Đặt lợi ích quốc gia, lợi ích cộng đồng lên trên hết

Khi cử tri đọc một chương trình hành động, điều họ tìm kiếm không chỉ là sự nhiệt tình hay thiện chí. Sâu hơn, đó là năng lực nhìn nhận vấn đề trong tổng thể phát triển của đất nước và địa phương: lời hứa ấy có đi cùng lợi ích chung hay chỉ dừng ở những mục tiêu dễ gây thiện cảm trước mắt.

Theo GS.TS Tô Trung Thành, ứng cử viên đại biểu HĐND Thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2026-2031, một chương trình hành động thực chất phải xuất phát từ năng lực của chính người ứng cử, đồng thời gắn với những vấn đề thực tiễn mà cử tri ở địa phương đang đối mặt.

Ông Thành cho biết, trong chương trình hành động của mình, ông tập trung vào hai trụ cột: thứ nhất là đóng góp vào quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Thủ đô theo hướng dựa vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thứ hai là các vấn đề dân sinh thiết thân như hạ tầng giao thông, chất lượng sống, môi trường sống và an toàn thực phẩm. Theo ông, phát triển chung của Hà Nội phải đi liền với việc bảo đảm người dân không bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển.

Điều đáng chú ý trong quan điểm của GS.TS Tô Trung Thành là sự kết nối giữa tầm nhìn vĩ mô và những vấn đề dân sinh cụ thể. Một mặt, ông nhấn mạnh tới yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Thủ đô; mặt khác, ông đặt chất lượng sống của cư dân đô thị vào vị trí trung tâm. Điều đó cho thấy một chương trình hành động có giá trị không phải là bản liệt kê chung chung mà là sự lựa chọn những trọng tâm mà người ứng cử có năng lực theo đuổi và có thể đóng góp thực chất.

Ở góc độ rộng hơn, TS. Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân, thuộc Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng (Ban IV) cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, đại biểu không thể chỉ nhìn vấn đề ở khía cạnh chuyên môn hẹp, mà phải nhìn bằng một tư duy rộng lớn hơn rất nhiều. Theo ông Minh, ngoài vai trò đại diện cho cử tri, đại biểu còn thực hiện chức năng lập pháp, giám sát tối cao và tham gia quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Vì vậy, muốn có chương trình hành động thực chất, người ứng cử phải đặt mình trong bối cảnh biến động của thế giới, trong yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng quốc gia và trong mục tiêu dài hạn đưa Việt Nam trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045.

Bên cạnh đó TS. Bùi Thanh Minh cũng nhấn mạnh, sau khi đất nước đã có những định hướng lớn về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế tư nhân và đột phá thể chế, vấn đề quan trọng của giai đoạn tới không chỉ là ban hành thêm mục tiêu, mà là giám sát thực thi đến nơi đến chốn. Ông cho rằng, vai trò của đại biểu trong giai đoạn 2026-2030 sẽ đặc biệt quan trọng ở khâu giám sát, thúc đẩy thực thi, tạo động lực và áp lực để các mục tiêu phát triển không dừng ở văn bản. Nói cách khác, chương trình hành động chỉ có ý nghĩa khi được nối sang trách nhiệm thực thi tại nghị trường.

Một lưu ý khác, như ý kiến của đại biểu Quốc hội Khóa XV, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Quang Huân đó là trong quá trình hoạt động, chương trình hành động có thể cần được điều chỉnh theo chiều hướng tốt hơn khi đại biểu bước từ góc nhìn vi mô sang góc nhìn vĩ mô, đa ngành, đa lĩnh vực hơn ở Quốc hội hoặc Hội đồng Nhân dân. Theo ông Huân, có thể có trường hợp điều này tốt cho một ngành, một lĩnh vực, nhưng khi đặt trong lợi ích chung của quốc gia thì không còn song trùng, thậm chí xuất hiện xung đột lợi ích. Khi ấy, đại biểu phải đặt lợi ích quốc gia lên trên hết.

Trong bối cảnh hiện nay, đại biểu dân cử vì thế không thể chỉ là người phản ánh những vấn đề dân sinh, bức xúc trước mắt mà còn phải là người biết liên kết những vấn đề cụ thể của cử tri với những vấn đề phát triển. Một chương trình hành động có chiều sâu là chương trình cho thấy được cả hai năng lực: bám sát thực tiễn đời sống và đồng thời không "lạc" khỏi quỹ đạo lợi ích quốc gia.