Đánh giá chính xác, khách quan kết quả công tác phòng, chống tội phạm và thi hành án

Tăng cường việc giám sát kết quả về chất lượng

Các ĐBQH cơ bản tán thành việc sửa đổi Nghị quyết số 96/2019/QH14 để tiếp tục hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu, nhiệm vụ, tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, phù hợp với các yêu cầu mới trong các nghị quyết của Đảng và các luật, nghị quyết của Quốc hội, khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành.

Đồng thời, tăng cường trách nhiệm giải trình của các cơ quan và là cơ sở để Quốc hội đánh giá chính xác, khách quan kết quả công tác phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Theo ĐBQH Phan Thị Nguyệt Thu (Nghệ An), việc giải quyết vụ án ngày càng gia tăng, tính chất ngày càng phức tạp, tội phạm mới, tội phạm trên không gian mạng, tội phạm xuyên quốc gia cấu kết với các đối tượng ngoài nước, có những vụ án phải thông báo triệu tập hàng ngàn người để xét xử. Các tranh chấp dân sự, xu hướng người dân lựa chọn giải quyết tranh chấp tại Tòa án ngày càng nhiều. Số lượng vụ việc tăng gấp 2 lần so với thời điểm ban hành Nghị quyết số 96/2019/QH14, trong khi đó, nguồn lực con người không tăng mà giảm.

Cùng với đó, nhiều nhiệm vụ thực hiện quyền tư pháp Quốc hội giao Tòa án đang thực hiện, như xem xét đưa người nghiện ma túy từ 12 đến dưới 18 tuổi vào cơ sở bắt buộc; xem xét quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính (đưa vào trường giáo dưỡng bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc); xem xét công nhận hoặc không công nhận kết quả hòa giải thành, đối thoại thành; xem xét giảm thời hạn thử thách của án treo...

“Các vụ việc trên đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thời hạn và trình tự thủ tục theo quy định của luật và có thể bị khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị việc giải quyết theo trình tự thủ tục xét thẩm, giám đốc thẩm hoặc tái thẩm”, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu nêu rõ.

Vì vậy, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu đề nghị, cần ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về các chỉ tiêu định lượng; tăng cường việc giám sát kết quả về chất lượng, bảo đảm việc thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án theo hướng thực hiện giám sát của Quốc hội về xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, bảo vệ công lý, không làm oan người có tội, không bỏ lọt tội phạm, mục tiêu bảo vệ con người, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và cá nhân.

Quan tâm đến chỉ tiêu xét xử đối với các vụ án xâm hại trẻ em tại điểm a, khoản 1 Điều 4, ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) nêu rõ, Phương án 1 của dự thảo Nghị quyết quy định chỉ tiêu giải quyết, xét xử của Tòa án đối với vụ án xâm hại trẻ em đạt trên 90%.

Chia sẻ với những áp lực thụ lý vụ án ngày càng tăng của Tòa án, song, đại biểu Thạch Phước Bình nhấn mạnh, đối với tội phạm xâm hại trẻ em chúng ta cần một lăng kính đặc biệt. Giai đoạn điều tra, truy tố đã đặt chỉ tiêu giải quyết trên 95% thì không có lý do gì đến khâu xét xử - chốt chặn mang lại công lý cuối cùng - lại đặt ở mức thấp hơn. Sự chậm trễ trong xét xử có thể làm gia tăng những tổn thương tâm lý không thể vãn hồi đối với nạn nhân yếu thế này.

Do đó, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị, cần nâng chỉ tiêu này lên trên 95% để bảo đảm tính xuyên suốt, đồng bộ của hệ thống tư pháp và phát đi thông điệp mạnh mẽ của Quốc hội trong việc bảo vệ trẻ em.

Bổ sung cơ chế hỗ trợ từ ngân sách địa phương

Tại Điều 6 dự thảo Nghị quyết về trách nhiệm và điều kiện bảo đảm thực hiện quy định: Nhà nước ưu tiên bố trí nguồn lực theo quy định pháp luật. ĐBQH Trịnh Trung Tín (An Giang) đề nghị xem xét, bổ sung quy định tại Điều này cơ chế hỗ trợ từ ngân sách địa phương đối với các hoạt động của lực lượng Công an, Viện kiểm sát, Tòa án nhân dân trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, điều tra, xét xử, thi hành án để địa phương có cơ sở bố trí ngân sách hỗ trợ cho các đơn vị thực hiện nhiệm vụ.

Theo đại biểu Trịnh Trung Tín, hàng năm, các cơ quan, đơn vị này đều phát sinh nhu cầu kinh phí thực hiện và đề nghị ngân sách địa phương hỗ trợ. Tuy nhiên, hiện nay theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, đơn vị thuộc ngân sách cấp nào thì ngân sách cấp đó sẽ bảo đảm. Các đơn vị như Công an, Tòa án, Viện kiểm sát là đơn vị ngành dọc tại địa phương thì kinh phí hoạt động cho các nhiệm vụ của các đơn vị này do ngân sách Trung ương bảo đảm. Nên khi phát sinh đề nghị ngân sách địa phương hỗ trợ cho hoạt động thì gặp nhiều khó khăn.

Vì vậy, cần xem xét bổ sung cơ chế để tạo điều kiện hỗ trợ cho các đơn vị thực hiện nhiệm vụ phối hợp trên địa bàn.

Tại khoản 2 Điều 6 dự thảo Nghị quyết quy định về đầu tư cơ sở vật chất, trụ sở, trang thiết bị, phương tiện làm việc cần thiết từ ngân sách Trung ương, nguồn hỗ trợ từ ngân sách địa phương để phục vụ hoạt động của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động của Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan Công an trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật.

Để đa dạng nguồn lực từ ngân sách địa phương tham gia hỗ trợ cho hoạt động phòng, chống tội phạm vi phạm pháp luật trên địa bàn theo các nội dung nêu trên, đại biểu Trịnh Trung Tín đề nghị, cần bổ sung cơ chế nguồn lực trong việc thực hiện Luật Ngân sách nhà nước.

Theo đó, quy định cụ thể nguồn thực hiện đối với nội dung quản lý, sử dụng kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị hạ tầng kỹ thuật phục vụ cho hoạt động phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật và hoạt động tư pháp theo quy định pháp luật về ngân sách nhà nước từ các nguồn vốn như đầu tư công, nguồn chi thường xuyên và nguồn tài chính hợp pháp khác để địa phương chủ động rà soát, cân đối nguồn lực phù hợp, hỗ trợ bảo đảm cho nhu cầu của công tác phòng, chống tội phạm trên địa bàn.