Dân số giảm, Trung Quốc tính lại bài toán giáo dục
Nhu cầu học tập ở bậc trung học phổ thông và đại học ở Trung Quốc ngày càng tăng, trong khi số lượng học sinh ở các nhóm tuổi nhỏ hơn lại giảm mạnh.
Hệ thống giáo dục Trung Quốc đang đứng trước một bài toán phân bổ nguồn lực mới khi những thay đổi về nhân khẩu học tạo ra áp lực trái chiều giữa các cấp học: trong khi các trường mẫu giáo, tiểu học và trung học cơ sở phải tìm cách thích ứng với tình trạng thiếu học sinh, nhu cầu về chỗ học ở bậc trung học phổ thông và đại học lại được dự báo tiếp tục tăng trong những năm tới.
Tại cuộc họp báo ngày 10/11, Cục Phát triển xã hội thuộc Ủy ban Cải cách và Phát triển quốc gia Trung Quốc cho biết, những thay đổi về nhân khẩu học đòi hỏi nước này phải thu hẹp quy mô ở một số bộ phận của hệ thống giáo dục, đồng thời mở rộng có trọng điểm ở những cấp học khác. Kế hoạch điều chỉnh được đưa ra trong bối cảnh Bắc Kinh ngày càng nhấn mạnh yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực khoa học, văn hóa và kỹ năng nghề nghiệp nhằm duy trì tăng trưởng kinh tế bền vững.
Theo đó, trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026 - 2030), Trung Quốc dự kiến xây dựng thêm trường học, cải tạo cơ sở hiện có và tận dụng hiệu quả hơn các cơ sở giáo dục sẵn có nhằm tăng số lượng chỗ học ở bậc trung học phổ thông. Chỉ tiêu tuyển sinh đại học cũng sẽ được mở rộng, đặc biệt tại các trường đại học hàng đầu.
Ông Xiong Bingqi, Giám đốc Viện Nghiên cứu Giáo dục Thế kỷ 21, dự báo số học sinh vào trung học phổ thông sẽ đạt đỉnh khoảng năm 2029, còn số sinh viên nhập học đại học có thể đạt đỉnh vào năm 2032.
.png)
Nếu bậc trung học phổ thông và đại học cần mở rộng năng lực tiếp nhận, các trường phục vụ nhóm học sinh nhỏ tuổi lại đối mặt với tình trạng dư thừa cơ sở vật chất và nguồn lực. Trong giai đoạn 2021 - 2025, số học sinh tại các trường mẫu giáo, tiểu học và trung học cơ sở ở Trung Quốc đã giảm gần 17 triệu em. Sự sụt giảm này đặt ra yêu cầu điều chỉnh quy mô trường lớp, đội ngũ và cách sử dụng cơ sở vật chất.
Thay vì chỉ đơn thuần cắt giảm nguồn lực, chính quyền Trung Quốc dự kiến khuyến khích giảm sĩ số lớp học, đồng thời chuyển đổi những tòa nhà không còn được sử dụng thành không gian phục vụ giáo dục lao động, nghệ thuật và các hoạt động học tập khác. Cách tiếp cận này hướng tới tận dụng cơ sở vật chất hiện có để cải thiện chất lượng giáo dục, thay vì để các nguồn lực trở nên lãng phí khi số lượng học sinh giảm.
Trung Quốc đang phải tìm cách ứng phó với xu hướng suy giảm dân số kéo dài. Tổng dân số nước này đã giảm liên tục kể từ năm 2022, khiến bài toán phát triển nguồn nhân lực ngày càng trở nên cấp thiết.
Theo số liệu chính thức, số trẻ em chào đời hàng năm tại Trung Quốc duy trì tương đối ổn định ở mức 15 - 16,5 triệu trong giai đoạn từ đầu những năm 2000 đến giữa thập niên 2010. Con số này tăng đột biến trong thời gian ngắn vào năm 2016, khi chính sách hai con được triển khai trên toàn quốc.
Tuy nhiên, xu hướng sinh giảm sau đó đã tác động trực tiếp đến quy mô học sinh ở các cấp học, đồng thời buộc ngành giáo dục phải tính toán lại nhu cầu trường lớp trong dài hạn.
