Chuyển trọng tâm từ quản lý quy trình, thủ tục sang quản lý chất lượng và kết quả đầu ra

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) gồm 8 chương, 60 điều, sửa đổi toàn diện Luật Đấu thầu hiện hành, tập trung vào 4 nhóm vấn đề chính.

Nhóm thứ nhất gồm các quy định bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, thống nhất của pháp luật về đấu thầu. Nhóm thứ hai gồm các quy định nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động đấu thầu. Nhóm thứ ba gồm các quy định nhằm đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong hoạt động đấu thầu. Nhóm thứ tư tập trung nâng cao hiệu lực quản lý, tăng cường kiểm tra, giám sát trong hoạt động đấu thầu; làm rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của người có thẩm quyền, chủ đầu tư, bên mời thầu, nhà thầu và tổ chuyên gia.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật quy định nguyên tắc và giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung về tư cách hợp lệ, bảo đảm cạnh tranh, thông tin, chi phí, lưu trữ hồ sơ, ngôn ngữ, đồng tiền trong hoạt động đấu thầu; bảo đảm dự thầu, bảo đảm thực hiện hợp đồng; phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu, hồ sơ yêu cầu; điều kiện năng lực đối với tổ chuyên gia, tổ thẩm định; thẩm quyền ban hành danh mục mua sắm tập trung, xét duyệt trúng thầu; quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu...

Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Đấu thầu theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục, tăng phân cấp, phân quyền, khơi thông nguồn lực cho đầu tư, phát triển và bảo đảm đồng bộ với các luật mới được ban hành.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất với định hướng chuyển trọng tâm từ quản lý quy trình, thủ tục sang quản lý chất lượng, hiệu quả và kết quả đầu ra; tăng phân cấp, phân quyền, tăng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm.

Việc sửa đổi Luật cần hướng tới thiết kế quy trình đơn giản, giảm chi phí tuân thủ, giảm các khâu trung gian, hình thức và làm cho đấu thầu trở thành công cụ quản trị minh bạch, hiệu quả, để ngay cả chủ thể không bắt buộc cũng có động lực lựa chọn áp dụng vì lợi ích mà cơ chế này mang lại.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị đánh giá tác động ở mức độ phù hợp, thực chất; lượng hóa chi phí tuân thủ và lợi ích của từng chính sách khi thay đổi; lấy ý kiến rộng rãi để nhận diện đầy đủ rủi ro của các chính sách, bảo đảm chất lượng và tính khả thi của từng quy định.

Dự thảo Luật cũng chỉ nên sửa đổi những vấn đề đã đủ chín, đủ rõ từ thực tiễn; đồng thời rà soát tính thống nhất của hệ thống pháp luật, nhất là các luật sẽ trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai và hoàn thiện các văn bản quy định chi tiết, bảo đảm đồng bộ trong thi hành khi Luật có hiệu lực.

Bên cạnh đó, cần rà soát dự thảo Luật để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kiểm soát quyền lực. Đồng thời, hoàn thiện Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, cơ chế kết nối, chia sẻ, truy xuất dữ liệu, công khai thông tin, giám sát, hậu kiểm, xử lý vi phạm và giải quyết kiến nghị; bảo đảm quyền tự chủ được mở rộng đi đôi với trách nhiệm giải trình và khả năng kiểm soát.

Rà soát các quy định về đấu thầu, hồ sơ mời thầu, phương pháp đánh giá, cơ chế, cách thức mua sắm phù hợp đối với cơ sở y tế tuyến xã; trách nhiệm của các chủ thể, quy định chuyển tiếp và nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm rõ ràng, thống nhất, khả thi, không phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc hạn chế cạnh tranh không cần thiết.

Phát biểu kết luận về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi) có phạm vi sửa đổi rất rộng, liên quan trực tiếp đến quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước, hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, nhà thầu, nhà đầu tư và hiệu quả thực hiện các dự án.

Do vậy, việc sửa đổi Luật cần quán triệt yêu cầu đơn giản hóa thực chất, tăng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm, chuyển trọng tâm từ quản lý quy trình, thủ tục sang quản lý chất lượng, hiệu quả và kết quả đầu ra.

Phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật cần được rà soát, phân định rõ ràng giữa Luật Đấu thầu và pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực; xác định rõ nguyên tắc áp dụng khi có quy định khác nhau để không gây chồng chéo, tạo khoảng trống pháp lý hoặc dẫn đến các cách hiểu khác nhau, đặc biệt lưu ý với những quy định về loại trừ áp dụng.

Đối với việc phân cấp, phân quyền và giao quyền tự chủ, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị phải gắn liền với việc phân định rõ thẩm quyền, giới hạn và trách nhiệm, nhất là chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng đối với từng quyết định.

Các quy định phải hợp hiến, hợp pháp và tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đồng thời bảo đảm yêu cầu phòng, chống lãng phí trong thi hành pháp luật.