ĐBQH Đặng Minh Châu (Hà Nội): Còn tập trung nhiều vào các biện pháp một chiều

Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật luôn luôn có vai trò và ý nghĩa quan trọng trong việc quản lý xã hội bằng pháp luật, đề cao tinh thần thượng tôn pháp luật, nhưng thời gian qua trên các phương tiện thông tin đại chúng có đưa nhiều bài tin về tình trạng vi phạm pháp luật như bạo lực trẻ em, xung đột gia đình, xung đột bạn bè mà dẫn đến những hậu quả rất đáng tiếc. Điều này đòi hỏi phải có nhiều giải pháp đồng bộ bên cạnh việc tăng cường các biện pháp chế tài, xử lý khi có hành vi vi phạm pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ và nhân dân. Để làm việc đó có nhiều giải pháp nhưng một trong những giải pháp quan trọng chính là hoàn thiện về thể chế phổ biến, giáo dục pháp luật trong cộng đồng.

Dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật tuy đã được tiếp thu, chỉnh lý nhưng vẫn còn tập trung nhiều vào các biện pháp một chiều nhằm đưa kiến thức pháp luật, văn bản pháp luật tới người dân, chưa đưa ra được các chính sách pháp luật có tính đột phá để công tác phổ biến, giáo dục pháp luật thực sự đem lại hiệu quả. Các quy định của dự thảo Luật về trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật vẫn còn chung chung, chưa thấy rõ được các quy định sẽ được triển khai và tổ chức thực hiện sau đó như thế nào. Nếu chỉ dừng lại ở các hình thức pháp luật như hiện nay thì sẽ khó tạo ra sự đột phá vì thực ra đa số các hình thức đó đã làm nay được thể chế vào luật.

Điểm được kỳ vọng sẽ tạo đột phá chính là công tác xã hội hóa công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Trong dự thảo Luật, UBTVQH đã dành một điều đó là Điều 4 để quy định về xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Tôi đánh giá cao nỗ lực này nhưng vẫn cảm thấy còn thiếu một cái gì đó để bảo đảm có thể huy động được sức dân, huy động được tâm huyết của cộng đồng, huy động được tính sáng tạo trong việc thâm nhập vào các tầng lớp dân cư khác nhau, sử dụng các phương tiện, công cụ hiện đại phù hợp với lứa tuổi để tuyên truyền, phổ biến pháp luật ở bất cứ mọi nơi, mọi lúc.

Quy định về phổ biến, giáo dục pháp luật trong dự thảo Luật vẫn còn chủ yếu thiên về phổ biến, giáo dục kiến thức pháp luật. Thực tiễn cho thấy không phải cứ có kiến thức pháp luật là chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật mà còn phụ thuộc rất nhiều vào ý thức chủ quan của mỗi cá nhân. Tình trạng buông xuôi, chấp nhận tiêu cực vi phạm pháp luật để được việc vẫn còn xảy ra khá phổ biến trong nhân dân. Do đó đề nghị bổ sung việc phổ biến, giáo dục pháp luật bao gồm cả nội dung và biện pháp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật; lợi ích của việc chấp hành pháp luật, ý thức đấu tranh trước các hành vi vi phạm pháp luật...