà chuyển sang giám sát kết quả hoạt động của các cơ quan tư pháp nói chung và Tòa án nhân dân các cấp nói riêng theo tiêu chí chất lượng và thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật.

Trong trường hợp Nghị quyết quy định theo chỉ tiêu định lượng đối với việc giải quyết, xét xử các vụ án, vụ việc như Phương án 1 trong dự thảo Luật, đại biểu đề nghị cân nhắc việc tính tỷ lệ giải quyết được trên tổng số vụ án, vụ việc thụ lý, trừ các vụ án, vụ việc đang tạm đình chỉ.

Về chỉ tiêu tỷ lệ bản án, quyết định bị hủy, sửa quy định tại điểm b khoản 1 Điều 4 dự thảo Nghị quyết, đại biểu cho rằng, dự thảo Nghị quyết quy định "bảo đảm tổng số bản án, quyết định bị hủy do lỗi chủ quan không vượt quá 0,5% và bị sửa do lỗi chủ quan không vượt quá 1% tổng số các loại án” không khả thi và không phù hợp với số lượng, tính chất của các vi phạm, tội phạm, các tranh chấp dân sự, hành chính trong tình hình hiện nay.

Dẫn quy định tại Quyết định số 120/QĐ-TANDTC ngày 19/6/2017 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quy định xử lý trách nhiệm người giữ chức danh tư pháp trong Tòa án nhân dân, đại biểu lưu ý, với quy định như dự thảo Nghị quyết, dù giải quyết 199 vụ/năm, chỉ cần 1 vụ bị hủy do lỗi chủ quan thì Thẩm phán đã vượt quá quy định của Quốc hội và sẽ bị xem xét xử lý trách nhiệm (thực tế các tỉnh miền núi hiện nay rất ít khi có Thẩm phán giải quyết được số lượng án như vậy trong 1 năm).

“Nếu áp dụng tỷ lệ như dự thảo Nghị quyết sẽ có thể dẫn đến tình trạng thẩm phán phát sinh tư tưởng đùn đẩy, né tránh, không dám quyết định theo thẩm quyền, hoặc quyết định để an toàn cho mình, ảnh hưởng quyền lợi của người dân, doanh nghiệp”, đại biểu nhấn mạnh.

Trong khi đó, theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 4 của dự thảo Nghị quyết thì số lượng lớn các loại vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án chưa được tính vào tỷ lệ giải quyết, xét xử (như xem xét, quyết định đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc…). Do vậy, đại biểu Phùng Đức Chính đề nghị cân nhắc giữ nguyên tỷ lệ án bị hủy, sửa như Nghị quyết số 96/2019/QH14 nhưng tính trên tổng số các bản án, quyết định mà Thẩm phán đã giải quyết.

Theo đó, chỉnh lý điểm b khoản 1 Điều 4 dự thảo Nghị quyết theo hướng: hạn chế đến mức thấp nhất tỷ lệ các bản án, quyết định bị hủy, sửa do lỗi chủ quan; bảo đảm tổng số các bản án và quyết định bị hủy và sửa do lỗi chủ quan không vượt quá 1,5% trên tổng số các bản án, quyết định mà Tòa án đã giải quyết.

ĐBQH Nguyễn Thanh Phong (Vĩnh Long) đề nghị, sửa đổi chỉ tiêu phấn đấu giảm ít nhất 10% tội phạm về trật tự xã hội so với năm trước được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 2. Theo đại biểu, chỉ tiêu này chỉ nên đặt giảm 10% so với năm trước, vì mức giảm này rất khó để vượt qua được.

Đối với chỉ tiêu về thu hồi tiền, tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế, đại biểu Nguyễn Thanh Phong cũng đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc bổ sung chỉ tiêu thu hồi tài sản cho giai đoạn truy tố và giai đoạn xét xử. Đại biểu nhấn mạnh, công tác thu hồi tài sản trong những vụ án này được thực hiện xuyên suốt trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử, kể cả trong giai đoạn thanh tra, kiểm tra.