Cú hích mới cho sản phẩm công nghiệp nông thôn

Từ sản phẩm địa phương đến thương hiệu thị trường

Trong nhiều năm qua, chương trình bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu được xem là một trong những hoạt động trọng tâm của Chương trình Khuyến công quốc gia. Không dừng ở việc tôn vinh sản phẩm, chương trình còn tạo cơ hội để nhiều cơ sở sản xuất nông thôn tiếp cận công nghệ, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo Bộ Công Thương, hơn 10 năm qua, trên 80% sản phẩm được công nhận tiêu biểu các cấp đã được hỗ trợ tham gia nhiều hoạt động khuyến công như ứng dụng máy móc hiện đại, xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật hay xúc tiến thương mại. Đáng chú ý, hơn 70% sản phẩm đã có mặt trong hệ thống phân phối và chuỗi cung ứng trên phạm vi toàn quốc.

Những con số này cho thấy chương trình không chỉ mang ý nghĩa phong trào mà đang tạo ra tác động thực chất tới khu vực sản xuất nông thôn. Nhiều sản phẩm từng chỉ quanh quẩn ở thị trường địa phương nay đã có mặt tại siêu thị, sàn thương mại điện tử, cửa hàng đặc sản hoặc tham gia xuất khẩu.

Hiện cả nước đã có gần 4.200 sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh và hơn 2.000 sản phẩm tiêu biểu cấp khu vực được cấp giấy chứng nhận. Riêng năm 2025, kỳ bình chọn cấp quốc gia thu hút gần 400 hồ sơ đăng ký từ khắp các vùng miền; trong đó 108 sản phẩm và bộ sản phẩm được công nhận cấp quốc gia, nâng tổng số sản phẩm được tôn vinh qua 6 kỳ bình chọn lên gần 800.

Điểm đáng chú ý là các sản phẩm được lựa chọn ngày càng thể hiện rõ xu hướng đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và phát triển xanh. Nhiều cơ sở đã đầu tư dây chuyền hiện đại, cải tiến mẫu mã, truy xuất nguồn gốc và chuẩn hóa chất lượng để đáp ứng yêu cầu thị trường. Điều đó cho thấy khu vực công nghiệp nông thôn đang dần chuyển từ mô hình sản xuất nhỏ lẻ sang tư duy phát triển theo chuỗi giá trị và thương hiệu.

Tinh gọn thủ tục, tăng sức bật cho sản phẩm địa phương

Tiếp nối kết quả đã đạt được, cuối năm 2025, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 63/2025/TT-BCT quy định về tổ chức bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, thay thế nhiều quy định cũ trước đây. Thông tư có hiệu lực từ ngày 10/2/2026.

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc thống nhất sử dụng tên viết tắt RISEP (Rural Industrial Selected Excellent Products) cho các sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Việc chuẩn hóa nhận diện giúp chương trình chuyên nghiệp hơn, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động truyền thông và xúc tiến thương mại.

Thông tư mới cũng đặt ra các điều kiện chặt chẽ hơn với sản phẩm tham gia bình chọn. Sản phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng, lưu thông hợp pháp trên thị trường và không vi phạm các quy định về sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm hay bảo vệ môi trường. Đồng thời, sản phẩm phải có khả năng sản xuất hàng loạt thay vì mang tính đơn chiếc. Với bộ sản phẩm, các thành phần phải có sự liên kết về kiểu dáng, nguyên liệu hoặc công năng nhằm tăng hiệu quả sử dụng và tính thẩm mỹ.

Đáng chú ý, Thông tư tinh gọn quy trình bình chọn khi giảm từ 4 cấp xuống còn 3 cấp gồm xã, tỉnh và quốc gia. Số nhóm sản phẩm cũng được rút gọn còn 3 nhóm; đồng thời nhiều thủ tục không cần thiết được bãi bỏ để tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và cơ sở sản xuất.

Tiêu chí bình chọn cũng được nâng cao, tập trung vào chất lượng, khả năng cạnh tranh, mức độ thân thiện môi trường, tiềm năng phát triển và yếu tố đổi mới sáng tạo, cải tiến kỹ thuật. Đây là cơ sở để lựa chọn những sản phẩm thực sự tiêu biểu, có khả năng phát triển bền vững.

Ngoài ra, Thông tư còn quy định rõ quyền lợi của các cơ sở có sản phẩm được chứng nhận RISEP. Theo đó, các cơ sở được sử dụng logo chương trình trên sản phẩm, bao bì; có thể được hỗ trợ kinh phí từ nguồn khuyến công; được ưu tiên tham gia các chương trình xúc tiến thương mại trong và ngoài nước; đồng thời được cung cấp thông tin, tư vấn chính sách để mở rộng thị trường và nâng cao năng lực sản xuất.

Có thể thấy, Thông tư 63 không dừng ở việc tôn vinh sản phẩm mà còn góp phần định hướng phát triển công nghiệp nông thôn theo hướng bền vững, gắn với đổi mới công nghệ, bảo tồn giá trị truyền thống và nâng cao đời sống người dân. Việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách được xem là nền tảng quan trọng để chương trình phát huy hiệu quả, tạo động lực phát triển khu vực kinh tế nông thôn.