Chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam: Kỳ vọng tạo chuyển biến trên 4 phương diện

Trả lời phỏng vấn về mục đích, ý nghĩa chuyến thăm chính thức và đồng chủ trì Phiên họp lần thứ hai Ủy ban hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Đại hội Đại biểu Nhân dân (Nhân đại) toàn quốc Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, cũng như kết quả chuyến thăm sẽ đóng góp như thế nào đối với tổng thể quan hệ Việt - Trung hiện nay, Giáo sư Thôi Thủ Quân, Học viện Quan hệ quốc tế, Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho rằng chuyến thăm mang nhiều ý nghĩa quan trọng và đóng góp trên nhiều lĩnh vực đối với quan hệ hai nước.

Ý nghĩa chuyến thăm nhìn ở 3 cấp độ

Theo Giáo sư Thôi Thủ Quân, mục đích chuyến thăm có thể hiểu từ ba cấp độ. Thứ nhất, đây là hành động cụ thể nhằm thực hiện sự đồng thuận đã đạt được của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước.

Tháng 4 năm nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chọn Trung Quốc là quốc gia đầu tiên ông đến thăm sau khi được Quốc hội bầu làm Chủ tịch nước.

Hai nước đã ra tuyên bố chung, khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện trong kỷ nguyên mới và thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc-Việt Nam có ý nghĩa chiến lược ở cấp độ cao hơn.

Nửa năm sau, người đứng đầu cơ quan lập pháp hai nước lại gặp nhau, thể hiện việc biến các đồng thuận cấp cao nhất thành hành động cụ thể trên nhiều kênh khác nhau.

Thứ hai, sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cơ chế Ủy ban hỗn hợp sang giai đoạn vận hành thường xuyên. Tháng 4/2024, cơ quan lập pháp của hai nước đã ký kết một thỏa thuận hợp tác mới tại Bắc Kinh, lần đầu tiên thiết lập cơ chế Ủy ban hỗn hợp do người đứng đầu cơ quan lập pháp hai nước đồng chủ trì.

Phiên họp đầu tiên đã diễn ra tại Hà Nội vào cuối tháng 8/2025, trao đổi quan điểm về công tác xây dựng pháp luật liên quan đến an ninh quốc gia cũng như thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và khoa học - công nghệ dưới góc độ lập pháp.

Việc phiên họp đầu tiên được tổ chức tại Hà Nội và phiên họp thứ hai diễn ra tại Trung Quốc cho thấy cơ chế này đã chuyển từ trạng thái “được thiết lập” sang trạng thái thực sự “vận hành”.

Phía Việt Nam cũng đánh giá đây là cơ chế hợp tác kiểu mới, ổn định và mang tính dài hạn đầu tiên giữa cơ quan lập pháp của hai nước.

Thứ ba, thời điểm này mang ý nghĩa quan trọng. Trung Quốc vừa triển khai “Quy hoạch 5 năm lần thứ 15”, trong khi Việt Nam đã bước vào giai đoạn phát triển mới sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và Quốc hội khóa XVI cũng đã bắt đầu nhiệm kỳ.

Với việc cơ quan lập pháp của cả hai nước đều đang gánh vác những trọng trách lớn lao về xây dựng pháp luật và giám sát, đây là thời điểm vô cùng thuận lợi để tiến hành trao đổi chuyên sâu về kinh nghiệm quản trị nhà nước.

Nhận định về quan hệ giữa cơ quan lập pháp hai nước hiện nay, học giả Trung Quốc cho rằng có thể tóm tắt bằng 4 câu: nền tảng vững chắc, giao lưu mật thiết, cơ chế toàn diện và nội dung thực chất.

Về giao lưu mật thiết, tháng 8/2025, Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Trần Quang Phương đã thăm Trung Quốc và hội kiến Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế; sau đó, ông Triệu Lạc Tế đã thăm Việt Nam để dự lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh Việt Nam và hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn.

Tháng 9 cùng năm, ông Chung Sơn, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính-Kinh tế của Nhân đại toàn quốc Trung Quốc, đã dẫn đầu đoàn đại biểu sang thăm Việt Nam. Hai bên nhất trí rằng vẫn còn nhiều dư địa hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại và đầu tư.

Về cơ chế toàn diện, trong khuôn khổ Ủy ban hợp tác, có sự hợp tác tương ứng giữa các ủy ban chuyên môn thuộc cơ quan lập pháp của hai nước, cũng như giữa các đại hội đại biểu nhân dân và hội đồng nhân dân địa phương.

Về nội dung thực chất, với các hoạt động trao đổi mở rộng sang những lĩnh vực công việc cụ thể như công tác lập pháp và giám sát, Ủy viên trưởng Triệu Lạc Tế khẳng định Nhân đại toàn quốc Trung Quốc sẵn sàng nâng tầm cơ chế trao đổi với Quốc hội Việt Nam, chia sẻ kinh nghiệm về lập pháp và giám sát, cũng như tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho sự hợp tác thực chất giữa hai nước.

Là những quốc gia xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản lãnh đạo, cả hai nước đều đối mặt với nhiều thách thức chung trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, khiến kinh nghiệm của mỗi bên trở thành nguồn tham khảo vô cùng quý giá cho nhau.

Bên cạnh đó, hai bên đang tăng cường phối hợp tại các diễn đàn nghị viện đa phương nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, đồng thời duy trì sự công bằng và công lý trên trường quốc tế.

Kỳ vọng đóng góp trên 4 lĩnh vực

Đánh giá về kết quả chuyến thăm sẽ đóng góp như thế nào đối với tổng thể quan hệ Việt - Trung hiện nay, Giáo sư Thôi Thủ Quân khẳng định, chuyến thăm sẽ có những đóng góp trong 4 lĩnh vực.

Trước hết, củng cố lòng tin cậy chính trị lẫn nhau. Các cuộc gặp gỡ thường xuyên và các phiên họp do lãnh đạo cơ quan lập pháp hai nước đồng chủ trì gửi đi tín hiệu rõ ràng tới cộng đồng quốc tế rằng cả hai bên đều kiên định cam kết xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược.

Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhấn mạnh rằng, bất chấp những biến động của cục diện quốc tế, Trung Quốc luôn coi Việt Nam là ưu tiên trong chính sách ngoại giao láng giềng của mình.

Thứ hai, tạo ra khuôn khổ pháp lý cho hợp tác thực chất. Tháng 4 năm nay, hai bên đã đề xuất ưu tiên kết nối cơ sở hạ tầng và tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực mới nổi như trí tuệ nhân tạo (AI), chất bán dẫn và Internet vạn vật.

Việc triển khai hợp tác này đòi hỏi phải kịp thời thông qua các văn bản pháp lý liên quan, đồng bộ hóa luật pháp và chính sách, cũng như sự giám sát và hỗ trợ từ các cơ quan lập pháp. Trước đó, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng đã bày tỏ mong muốn nhận được sự ủng hộ về mặt lập pháp trong các lĩnh vực trọng tâm như kết nối đường sắt, tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư, cũng như hợp tác giữa các địa phương.

Thứ ba, củng cố nền tảng ủng hộ của người dân. Các nhà lập pháp xuất thân từ nhân dân và đại diện cho nhân dân. Hai nước đã công bố khởi động “Năm Hợp tác Du lịch Trung-Việt” giai đoạn 2026-2027; các cơ quan lập pháp có thể thúc đẩy giao lưu nhân dân thông qua các kênh như trao đổi giữa đại hội đại biểu nhân dân và hội đồng nhân dân các địa phương, cũng như giao lưu thanh niên.

Việc trao đổi thẳng thắn giữa các cơ quan lập pháp cũng giúp hai bên quản lý thỏa đáng những bất đồng trên biển và tạo dựng kỳ vọng ổn định cho sự hợp tác cùng có lợi.

Thứ tư, duy trì các lợi ích chung ở cấp độ khu vực và quốc tế. Hai bên chủ trương phản đối chủ nghĩa đơn phương và chủ nghĩa bảo hộ, đồng thời duy trì hệ thống thương mại tự do toàn cầu cũng như sự ổn định và vận hành thông suốt của các chuỗi cung ứng và chuỗi công nghiệp.

Sự phối hợp và hợp tác giữa cơ quan lập pháp hai nước trên các diễn đàn đa phương góp phần tạo thêm động lực tích cực cho hòa bình và ổn định của khu vực.