Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, ngăn chặn tiêu cực trong đấu giá tài sản

Nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên đến 50% giá khởi điểm

Theo Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), do Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày, việc sửa đổi Luật hiện hành nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập đã được nhận diện qua tổng kết thi hành luật hiện hành, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tăng cường phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong lĩnh vực đấu giá tài sản. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin.

Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) gồm 7 chương và 64 điều, giảm 15 điều so với luật hiện hành.

Về tiêu chuẩn đấu giá viên, dự thảo Luật quy định theo hướng cá nhân có trình độ đại học trở lên thuộc tất cả các ngành, lĩnh vực đều có thể trở thành đấu giá viên, thay vì hạn chế chỉ ở một số lĩnh vực như luật, kinh tế, tài chính, ngân hàng, quản trị kinh doanh như hiện nay. Theo Bộ trưởng, sự thay đổi này nhằm phù hợp với định hướng khuyến khích, thúc đẩy việc đấu giá tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá và phù hợp với thông lệ nghề đấu giá trên thế giới.

Về trình tự, thủ tục đối với tài sản do pháp luật quy định phải bán thông qua đấu giá, dự thảo chỉ yêu cầu niêm yết tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có tài sản và bỏ yêu cầu niêm yết tại nơi tổ chức đấu giá. Dự thảo cũng nâng tỷ lệ tiền đặt trước từ 20% đến 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân.

Trong trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai, dự thảo bổ sung quy định người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi là đồng ý trả mức giá thấp nhất bằng giá khởi điểm. Điều này giúp hạn chế tình trạng "cò mồi", ngăn chặn người không có nhu cầu tham gia đấu giá để trục lợi.

Ngoài ra, quy định thủ tục đấu giá rút gọn cũng được điều chỉnh theo hướng đơn giản, gọn nhẹ hơn đối với một số tài sản bảo đảm có giá trị nhỏ hoặc phải xử lý nhanh. Bổ sung quy định đấu giá trực tuyến trên hệ thống đối với một số loại tài sản trên cơ sở luật hóa Nghị quyết số 66 của Chính phủ, đồng thời ban hành cơ chế chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn trong triển khai đấu giá trực tuyến.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất đối với cá nhân, tổ chức trúng đấu giá nhưng bỏ cọc, góp phần khắc phục tình trạng tham gia đấu giá trục lợi gây ảnh hưởng xấu đến thị trường bất động sản. Đồng thời, người trúng đấu giá nếu vi phạm quy định của Luật Đấu giá tài sản hoặc pháp luật liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy thì sẽ không được nhận lại khoản tiền đặt cọc, nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.

Cần bảo vệ người mua ngay tình khi hủy kết quả đấu giá

Báo cáo thẩm tra về dự án Luật do Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày nêu rõ, hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm sự thống nhất giữa Tờ trình, Báo cáo tiếp thu, giải trình, dự thảo Luật và các dự thảo văn bản quy định chi tiết; đồng thời bổ sung, làm rõ cơ sở thực tiễn và đánh giá tác động đối với các quy định liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân.

Đồng thời, đề nghị làm rõ ranh giới giữa “trình tự, thủ tục đấu giá thuộc phạm vi điều chỉnh thống nhất của Luật Đấu giá tài sản với các quy định của pháp luật chuyên ngành về quản lý tài sản, điều kiện tham gia, giá khởi điểm, phê duyệt kết quả, thanh toán và bàn giao tài sản; hạn chế việc tạo ra các ngoại lệ mở, dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau.

Về tiền đặt trước và xử lý tiền đặt trước, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, việc nâng mức tiền đặt trước lên từ 20% đến 50% giá khởi điểm đấu giá nhằm tăng trách nhiệm của người tham gia, nhưng đây là tương đối cao, có thể tác động đến khả năng tiếp cận đấu giá, chi phí vốn và mức độ cạnh tranh. Ủy ban đề nghị bổ sung số liệu, đánh giá cụ thể về tình trạng trả giá cao nhưng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, hiệu quả của việc tăng tiền đặt trước; đồng thời làm rõ căn cứ lựa chọn mức từ 20% đến 50% và tiêu chí để lựa chọn mức cụ thể trong khoảng này, bảo đảm tương xứng giữa yêu cầu phòng ngừa vi phạm và cạnh tranh trong đấu giá tài sản.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị cần xác định rõ phạm vi bảo vệ người mua ngay tình trong trường hợp đã thanh toán đầy đủ, nhận tài sản hoặc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng nhưng sau đó kết quả đấu giá bị hủy; cơ chế xử lý tài sản, tiền đã thanh toán, chi phí hợp lý, trách nhiệm bồi thường và quyền lợi của bên thứ ba ngay tình. Đồng thời, cần bổ sung hậu quả pháp lý tương ứng đối với trường hợp người có tài sản đấu giá hủy giao kết, hủy bỏ hợp đồng mua bán, không phê duyệt hoặc hủy quyết định phê duyệt kết quả trúng đấu giá.