Đan xen lợi ích

Trung tuần tháng này, Hội đồng Tối cao Các Lực lượng Vũ trang (SCAF) cầm quyền tại Ai Cập đã ra lệnh giải tán Quốc hội sau khi Tòa án Hiến pháp Tối cao ra phán quyết rằng cơ quan lập pháp này đã được bầu một cách vi hiến. Ngay lập tức Tổ chức Anh em Hồi giáo, lực lượng chiếm tới 47% số ghế đã phản đối động thái trên và kêu gọi tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về quyết định này.

Cuộc đối đầu giữa hai lực lượng chính trị chủ chốt tại Ai Cập diễn ra trong bối cảnh Ai Cập vừa kết thúc vòng hai cuộc bầu cử tổng thống để lựa chọn giữa hai ứng cử viên là Mohamed Mursi thuộc Tổ chức Anh em Hồi giáo và Ahmed Shafiq, cựu Thủ tướng dưới thời Tổng thống Hosni Mubarak. Theo kết quả sơ bộ, ông Mursi đã đắc cử, khẳng định vị thế đang lên của những người Hồi giáo.

Với việc tuyên bố giải tán Quốc hội và ban hành Tuyên bố Hiến pháp sửa đổi để xác định lại lộ trình cho tương lai Ai Cập, có vẻ như SCAF - lực lượng nắm quyền điều hành đất nước sau khi cựu Tổng thống Hosni Mubarak bị lật đổ năm 2011 - đang muốn trì hoãn quá trình chuyển giao quyền lực tại quốc gia Bắc Phi này. Theo đó, SCAF có quyền bổ nhiệm một Hội đồng Lập hiến để soạn thảo hiến pháp mới nếu hội đồng hiện nay không hoàn thành nhiệm vụ. Hội đồng Lập hiến cần hoàn thành công việc trong vòng ba tháng để đưa ra trưng cầu dân ý. Hội đồng quân sự sẽ vẫn nắm quyền lập pháp và kiểm soát ngân sách, thậm chí sau cuộc bầu cử tổng thống, cho tới khi một quốc hội mới được bầu ra. Trên nhật báo độc lập “Al-Masri Al-Youm”, nhà phân tích chính trị Hassan Nafea nhận định rằng cuộc bầu cử quốc hội mới sẽ “tạo ra một hình thức quốc hội khác và tạo điều kiện cho lực lượng quân đội thao túng chế độ mới”.

Đáp lại động thái trên của SCAF, Đảng Tự do và Công lý (FJP) của Tổ chức Anh em Hồi giáo nhấn mạnh trong một tuyên bố: “Việc giải tán quốc hội được bầu ra theo ý nguyện của 30 triệu người dân Ai Cập đã chứng thực tham vọng độc chiếm quyền lực của hội đồng quân sự. Việc giải tán quốc hội do dân cử phải được đưa ra trưng cầu ý dân một cách công bằng”.

Giáo sư Sayyed cho rằng, kết quả của cuộc bầu cử tổng thống vòng hai - sự kiện cho thấy sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ người dân Ai Cập - sẽ quyết định mức độ đối đầu giữa những người Hồi giáo và lực lượng quân đội. Theo ông, việc ông Mursi đắc cử sẽ mở ra một “chương mới” trong mối quan hệ giữa lực lượng quân đội và Tổng thống vốn là người của Anh em Hồi giáo, khi quyền lực của tân Tổng thống bị hạn chế và quyền lập pháp lại nằm trong tay lực lượng quân đội.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng ít có khả năng sẽ xảy ra xung đột bạo lực giữa Anh em Hồi giáo và lực lượng quân đội. Trong giai đoạn hậu Mubarak, tổ chức Anh em Hồi giáo và quân đội không thể quay lưng lại với nhau vì những ràng buộc lợi ích. Dù đã nhanh chóng trở thành một thế lực chính trị, Anh em Hồi giáo không thể đơn thương độc mã và đủ lực để điều hành đất nước trong giai đoạn trứng nước. Để củng cố vị thế của mình và tránh những cuộc binh biến không thể lường trước, lực lượng này chỉ có một lựa chọn là phải dựa vào quân đội – hiện đang nắm quyền điều hành đất nước. Tại bất kỳ quốc gia nào, sự bất đồng giữa chính quyền và quân đội đều hết sức nguy hiểm, mà hệ lụy có thể là cả một chế độ bị lật đổ. Nguy cơ này càng lớn đối với Ai Cập trong giai đoạn quá độ đầy rối ren và chia rẽ như hiện nay. Đó là từ phía tổ chức Anh em Hồi giáo.

Còn đối với quân đội, hợp tác với lực lượng dân sự có thế lực nhất hiện nay đồng nghĩa với việc duy trì đặc quyền, đặc lợi. Sau khi gần như đã tuyệt vọng với việc khôi phục đất nước thoát khỏi rối loạn, nhanh chóng chuyển giao quyền lực cho một chế độ dân sự cũng là một lựa chọn hợp lý và tất yếu cho giới tướng lĩnh quân sự Ai Cập. Ủng hộ Anh em Hồi giáo, quân đội sẽ tiếp tục duy trì các đặc quyền đã và đang được hưởng kể từ khi chế độ quân chủ bị lật đổ. Cái bắt tay giữa hai thế lực đang lên này tại Ai Cập tuy lỏng lẻo nhưng là cần thiết trong tình hình đất nước nhiều rối ren hiện nay.