Đào tạo truyền thông sáng tạo trong kỷ nguyên AI

Giữ vững niềm tin công chúng

Nhân kỷ niệm 20 năm thành lập, ngày 29/10, Khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo, Học viện Báo chí và Tuyên truyền tổ chức Hội thảo khoa học “Đào tạo truyền thông sáng tạo trong kỷ nguyên AI”.

Phát biểu tại hội thảo, PGS. TS. Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, nhấn mạnh yêu cầu đặt ra đối với đào tạo truyền thông trong kỷ nguyên AI không chỉ là trang bị cho người học khả năng sử dụng công nghệ, mà quan trọng hơn là giúp họ hình thành năng lực nghề nghiệp vững vàng, biết khai thác công cụ một cách chủ động và không phụ thuộc vào công nghệ.

Từ góc nhìn của một cơ sở đào tạo báo chí, truyền thông, vấn đề trước hết cần được nhìn nhận từ niềm tin của công chúng. Khi chi phí sáng tạo một bài viết, một bộ ảnh hay một video giảm đáng kể nhờ sự hỗ trợ của AI, lượng nội dung được sản xuất và phân phối ngày càng gia tăng, trong khi thời gian và sự chú ý của công chúng luôn có giới hạn.

Trong môi trường thông tin bão hòa, mối quan tâm của công chúng không còn chỉ dừng ở nội dung được truyền tải, mà còn nằm ở tính xác thực của thông tin và độ tin cậy của chủ thể truyền thông.

Điều đó đặt ra yêu cầu đối với người làm nghề phải giữ vững các chuẩn mực chuyên môn, năng lực kiểm chứng và trách nhiệm đối với thông tin, qua đó củng cố niềm tin công chúng trong bối cảnh AI ngày càng tham gia sâu vào quá trình sáng tạo nội dung.

Khung năng lực mới cho người làm truyền thông sáng tạo

Hội thảo tập trung vào những vấn đề trọng tâm trong đào tạo truyền thông sáng tạo ở kỷ nguyên AI, từ phát huy tư duy sáng tạo nhân bản, sử dụng AI có trách nhiệm đến nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ.

Từ yêu cầu giữ vững chuẩn mực nghề nghiệp và niềm tin công chúng, trong tham luận tại hội thảo, ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch HĐQT Lê Bros cho rằng, khi AI ngày càng tham gia sâu vào quá trình sáng tạo, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc người học sử dụng được bao nhiêu công cụ, mà ở việc sáng tạo được định hướng bởi những giá trị nào.

Theo đó, sáng tạo cần bắt đầu từ sự thấu hiểu con người, tôn trọng nhân phẩm và khác biệt văn hóa, góp phần trao quyền cho cộng đồng và có trách nhiệm đối với sự thật, tính minh bạch cũng như những tác động từ hoạt động truyền thông.

Ông Lê Quốc Vinh cho rằng, cần tái thiết mô hình đào tạo truyền thông theo hướng học qua thực hành, với ba hình thức chính. Mô hình studio (Studio-based learning) đặt người học vào vai trò người thiết kế, làm việc với brief thực tế, khai thác insight, phát triển ý tưởng và tham gia phản biện.

Các phòng thí nghiệm truyền thông (Communication labs) tạo không gian để người học thử nghiệm với AI và dữ liệu, đồng thời rèn thói quen kiểm chứng kết quả. Bên cạnh đó, các trại học tập trải nghiệm (Immersive learning camps) đưa người học vào những thử thách thực tiễn, đòi hỏi tinh thần hợp tác và khả năng làm việc dưới áp lực thời gian.

Cùng với đổi mới phương thức đào tạo, tham luận nhấn mạnh yêu cầu thay đổi triết lý đánh giá. Nếu cách làm truyền thống chủ yếu trả lời câu hỏi “bạn đã tạo ra điều gì”, tức chất lượng, hình thức và mức độ hoàn thiện của sản phẩm, thì trong bối cảnh AI, trọng tâm cần chuyển sang câu hỏi “vì sao bạn tạo ra nó”. Cách tiếp cận này không chỉ phản ánh đúng năng lực thật của người học khi sản phẩm cuối cùng có thể được AI hỗ trợ, mà còn đưa trách nhiệm giải trình trở thành một phần của sự xuất sắc trong sáng tạo.

Có thể thấy, các đề xuất từ khung năng lực, mô hình đào tạo đến cách đánh giá đều hướng tới mục tiêu chung: đào tạo những người làm truyền thông biết khai thác AI một cách chủ động, không phụ thuộc vào công nghệ, đủ năng lực kiểm chứng và đủ trách nhiệm giải trình để giữ vững niềm tin của công chúng...