Cung ứng đủ năng lượng, đặc biệt là điện, cho nhu cầu phát triển kinh tế và đời sống Nhân dân

Bảo đảm đủ điện năm 2026 trong bối cảnh khó khăn chưa có tiền lệ

Theo báo cáo của Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) và các đơn vị tại Hội nghị, năm 2026, công tác cung ứng điện chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố bất lợi. Khủng hoảng tại Trung Đông, xung đột tại Ukraine làm đứt gãy chuỗi cung ứng, đẩy giá năng lượng sơ cấp tăng rất cao, tác động lớn tới Việt Nam, quốc gia nhập khẩu ròng năng lượng sơ cấp với tỷ lệ xấp xỉ 44%. Thời tiết diễn biến cực đoan, xuất hiện nhiều đợt nắng nóng kéo dài trong các tháng 7, 8, 9. Nhiệt độ trung bình toàn quốc tháng 10 cao hơn trung bình nhiều năm, miền Bắc cao hơn 2 tới 3°C, ở mức kỷ lục trong chuỗi quan trắc kể từ năm 1961. Hiện tượng El Niño tác động từ nửa cuối tháng 10 khiến lượng nước về các hồ thủy điện chỉ còn khoảng 80% trung bình nhiều năm; sản lượng thủy điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh.

Trong bối cảnh đó, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã chỉ đạo toàn ngành triển khai đồng bộ các giải pháp, bảo đảm cung ứng đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân, không chỉ đủ điện mà còn tối ưu về kinh tế. Cụ thể, cung ứng điện phải đáp ứng mức tăng trưởng phụ tải cao; Cung ứng điện đồng hành sát với tăng trưởng kinh tế; Bổ sung nguồn điện từ việc phát triển điện mặt trời áp mái, từ các nhà máy nhiệt điện. Nhiều công trình lưới truyền tải trọng điểm cấp điện cho miền Bắc đã được đóng điện, phát huy hiệu quả; Điều hành chủ động, linh hoạt từ sớm về bảo đảm cung ứng điện…

Đây là cuộc họp lần thứ năm về phương thức vận hành hệ thống điện năm 2027 và năm 2028. Ngay từ tháng 5/2026, lãnh đạo Bộ Công Thương đã chỉ đạo Cục Điện lực và NSMO tính toán, đánh giá khả năng cung ứng điện cho hai năm tới.

Hội nghị nhận định công tác vận hành hệ thống điện năm 2027 sẽ đối mặt với nhiều thách thức đan xen, năm 2028 còn khó khăn hơn: Nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao của năm 2026, trong khi các nguồn điện nền chưa kịp vào vận hành do cần thời gian đầu tư; El Niño có thể kéo dài tới khoảng tháng 6/2027 dẫn tới diễn biến thủy văn phức tạp, vừa phải bảo đảm an ninh năng lượng, vừa phải đáp ứng nhu cầu nước cho sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt ở hạ du; Tình hình địa chính trị thế giới tiềm ẩn bất ổn, có thể tác động tới chuỗi cung ứng và giá than, LNG nhập khẩu.

Trên cơ sở tính toán các kịch bản, NSMO đề xuất 8 nhóm giải pháp và kiến nghị Bộ Công Thương thành lập Ban Chỉ đạo cung ứng điện của ngành Công Thương cho giai đoạn 2027-2028, xem xét đến năm 2030.

8 nhiệm vụ để vận hành bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028 hiệu quả

Kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, trong mọi trường hợp, phải cung ứng đủ năng lượng nói chung, đặc biệt là điện, cho nhu cầu phát triển kinh tế và đời sống Nhân dân bằng các giải pháp cụ thể, khả thi.

Bộ trưởng yêu cầu cả hệ thống vào cuộc đồng bộ, tập trung giải quyết những vấn đề cấp bách, xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, thời hạn thực hiện; ma trận công việc phải đi liền với ma trận trách nhiệm và ma trận rủi ro để quản trị, thực hiện bằng được mục tiêu đề ra. Các công trình nguồn, lưới đã xác định bắt buộc phải vào vận hành năm 2027 thì phải thực hiện bằng được, phải có mốc quyết định, mốc tiến độ cụ thể; việc thiết kế giải pháp là để phòng rủi ro tăng trưởng, không phải để tính phương án lùi. Bộ trưởng giao các nhiệm vụ cụ thể:

Thứ nhất, khẩn trương hoàn thiện phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2027, có tính đến năm 2028 và nhìn xa hơn. NSMO chủ trì, phối hợp Cục Điện lực tính toán mọi dự án nguồn với tầm nhìn dài hạn; đề xuất cụ thể kịch bản cơ sở, kịch bản điều hành, kịch bản kiểm tra cho cao điểm mùa khô; làm rõ khả năng cung ứng điện theo từng giai đoạn, lưu ý số liệu, dự báo nhu cầu và biểu đồ phụ tải; tính đủ khả dụng nguồn và các rủi ro, kể cả sự cố xảy ra đồng thời, sự cố kép, bảo đảm độ ổn định và dự phòng của hệ thống. Đẩy nhanh ứng dụng công nghệ bản sao số (Digital Twins), đưa vào vận hành chậm nhất trong quý I/2027. Ngay sau khi phương thức vận hành được phê duyệt, Bộ Công Thương ban hành Chỉ thị về bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028.

Thứ hai, chủ động điều tiết, tích nước các hồ thủy điện phục vụ mùa khô năm 2027. NSMO, Cục Điện lực phối hợp các cơ quan chuyên môn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương tích nước tối đa tới 31/12/2026, tiếp tục giữ nước tới hết 31/3/2027; quản trị đồng bộ, tối ưu, tiết kiệm tài nguyên nước cho phát điện; phối hợp Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp xây dựng kế hoạch khai thác, sử dụng nước hạ du, trình hai Bộ thống nhất trước ngày 31/12/2026. Bộ trưởng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương trình Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh các quy trình vận hành hồ chứa.

Thứ ba, duy trì công suất khả dụng của các nhà máy điện. Các đơn vị phối hợp chủ sở hữu, chủ đầu tư nhà máy xây dựng kế hoạch tổng thể về vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa, hạn chế ảnh hưởng của sửa chữa và vướng mắc môi trường tới cung ứng điện; ưu tiên bố trí sửa chữa nhiệt điện vào tháng 1 tới tháng 4, hạn chế dừng máy vào cao điểm mùa khô và cuối năm; siết chặt kỷ luật vận hành, không để xảy ra sự cố chủ quan.

Thứ tư, bảo đảm đủ nhiên liệu phát điện theo kịch bản NSMO xây dựng. Cục Năng lượng - Dầu khí phối hợp Petrovietnam, PV GAS, TKV, Binh đoàn 19 và các doanh nghiệp xây dựng biểu đồ cung cấp than, khí, dầu đồng bộ với phương thức vận hành; sớm hoàn thiện cơ chế bổ sung LNG nhập khẩu, hoàn thành kết nối kho LNG Cái Mép với kho LNG Thị Vải để cấp khí sớm; bảo đảm tồn kho than, dầu dự phòng trước mùa khô.

Thứ năm, tập trung đẩy nhanh các công trình nguồn điện, lưới điện trọng điểm. Cục Điện lực làm việc với các chủ đầu tư rà soát, đôn đốc tiến độ, bảo đảm đồng bộ nguồn và lưới, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí; đẩy nhanh các trạm biến áp 500 kV cấp điện cho miền Bắc; đẩy mạnh nhập khẩu điện.

Thứ sáu, khẩn trương triển khai các giải pháp bổ sung công suất đỉnh. Phát triển hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) theo quy mô và khung giá đã xác định; EVN, Petrovietnam, TKV và các chủ đầu tư rà soát, đăng ký quy mô đầu tư lưu trữ. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phối hợp ngành Điện thúc đẩy điện mặt trời mái nhà tại các khu công nghiệp, khách hàng lớn, công sở; triển khai việc giao chỉ tiêu phát triển điện mặt trời mái nhà cho các địa phương.

Thứ bảy, siết chặt, tăng cường quản lý nhu cầu điện. Triển khai hiệu quả Chỉ thị số 10/CT-TTg về tiết kiệm điện; thực hiện điều chỉnh phụ tải, phấn đấu giảm tối thiểu khoảng 3.000 MW công suất đỉnh tại miền Bắc năm 2027; đẩy mạnh sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả trong sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt, nhất là giờ cao điểm.

Thứ tám, tổ chức thực hiện rõ trách nhiệm, đúng thẩm quyền. Trên cơ sở ma trận trách nhiệm, phân định vai trò cụ thể của từng cơ quan, đơn vị để kiểm điểm thực hiện.

Về phối hợp liên ngành, Bộ trưởng đề nghị các bộ, ngành, đặc biệt Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ với các địa phương triển khai đồng bộ, hiệu quả phương thức vận hành năm 2027, có tính đến năm 2028. Về thông tin, truyền thông, đề nghị phối hợp chặt chẽ với các cơ quan truyền thông, thông tin đầy đủ kết quả bảo đảm cung ứng điện năm 2026, nhận diện khách quan những thách thức năm 2027-2028 cùng quyết tâm triển khai đồng bộ các giải pháp; đồng thời động viên các đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp đã thực hiện tốt nhiệm vụ.