Đề nghị dùng dữ liệu cảnh báo sớm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Sáng 9/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động.

Phát hiện sớm những tổn thương nghề nghiệp âm thầm, tích tụ qua thời gian

Góp ý dự án Luật, ĐBQH Trần Mạnh Huy (Đà Nẵng) đề nghị bổ sung quy định sử dụng dữ liệu để phát hiện sớm, cảnh báo và phòng ngừa nguy cơ mất an toàn lao động, thay vì chỉ thu thập, lưu trữ thông tin.

Theo đại biểu, những vụ tai nạn lao động nghiêm trọng thường dễ nhận thấy, trong khi nhiều tổn thương do điều kiện làm việc tích tụ qua thời gian chỉ được phát hiện khi đã quá muộn.

Làm việc sai tư thế, mang vác nặng kéo dài có thể gây bệnh cơ xương khớp; tiếng ồn ảnh hưởng đến thính lực; rung động tác động đến bàn tay; bụi và hóa chất gây tổn thương mắt, đường hô hấp. Nếu không được giám sát, phát hiện và can thiệp sớm, những nguy cơ này có thể khiến người lao động suy giảm khả năng làm việc, thậm chí dẫn đến khuyết tật khó nhận biết từ bên ngoài.

“Một người mất sức lao động thì gia đình mất nguồn thu, gánh thêm chi phí chữa trị; doanh nghiệp mất một người lao động lành nghề; xã hội tốn thêm chi phí y tế, an sinh. Muốn tăng trưởng hai con số thì phải bảo vệ chính những con người tạo ra tăng trưởng này”, đại biểu nhấn mạnh.

Từ thực tế trên, ĐBQH Trần Mạnh Huy cho rằng, việc kết nối dữ liệu về an toàn lao động cần hướng tới phát hiện sớm và cảnh báo nguy cơ, thay vì chỉ phục vụ quản lý thông tin.

Chẳng hạn, khi thiết bị không bảo đảm an toàn, môi trường làm việc có yếu tố độc hại vượt ngưỡng cho phép hoặc nhiều công nhân cùng phản ánh một nguy cơ, hệ thống phải kịp thời phát hiện, cảnh báo; đồng thời xác định rõ trách nhiệm, thời hạn xử lý và kết quả khắc phục.

Đại biểu đề nghị bổ sung tại khoản 3a Điều 82 dự thảo Luật quy định về sử dụng dữ liệu để cảnh báo, phòng ngừa tai nạn lao động và giám sát việc khắc phục nguy cơ mất an toàn. Đồng thời, khuyến khích ứng dụng thiết bị giám sát tự động và trí tuệ nhân tạo tại những nơi có nguy cơ cao, phù hợp với quy mô doanh nghiệp, tránh phát sinh chi phí và thủ tục không cần thiết.

Phát hiện nguy cơ mất an toàn lao động phải gắn với trách nhiệm xử lý

Đề cập công tác quản lý bệnh nghề nghiệp, đại biểu Trần Mạnh Huy cho rằng, không nên chỉ dừng ở thống kê số người mắc bệnh mà cần chủ động phát hiện sớm nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động.

Theo đại biểu, nếu nhiều công nhân trong cùng một nhà máy xuất hiện triệu chứng bất thường về hô hấp, thính lực hoặc sức khỏe, cơ quan chức năng cần sớm xác định nguyên nhân có liên quan đến môi trường làm việc hay không, thay vì chờ đến khi người lao động được xác định mắc bệnh nghề nghiệp mới xử lý.

Từ đó, đại biểu đề nghị làm rõ tại khoản 4 Điều 37 dự thảo Luật trách nhiệm của ngành y tế trong phân tích, phát hiện dấu hiệu bất thường; phối hợp với cơ quan quản lý lao động kiểm tra, cảnh báo và tổ chức khám phát hiện sớm khi cần thiết. Đồng thời, phải bảo mật thông tin sức khỏe, tránh để người lao động bị phân biệt đối xử hoặc mất cơ hội việc làm do phát hiện nguy cơ bệnh nghề nghiệp.

Nhấn mạnh việc phát hiện, báo cáo nguy cơ mất an toàn lao động phải gắn với trách nhiệm xử lý, đại biểu đề nghị quy định rõ cơ quan tiếp nhận, xử lý, phản hồi kết quả và cơ chế bảo vệ người phản ánh.

“Không để một nguy cơ đã được cảnh báo mà vẫn xảy ra tai nạn chỉ vì thông tin truyền qua nhiều nơi nhưng không ai chịu trách nhiệm”, đại biểu lưu ý.

Cùng quan tâm việc phòng ngừa bệnh nghề nghiệp, ĐBQH Nguyễn Vũ Trung (TP. Hồ Chí Minh) đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về khám sức khỏe người lao động. Theo đại biểu, khám sức khỏe định kỳ là cần thiết nhưng không thể thay thế việc theo dõi những nguy cơ cụ thể từ tiếng ồn, hóa chất, bụi, vi sinh vật và các yếu tố có hại khác.

Đại biểu đề nghị quy định lộ trình kết nối dữ liệu khám sức khỏe, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp và quan trắc môi trường lao động, bảo đảm dữ liệu được sử dụng đúng mục đích chăm sóc, phòng ngừa và tuân thủ yêu cầu bảo mật.

Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm chuyên môn của ngành y tế trong xây dựng nội dung khám phù hợp với yếu tố nguy cơ mà người lao động tiếp xúc, phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp và hướng dẫn người lao động trở lại làm việc an toàn.

Dẫn kinh nghiệm của Anh, đại biểu cho biết, nước này phân biệt giám sát sức khỏe nghề nghiệp theo nguy cơ cụ thể với khám sàng lọc sức khỏe chung, nhằm phát hiện sớm tổn hại sức khỏe và đánh giá hiệu quả các biện pháp kiểm soát nguy cơ.

Các đại biểu nhấn mạnh, bảo vệ sức khỏe người lao động cũng là bảo vệ sinh kế gia đình, năng suất doanh nghiệp và nguồn lực tăng trưởng quốc gia. Những nguy cơ có thể phòng ngừa nếu bị bỏ qua sẽ dẫn đến suy giảm, thậm chí mất khả năng lao động, đồng thời làm gia tăng gánh nặng chăm sóc y tế và an sinh xã hội.