Coi trọng cam kết cụ thể và trách nhiệm trước Nhân dân của người ứng cử
Để mỗi lá phiếu thực sự có giá trị, người trẻ cần nhìn vào tầm nhìn phát triển đất nước, tính khả thi trong chương trình hành động và phẩm chất, bản lĩnh của người ứng cử. Đây là ý kiến của TS. Trần Khắc Thạc, Trưởng phòng Đào tạo, Đại học Thủy lợi, tọa đàm “Lá phiếu cử tri - sức mạnh kiến tạo trong kỷ nguyên mới” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức.
Từ "nghe hay" đến "đánh giá được"
Tiêu chí đầu tiên mà TS. Trần Khắc Thạc đặt ra là: Tầm nhìn và định hướng phát triển đất nước mà ứng cử viên đề xuất, đặc biệt ở những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến thế hệ trẻ như giáo dục, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Trong giai đoạn đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, nâng cao năng lực quản trị và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, yêu cầu đặt ra với các đại biểu dân cử ngày càng cao hơn. Lựa chọn người đại diện hôm nay, vì thế, không chỉ là chọn một cá nhân mà là chọn một tầm nhìn cho tương lai.
Tiêu chí thứ hai mà TS Trần Khắc Thạc nhấn mạnh là: Cử tri trẻ không nên dừng lại ở những mục tiêu nghe có vẻ đẹp, mà cần quan tâm đến những cam kết cụ thể và khả năng thực thi của ứng cử viên. Một chương trình hành động thuyết phục không chỉ cần mục tiêu tốt đẹp, mà còn phải có giải pháp rõ ràng, phù hợp với điều kiện thực tiễn và có thể đo lường được.
Đây là yêu cầu đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh đời sống công cộng ngày càng chịu tác động mạnh của truyền thông số, nơi thông tin lan truyền nhanh nhưng cũng dễ tạo ra ấn tượng hời hợt. Với người trẻ, nguy cơ lựa chọn dựa trên cảm xúc, hình ảnh hay những khẩu hiệu thuận tai hoàn toàn có thể xảy ra nếu thiếu kỹ năng phân tích và đánh giá.
Vì thế, khi nhấn mạnh vào tính cụ thể và tính khả thi, TS Trần Khắc Thạc khuyến nghị sinh viên một bước chuyển quan trọng trong tư duy: Từ tâm thế nghe hay sang năng lực đánh giá được. Một lá phiếu có trách nhiệm, suy cho cùng, phải được đặt trên nền của sự hiểu biết và cân nhắc kỹ lưỡng chứ không phải của sự hưởng ứng nhất thời.
Lời hứa phải đi cùng trách nhiệm
Lớp tiêu chí thứ ba và cũng là lớp nền tảng nhất mà TS. Trần Khắc Thạc bổ sung là phẩm chất, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm trước Nhân dân của người ứng cử. Bởi theo ông, đây mới là yếu tố bảo đảm để những cam kết trong chương trình hành động được thực hiện một cách nghiêm túc và bền bỉ sau khi lá phiếu đã được bỏ xuống.
Nói cách khác, một chương trình hành động có thể hấp dẫn trên giấy, nhưng điều quyết định vẫn là con người đứng sau chương trình ấy. Tầm nhìn cần đi cùng bản lĩnh. Lời hứa phải đi cùng trách nhiệm. Và năng lực đại diện chỉ có thể được kiểm chứng qua thái độ thực sự của người ứng cử trước Nhân dân.
Từ ba lớp tiêu chí ấy, TS Trần Khắc Thạc đã gợi ra một cách tiếp cận mạch lạc và đầy đủ cho cử tri trẻ. Bầu cử không phải hành động chọn lựa theo cảm tính, càng không phải một thủ tục mang tính hình thức mà là quá trình đánh giá người đại diện trên cả ba bình diện: tư duy, năng lực và trách nhiệm.
Thông điệp ấy càng có sức nặng khi đặt trong khuôn khổ pháp lý hiện hành. Luật Bầu cử quy định công dân đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử; Hiến pháp năm 2013 xác định Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước thông qua cả dân chủ trực tiếp lẫn dân chủ đại diện. Quyền bầu cử vì thế không đơn thuần là một đặc quyền mà còn là một trách nhiệm đòi hỏi sự hiểu biết.
Khi cử tri trẻ biết tìm hiểu chương trình hành động, biết đánh giá tính khả thi của từng cam kết, biết cân nhắc phẩm chất và trách nhiệm của người ứng cử lá phiếu khi đó không chỉ phản ánh quyền công dân, mà còn phản ánh chất lượng nhận thức của cả một thế hệ. Và đó chính là nền tảng để xây dựng một văn hóa bầu cử văn minh, thực chất và bền vững lâu dài.
