Đánh thức tình yêu phim tài liệu

Đánh thức tình yêu phim tài liệu

Qua nhiều thập kỷ, điện ảnh thương mại khống chế thị trường, nhưng thời gian gần đây, phim tài liệu ngày càng thu hút đông khán giả và có chỗ đứng vững chắc hơn. Không chỉ là tấm gương phản chiếu xã hội đương đại, phim tài liệu hiện nay còn như một hình thức giải trí, có tính nghệ thuật cao, nhiều phim giành được những giải thưởng danh giá như tại LHP Cannes. Thể loại phim tài liệu đã vượt ra ngoài những câu chuyện có thực trong đời thường, cho phép người làm phim thả sức sáng tạo để nói lên một sự thật “rộng lớn” hơn, với những đề tài thiết thực với đời sống của con người như toàn cầu hóa, giao lưu văn hóa, môi trường…

Đại diện Phái đoàn Wallonie-Brussels (Bỉ) tại Việt Nam, ông Frank Pezza cho rằng, phim tài liệu là một phần nhỏ trong ngành Điện ảnh nhưng lại chiếm một vị trí quan trọng trong xã hội. Tại Bỉ có những đạo diễn gạo cội chuyên làm phim tài liệu. 10 năm trở lại đây, lượng khán giả đến rạp xem phim tài liệu rất đông, nhiều khi hơn cả phim truyện. Phim tài liệu được chiếu riêng biệt, thường dài 1 tiếng đến 1 tiếng rưỡi (trong khi các phim tài liệu của Việt Nam hiện mới chỉ dài 30 phút trở xuống). Có những phim thu hút hàng vạn, thậm chí hàng triệu lượt khán giả như bộ phim của Pháp nói về chim di cư hay bộ phim tài liệu của Anh nói về ô nhiễm môi trường ở Zimbawae…

Tại Việt Nam, đầu ra chủ yếu của phim tài liệu vẫn là truyền hình, nhưng Giám đốc Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương Lê Hồng Chương cho biết, gần đây Hãng cũng tổ chức chiếu phim tài liệu tại các trường học và thu hút rất đông khán giả. Vì thế, Tuần Phim Tài liệu Quốc tế vừa qua không chỉ đánh thức tình yêu với phim tài liệu trong khán giả Việt Nam, mà còn thêm một lần khẳng định sức hút của thể loại phim này.

Những góc nhìn đối sánh

8 bộ phim được chọn chiếu trong Tuần Phim Tài liệu Quốc tế 2009 có 4 phim nước ngoài, của Đức, Thụy Sỹ, Italy và Phái đoàn Wallonie-Brussels (Bỉ), cùng với 4 bộ phim của các nhà làm phim tài liệu Việt Nam có đề tài gần nhau. Đó là nỗ lực bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc (Mizike Mama của Phái đoàn Wallonie-Brussels và Một trích đoạn cũ của Hãng phim Tài liệu và Khoa học T.Ư), giá trị truyền thống của các dân tộc ở miền núi (Ngày xửa ngày xưa... những thú vui bình dị của Italy và Bài ca trên đỉnh Tà Nùng). Đó còn là tình người trong chiến tranh (Phóng viên chiến tranh của Thụy Sỹ và Trở lại Ngư Thủy) hay trong quá trình toàn cầu hóa (Người thắng kẻ thua của Đức và Gầm cầu mặt nước).

Theo Giám đốc Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương Lê Hồng Chương, những phim được lựa chọn tham gia Tuần phim tuy chưa phải là những tác phẩm xuất sắc nhất của Hãng, nhưng phần nào đã cho khán giả thấy được cuộc sống xã hội ở Việt Nam dưới nhiều góc nhìn khác nhau, qua đó có sự so sánh, đối chiếu với phim của châu âu. Đây là lần đầu tiên Hãng phim Tài liệu và Khoa học T.Ư tổ chức một sự kiện lớn như vậy, nhằm hướng tới đối tượng khán giả rộng hơn, sâu hơn. Thành công ngoài mong đợi của Tuần Phim Tài liệu Quốc tế lần đầu tiên tại Hà Nội cho phép các nhà tổ chức lên kế hoạch cho sự kiện này lần thứ 2 vào năm sau, với đề tài phong phú, đa dạng hơn.