Chuyện về học giả Nguyễn Văn Tố và cặp vợ chồng trẻ nhất Quốc hội Khóa I

Chuyện người Hà Nội - tập 4 do Nhà xuất bản Hà Nội phối hợp cùng Tri thức Trẻ Books liên kết xuất bản. Sách gom nhặt những câu chuyện và kỷ niệm bình dị mà thân thương, chắp nối từ tình yêu Hà Nội của cộng đồng Hà Nội Tri Thức. Các bài viết đa dạng thể loại từ tản văn, hồi ức đến ghi chép, khảo cứu…, gắn với những chuyện thực về cuộc sống, con người Hà Nội.

Trong đó, có bài viết công phu, nhiều tư liệu giá trị về cuộc đời và sự nghiệp của Trưởng ban Thường trực Quốc hội đầu tiên (tương đương Chủ tịch Quốc hội ngày nay) - học giả Nguyễn Văn Tố (1889 - 1947). Bên cạnh đó là bài viết đáng chú ý về cặp vợ chồng trẻ nhất Quốc hội Khóa I là bà Vũ Thị Khôi (1921 - 2010) và ông Nguyễn Duy Thân (1917 - 1952).

Bài viết Học giả Nguyễn Văn Tố, Chủ tịch Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa của nhà nghiên cứu Ngô Thế Long vinh danh và ghi chép về thân thế, sự nghiệp của một nhà trí thức lớn. Bài viết khắc họa chân dung cụ Nguyễn Văn Tố vừa là một học giả uyên bác, nhà trí thức cấp tiến với tinh thần yêu nước nồng nàn và trí tuệ sáng suốt… Điều này thể hiện qua các phần: Công việc tại học viện Viễn đông Bác cổ (EFEO); Tham gia các tổ chức khoa học và các hoạt động xã hội; nhà báo; Chủ tịch Hồ Chí Minh và Nguyễn Văn Tố.

Thông qua lối viết mang tính khảo cứu, tác phẩm góp phần làm sáng tỏ hơn những đóng góp của học giả Nguyễn Văn Tố đối với cách mạng Việt Nam, khẳng định vị trí của một nhà yêu nước tiêu biểu, đồng thời giúp thế hệ sau hiểu rõ hơn về vị Chủ tịch Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam độc lập.

Bài viết Cặp vợ chồng nghị sĩ trẻ nhất Quốc hội Khóa I của tác giả Nguyễn Hữu Mão dẫn dắt từ câu chuyện của bố vợ là ông Vũ Đình Hưng với người bạn chiến đấu từ thời tham gia khởi nghĩa giành chính quyền là bà Vũ Thị Khôi (1921 - 2010). Trong những cuộc gặp gỡ ôn lại hồi ức năm xưa, câu chuyện hai vợ chồng bà Vũ Thị Khôi và ông Nguyễn Duy Thân (1917 - 1952) được nhắc lại, gợi nhớ về một thời kỳ lịch sử hào hùng và những con người quả cảm.

Ngày Tổng khởi nghĩa, bà Vũ Thị Khôi tham gia lãnh đạo khởi nghĩa giành chính quyền ở Bắc Ninh. Bà được cùng đoạn đại biểu Bắc Ninh, Hà Nội đi dự Đại hội Quốc dân ở Tân Trào. Trước khi khai mạc Đại hội, bà Khôi là đại biểu phụ nữ được đặc cách dự Hội nghị Trung ương mở rộng.

Kháng chiến chống Pháp bùng nổ, cặp vợ chồng đại biểu trẻ nhất Quốc hội Khóa I cùng lên chiến khu Việt Bắc hoạt động. Năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 175 cử ông Nguyễn Khang làm Chủ tịch và ông Nguyễn Duy Thân làm Phó Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến hành chính Liên khu I. Công tác ở Việt Bắc đến cuối năm 1950, ông Nguyễn Duy Thân được cử đi học ở Trung Quốc, rồi không may bị bệnh và mất ở Bắc Kinh… Sau này, bà Vũ Thị Khôi công tác trong ngành Tòa án và làm Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Hà Tây đến khi nghỉ hưu...

Thông qua những câu chuyện, tư liệu, những bài viết giàu tính sử liệu góp phần soi sáng một giai đoạn lịch sử đặc biệt của Thủ đô và đất nước.