Đẩy mạnh báo chí đa nền tảng, đưa nghị trường lên không gian mạng xã hội một cách chủ động

Báo chí phải là nơi "phiên dịch" chính sách

Với góc nhìn của một cựu đại biểu Quốc hội, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Trần Văn nêu rõ, giữa quyết sách của cơ quan dân cử và sự đồng thuận, niềm tin của Nhân dân, báo chí không phải là kênh trung chuyển đơn thuần, mà là nơi quyết sách được "dịch" ra thành ngôn ngữ đời sống, và ngược lại, là nơi tâm tư của dân được chuyển hóa thành áp lực chính đáng, buộc quyết sách phải đúng và sát với thực tiễn.

Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển vượt bậc mới với nhiều thay đổi sâu sắc, quyết tâm, mục tiêu chưa từng có hướng tới các cột mốc lịch sử: 100 năm thành lập Đảng, 100 năm thành lập nước. Đây là những cải cách, đổi mới mạnh mẽ, đúng hướng, đúng xu thế, đúng thời điểm, nhưng không đồng nghĩa với việc người dân phải lập tức thấu hiểu và đồng thuận thực hiện.

Vì vậy, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách cho rằng, một quyết sách dù có luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc, thấu tình, hợp lý đến mấy, nếu chúng ta chưa làm cho người dân hiểu rõ nguyên căn vì sao, vẫn có thể bị hoài nghi. Đó chính là khoảng trống mà báo chí phải lấp đầy - và phải lấp nhanh hơn, toàn diện hơn tin giả, tin đồn trên mạng xã hội, vốn "lanh chanh" đi trước để “câu view”, “câu like”, gieo rắc hoang mang.

Từ kinh nghiệm 2 khóa công tác ở Ủy ban Tài chính - Ngân sách trước đây, 1 khóa giúp việc cho lãnh đạo Quốc hội, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách nhận thấy, tin tưởng vào chủ trương chính sách, sự lãnh đạo của Đảng, quản lý điều hành của Nhà nước, người dân không phản đối chính sách, người dân chỉ phản ứng khi chính sách không được truyền đạt, giải thích thấu đáo, không được thực thi một cách trọn vẹn, công bằng, công khai, minh bạch, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của họ. Một chính sách thuế, một quyết định đầu tư công trình dự án quan trọng quốc gia quy mô lớn nếu chỉ đơn thuần công bố con số, quy mô mà không công bố rộng rãi tất cả thông tin, luận cứ, logic đằng sau, rất dễ tạo ra dư luận trái chiều.

Nhấn mạnh, Báo Đại biểu Nhân dân và các cơ quan báo chí phục vụ cơ quan dân cử có một sứ mệnh đặc biệt, Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách nêu rõ, đó là không chỉ tường thuật nghị trường, mà phải làm công việc "phiên dịch" chính sách; biến ngôn ngữ luật, ngôn ngữ ngân sách, ngôn ngữ nghị quyết thành câu chuyện mà người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng miền núi, hải đảo xa xôi cũng hiểu được vì sao phải có quyết sách ấy và quyết sách đó tác động như thế nào tới tình hình kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng của đất nước và đến cuộc sống của chính họ, họ được hưởng những lợi ích gì và phải cùng chia sẻ trách nhiệm gì?

“Đây thực sự là nhiệm vụ không dễ khi phải chuyển hóa hàng trăm, thậm chí hàng nghìn trang tài liệu hình thành nên một quyết sách cụ thể, đòi hỏi năng lực phân tích, tổng hợp rất cao của đội ngũ những người làm báo”, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách chia sẻ.

Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách cũng cho rằng, đồng thuận xã hội không phải là một dàn đồng ca xuôi chiều. Một tờ báo phục vụ cơ quan dân cử tốt là tờ báo dám nêu câu hỏi khó, dám phản ánh nơi chính sách chưa đến được với người dân, dám làm cầu nối để những ý kiến đóng góp, tâm tư nguyện vọng của người dân, cử tri đến được nghị trường trước khi các đại biểu bấm nút biểu quyết, chứ không phải sau khi luật đã ban hành rồi mới nói.

Niềm tin phải được xây đắp bằng cách cho người dân thấy quyết sách được xây dựng như thế nào, đánh giá tác động ra sao, đã thật sự lấy quyền lợi của Nhân dân làm trọng tâm hay chưa? Rồi quá trình thực thi chính sách đó sẽ được giám sát ra sao, giải quyết các vướng mắc trong thực tế như thế nào? Nếu chưa đúng ở chỗ nào, điểm nào thì khắc phục, sửa đổi, bổ sung ra sao? Chính sự phản biện có trách nhiệm như vậy - chứ không phải sự xuôi chiều một màu - mới là chất keo củng cố niềm tin của nhân dân một cách bền vững.

Đầu tư bài bản, mạnh mẽ vào công nghệ truyền thông số

Tại Tọa đàm “Đổi mới tư duy truyền thông chính sách, từ nghị trường đến cuộc sống” Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức chiều 13/9, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Nguyễn Văn Giàu đã gợi ý báo ĐBND nghiên cứu mở chuyên mục “Ý kiến trao đổi” để các tầng lớp nhân dân tham gia ý kiến về một quyết sách cụ thể; và phát hành “Phụ trương” báo ĐBND dưới dạng câu hỏi - trả lời của đại diện có thẩm quyền của cơ quan soạn thảo ngay sau khi Quốc hội thông qua chính sách đó.

Dẫn ý kiến này, cùng những kinh nghiệm cá nhân, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Trần Văn đề nghị, mỗi cơ quan dân cử, từ Quốc hội đến HĐND cấp tỉnh, cấp xã cần chủ động cung cấp thông tin, nội dung, dữ liệu chính sách cho báo chí sớm và đầy đủ, thay vì để phóng viên phải bị động khi có những cách hiểu, giải thích chính sách chưa đúng hay phiến diện, thậm chí “xuyên tạc” với mục đích phá hoại. Trong thời đại xã hội số, chính quyền số, công dân số, với sự phát triển rộng rãi của mạng xã hội, chậm một giờ có thể mất niềm tin nhiều ngày. Báo chí cách mạng phải “chạy đua” với mạng xã hội bằng hàm lượng thông tin chính xác, chính thống và kịp thời.

Cùng với đó, mạng lưới cộng tác viên của Báo Đại biểu Nhân dân, trong đó có nhiều cựu ĐBQH, nhiều chuyên gia am hiểu nghị trường, am hiểu chính sách, pháp luật cần được tổ chức thành một lực lượng phân tích, giải thích, truyền đạt chính sách thực thụ, có thể viết những bài bình luận có chiều sâu "giải mã" các quyết sách lớn ngay khi vừa ban hành bằng ngôn ngữ bình dị, dễ hiểu, gần gũi với người dân để tạo sự đồng thuận xã hội.

Đồng thời, cần đẩy mạnh báo chí đa nền tảng, đưa nghị trường lên không gian mạng xã hội một cách chủ động, bằng chính ngôn ngữ và tốc độ của mạng xã hội, thay vì nhường “sân chơi” ấy cho tin giả và tin xấu độc. Chỉ có cách đầu tư thật bài bản, mạnh mẽ vào công nghệ truyền thông số, vào trí tuệ nhân tạo, đầu tư vào đội ngũ phóng viên, biên tập viên, đội ngũ kỹ thuật công nghệ thì báo chí cơ quan dân cử mới hoàn thành được sứ mệnh cao cả đó.

“Báo Đại biểu Nhân dân đang đi đúng hướng trên con đường đó nhưng vẫn cần những nỗ lực vượt bậc, không ngừng nghỉ để làm tốt hơn nữa, xứng đáng với niềm tin của các cơ quan, đại biểu dân cử, của cử tri và nhân dân cả nước, là cây cầu ngắn nhất giữa nghị trường và đời sống. Cây cầu ấy ngắn hay dài, vững chắc hay chông chênh, phụ thuộc rất nhiều vào chính những người cầm bút đang có mặt trong Hội nghị hôm nay”, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Trần Văn khẳng định.