Đại hội đại biểu Quốc hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030: Đổi mới giám sát và dân nguyện, củng cố niềm tin của Nhân dân

Đổi mới và đẩy mạnh công tác giám sát, dân nguyện là trọng tâm, then chốt

Dự thảo Chương trình hành động của Đảng bộ Quốc hội xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là lãnh đạo, chỉ đạo đổi mới công tác giám sát và dân nguyện, góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, bảo đảm bộ máy nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Việc xác định đổi mới giám sát và dân nguyện là khâu trọng tâm, then chốt nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội cho thấy Đảng bộ Quốc hội đã xác định đúng “điểm tựa” để nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Hoạt động giám sát tối cao và giám sát thường xuyên của Quốc hội được yêu cầu bám sát các chủ trương, đường lối của đảng, các nhiệm vụ trọng tâm đặt ra trong các văn kiện, nghị quyết, chỉ thị, kết luận… của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các vấn đề kinh tế - xã hội lớn phát sinh hoặc gây bức xúc trong dư luận nhân dân, đáp ứng kịp thời nhu cầu của xã hội, tâm tư, nguyện vọng, mong muốn của Nhân dân và cử tri.

Một điểm nhấn quan trọng của dự thảo Chương trình hành động là gắn chặt hoạt động giám sát với công tác lập pháp và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Giám sát không dừng lại ở việc phát hiện vi phạm, mà phải cung cấp thông tin thực tiễn tin cậy để sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện chính sách, pháp luật. Việc giám sát trách nhiệm giải trình của cơ quan, tổ chức, người đứng đầu trong hoạt động công vụ; giám sát quá trình tiếp thu ý kiến góp ý đối với các dự án luật góp phần bảo đảm tính dân chủ, minh bạch và khả thi của hệ thống pháp luật - đúng với tinh thần mà Tổng Bí thư yêu cầu: pháp luật phải đi vào cuộc sống và được thực thi nghiêm minh.

Đổi mới công tác dân nguyện được xác định là một trụ cột quan trọng trong dự thảo Chương trình hành động. Việc thực hiện tiếp xúc cử tri theo hướng thực chất, linh hoạt, hiện đại, tăng cường ứng dụng công nghệ số để tương tác hai chiều và công khai quá trình tiếp nhận, phản hồi kiến nghị cho thấy tư duy “lấy người dân làm trung tâm” ngày càng được thể hiện rõ nét. Lấy sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo hiệu quả không chỉ là khẩu hiệu, mà là yêu cầu chính trị – pháp lý nhằm bảo đảm Quốc hội thực sự là cầu nối tin cậy giữa ý chí, nguyện vọng của Nhân dân với hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề hệ trọng của quốc gia.

Tập trung phát hiện văn bản có dấu hiệu lợi ích nhóm, “xin – cho”, thiếu tính khả thi

Đặc biệt, dự thảo Chương trình hành động nhấn mạnh đổi mới, tăng cường giám sát văn bản quy phạm pháp luật, tập trung phát hiện những văn bản có dấu hiệu lợi ích nhóm, cơ chế “xin - cho”, thiếu tính khả thi. Đây là nội dung có ý nghĩa then chốt trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ gốc, bởi như tinh thần Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần chỉ rõ, nếu chính sách, pháp luật bị “bẻ cong” ngay từ khâu xây dựng thì hệ lụy sẽ kéo dài và rất khó khắc phục. Việc hoàn thiện cơ chế tiếp thu ý kiến của đối tượng chịu sự tác động giúp hạn chế tình trạng ban hành văn bản xa rời thực tiễn, tăng tính đồng thuận và hiệu quả thực thi.

Đổi mới hoạt động giám sát chuyên đề, nâng cao chất lượng chất vấn, xem xét báo cáo và giải trình tại Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban cho thấy yêu cầu nâng cao tính thực chất của giám sát được đặt lên hàng đầu. Giám sát phải xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, cá nhân; kết luận giám sát phải có địa chỉ rõ ràng, khả thi và được theo dõi, đôn đốc thực hiện đến cùng.

Đổi mới công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân; tăng cường giám sát việc giải quyết đơn thư và kiến nghị của cử tri là những nội dung mang đậm ý nghĩa nhân văn và pháp quyền. Thông qua đó, quyền và lợi ích chính đáng của người dân được bảo vệ tốt hơn, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong thực thi công vụ. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong công tác dân nguyện và giám sát, gắn với xây dựng Quốc hội số, mở ra khả năng nâng cao tính minh bạch, kịp thời và hiệu quả của hoạt động giám sát trong điều kiện mới.

Việc triển khai Chương trình hành động của Đảng bộ Quốc hội về đổi mới công tác giám sát và dân nguyện không chỉ nhằm hoàn thiện quy trình, phương thức hoạt động, mà quan trọng hơn, còn củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Quốc hội và bộ máy nhà nước. Khi giám sát thực chất hơn, ý chí, nguyện vọng của nhân dân được lắng nghe và xử lý đến nơi đến chốn, chính sách và pháp luật sẽ ngày càng sát thực tiễn, hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia được nâng cao.