Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu triển khai chương trình điện hạt nhân

Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân dự và phát biểu tại hội nghị.

Hệ thống pháp luật về năng lượng nguyên tử tiếp tục được hoàn thiện

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh: cùng với việc phát triển điện hạt nhân, tiềm năng ứng dụng của công nghệ hạt nhân trong phát triển kinh tế - xã hội còn rất lớn, từ chọn tạo giống cây trồng, bảo quản sau thu hoạch đến các lĩnh vực y tế tiên tiến.

Vì vậy, các cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ sở y tế cần đẩy mạnh đưa các công nghệ mới vào thực tiễn, góp phần phát huy hiệu quả của năng lượng nguyên tử phục vụ phát triển đất nước.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cũng cho biết, hệ thống pháp luật về năng lượng nguyên tử đang tiếp tục được hoàn thiện nhằm triển khai Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 và Chiến lược phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, nhiều chương trình, đề án quan trọng đang được triển khai, bao gồm Đề án đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực năng lượng nguyên tử đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Nhấn mạnh vai trò then chốt của nguồn nhân lực, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, đào tạo phải đi trước một bước để đáp ứng yêu cầu vận hành các nhà máy điện hạt nhân trong tương lai cũng như triển khai hiệu quả các ứng dụng của năng lượng nguyên tử. Do đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đang thúc đẩy hợp tác với nhiều đối tác quốc tế, trong đó có Liên bang Nga và Tập đoàn Rosatom nhằm tăng cường nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực này.

Đánh giá Hội nghị là diễn đàn quan trọng, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng, đây là dịp để các cơ quan quản lý, địa phương, chuyên gia, tổ chức quốc tế, cơ sở bức xạ và cơ sở hạt nhân cùng đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ, hạt nhân; trao đổi kinh nghiệm, nhận diện khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, các đại biểu cần tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề trọng tâm. Trước hết là đánh giá việc tổ chức thi hành pháp luật về năng lượng nguyên tử sau khi Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 có hiệu lực; làm rõ kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc và đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách. Đồng thời, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về xây dựng cơ quan pháp quy độc lập, nâng cao năng lực thẩm định, thanh tra, giám sát và chuẩn bị hạ tầng pháp quy cho chương trình điện hạt nhân.

Nhóm vấn đề thứ hai là nâng cao năng lực cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia về tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực, năng lực kỹ thuật, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế; đặc biệt chú trọng công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng các tiêu chuẩn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và yêu cầu triển khai chương trình điện hạt nhân.

Tại hội nghị, các đại biểu cũng tập trung trao đổi kinh nghiệm tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, địa phương, cơ sở bức xạ, cơ sở hạt nhân và các tổ chức quốc tế; xây dựng văn hóa an toàn; bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thanh sát hạt nhân.

Xây dựng cơ quan pháp quy hiện đại, đủ năng lực quản lý toàn bộ vòng đời các dự án điện hạt nhân

Trong khuôn khổ hội nghị đã diễn ra Tọa đàm về công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân với sự tham dự của các diễn giả: Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, TS Nguyễn Hoàng Linh; Giám đốc Bệnh viện K- GS. TS. BS Lê Văn Quảng; Phó Trưởng khoa Vật lý Kỹ thuật, Đại học Bách Khoa Hà Nội, PGS. TS Nguyễn Văn Thái; Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) Nguyễn Tài Anh. Phiên tọa đàm tập trung trao đổi về bốn nội dung chính: ứng dụng bức xạ trong y tế; nghiên cứu, phát triển và đào tạo nguồn nhân lực; phát triển điện hạt nhân; và công tác quản lý nhà nước về năng lượng nguyên tử.

Theo Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân Nguyễn Hoàng Linh cho biết, nhiệm vụ trọng tâm của Cục là xây dựng cơ quan pháp quy hiện đại, đủ năng lực quản lý toàn bộ vòng đời các dự án điện hạt nhân. Trong đó, phát triển nguồn nhân lực được xác định là yếu tố then chốt để hình thành đội ngũ đủ trình độ thực hiện công tác thẩm định, cấp phép và giám sát các công nghệ điện hạt nhân thế hệ mới.

Từ góc độ địa phương, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh Phan Đăng Chính cho biết: trên cơ sở đặc thù của một tỉnh biên giới, ven biển có hoạt động giao thương quốc tế sôi động, việc triển khai các nhiệm vụ về tuyên truyền, đào tạo, cấp phép, thanh tra, kiểm tra, chuẩn bị và ứng phó sự cố bức xạ, tăng cường phối hợp liên ngành, đồng thời từng bước xây dựng hệ thống quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường phục vụ phát hiện sớm các nguy cơ đã đạt được các kết quả đáng ghi nhận.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại những khó khăn, thách thức về nguồn nhân lực, cơ sở dữ liệu, trang thiết bị, nguy cơ nguồn phóng xạ ngoài kiểm soát và yêu cầu triển khai các quy định mới của pháp luật.

Từ thực tế đó, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh đề xuất: cần tăng cường quản lý dựa trên dữ liệu và rủi ro; đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng lực ứng phó sự cố; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Trung ương và địa phương; phát triển hệ thống quan trắc phóng xạ môi trường và tăng cường đào tạo, hướng dẫn chuyên môn nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an toàn, an ninh trong giai đoạn mới...