Chuyến thăm cấp nhà nước tới Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô LâmBiến khuôn khổ chiến lược thành động lực tăng trưởng cho mỗi quốc gia

Đây sẽ là chuyến thăm đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia trên cương vị người đứng đầu Đảng và Nhà nước. Diễn ra chỉ hơn hai năm sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, chuyến thăm thể hiện quyết tâm của cả Hà Nội và Canberra trong việc nhanh chóng hiện thực hóa khuôn khổ hợp tác mới, thay vì chỉ dừng ở những tuyên bố mang tính định hướng.

Trong những năm gần đây, quan hệ Việt Nam - Australia phát triển với tốc độ nhanh và khá toàn diện. Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn tiếp tục tác động sâu sắc đến khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cả Việt Nam và Australia đều coi trọng việc xây dựng mạng lưới đối tác tin cậy, thúc đẩy thương mại mở, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN. Chính những lợi ích chiến lược tương đồng này đã tạo nền tảng để quan hệ song phương phát triển nhanh hơn trong những năm gần đây.

Đối với Việt Nam, Australia không chỉ là đối tác kinh tế quan trọng mà còn là đối tác tin cậy trong lĩnh vực giáo dục, khoa học, công nghệ, khoáng sản chiến lược và kinh nghiệm quản trị hiện đại. Ngược lại, Việt Nam đang nổi lên là một trong những nền kinh tế phát triển năng động nhất Đông Nam Á, sở hữu thị trường hơn 100 triệu dân, vị trí chiến lược trong chuỗi cung ứng khu vực và là cửa ngõ để doanh nghiệp Australia tiếp cận ASEAN.

Chính vì vậy, chuyến thăm lần này được nhìn nhận như bước tiếp theo trong tiến trình đưa quan hệ hai nước từ “đối tác chiến lược” sang đối tác cùng kiến tạo phát triển.

Lịch trình phản ánh những ưu tiên hợp tác mới

Nếu nhìn vào chương trình làm việc, có thể thấy trọng tâm của chuyến thăm không chỉ nằm ở các nghi lễ ngoại giao cấp Nhà nước mà còn hướng mạnh vào việc thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao.

Theo chương trình được công bố, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ hội đàm với Thủ tướng Anthony Albanese tại Canberra, gặp gỡ các nhà lãnh đạo Australia và tham dự nhiều hoạt động nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế, đầu tư, giáo dục, khoa học - công nghệ và giao lưu nhân dân. Bên cạnh các cuộc tiếp xúc chính trị cấp cao, chương trình còn dành thời lượng đáng kể cho các cuộc gặp với doanh nghiệp, giới học giả và các tổ chức nghiên cứu, phản ánh cách tiếp cận coi hợp tác kinh tế và đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm của quan hệ song phương.

Điểm đáng chú ý là nội dung trao đổi không còn chỉ tập trung vào thương mại truyền thống hay viện trợ phát triển như nhiều năm trước. Thay vào đó, các lĩnh vực được đặt lên hàng đầu đều gắn với xu thế phát triển của nền kinh tế tương lai, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, bán dẫn, khoáng sản quan trọng, năng lượng tái tạo, hydrogen xanh, nông nghiệp công nghệ cao và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đây cũng là những lĩnh vực Australia có nhiều thế mạnh, trong khi Việt Nam đang có nhu cầu rất lớn để thực hiện mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Sự bổ trợ giữa nhu cầu phát triển của Việt Nam và năng lực của Australia tạo ra dư địa hợp tác rộng mở hơn nhiều so với giai đoạn trước.

Bước triển khai của tư duy đối ngoại "kiến tạo phát triển"

Không chỉ dừng ở những biên bản ghi nhớ mang tính nguyên tắc, kỳ vọng đặt ra là nhiều văn kiện sẽ trực tiếp mở đường cho các dự án đầu tư mới, chương trình hợp tác nghiên cứu, đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ và tăng cường kết nối doanh nghiệp. Điều này phù hợp với xu hướng phát triển quan hệ đối ngoại của Việt Nam hiện nay, trong đó thành công của hoạt động đối ngoại ngày càng được đánh giá bằng hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội và khả năng tạo lập không gian phát triển mới cho đất nước.

Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại, chuyến thăm Australia cũng là minh chứng cho tư duy đối ngoại kiến tạo phát triển. Thay vì chỉ hướng tới mở rộng quan hệ, đối ngoại được đặt trong vai trò trực tiếp góp phần thu hút nguồn lực, công nghệ, tri thức và thị trường phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Chính vì vậy, giá trị lớn nhất của chuyến thăm là khả năng tạo dựng những cơ chế hợp tác đủ cụ thể để tiếp tục vận hành sau khi chuyến thăm kết thúc. Khi các khuôn khổ hợp tác được chuyển hóa thành dự án đầu tư, trung tâm nghiên cứu, chương trình đào tạo hay các chuỗi liên kết doanh nghiệp, Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Australia mới thực sự bước sang giai đoạn phát triển mới - giai đoạn tạo ra những kết quả cụ thể và lâu dài cho cả hai quốc gia.

Kỳ vọng biến cam kết thành kết quả cụ thể

Điểm được giới quan sát đặc biệt quan tâm trước chuyến thăm là khả năng hai bên sẽ công bố một loạt sáng kiến và văn kiện hợp tác có tính thực thi cao. Theo thông tin từ phía Australia, hai nước dự kiến ký từ 12 đến 16 văn kiện trên nhiều lĩnh vực, phản ánh quyết tâm đưa Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện đi vào chiều sâu.

Trong đó, hợp tác kinh tế tiếp tục được coi là trụ cột quan trọng nhất. Sau nhiều năm tăng trưởng nhanh, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Australia đã vượt mốc 20 tỷ AUD mỗi năm, đưa Australia trở thành một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, trong khi Việt Nam đã vươn lên nhóm đối tác thương mại hàng đầu của Australia tại Đông Nam Á.

Tuy nhiên, dư địa hợp tác vẫn còn rất lớn nếu xét đến quy mô và tính bổ trợ của hai nền kinh tế. Việt Nam đang có nhu cầu mạnh mẽ về công nghệ, vốn đầu tư chất lượng cao, khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực, trong khi Australia sở hữu nhiều lợi thế về nghiên cứu, giáo dục, khai khoáng, năng lượng sạch và nông nghiệp công nghệ cao. Chính sự bổ sung này tạo điều kiện để hai nước mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, thay vì chủ yếu dựa vào thương mại hàng hóa như trước.

Một trong những lĩnh vực được kỳ vọng tạo bước đột phá là khoáng sản quan trọng. Australia là quốc gia có trữ lượng lithium, đất hiếm và nhiều khoáng sản chiến lược hàng đầu thế giới; trong khi Việt Nam cũng sở hữu nguồn tài nguyên đất hiếm đáng kể và đang xây dựng ngành công nghiệp chế biến sâu. Khi nhu cầu toàn cầu đối với pin, xe điện và công nghệ bán dẫn tiếp tục gia tăng, hợp tác giữa hai nước trong khai thác, chế biến và phát triển chuỗi giá trị khoáng sản quan trọng có thể trở thành một trong những động lực mới của quan hệ kinh tế.

Cùng với đó, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) nhiều khả năng sẽ xuất hiện nổi bật trong các văn kiện hợp tác. Australia hiện triển khai chiến lược phát triển AI gắn với nâng cao năng suất, đổi mới sáng tạo và hiện đại hóa khu vực công; trong khi Việt Nam cũng xác định AI là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng trong giai đoạn mới. Việc thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, đào tạo nhân lực, phát triển hạ tầng số, an toàn mạng và ứng dụng AI vào quản trị công, y tế, giáo dục hay nông nghiệp sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai nước.

Lĩnh vực giáo dục và đào tạo tiếp tục được kỳ vọng là điểm sáng. Australia nhiều năm qua luôn là một trong những điểm đến du học hàng đầu của sinh viên Việt Nam, đồng thời là đối tác quan trọng trong đào tạo cán bộ, nghiên cứu khoa học và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát triển nền kinh tế dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo, việc mở rộng hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước sẽ góp phần tạo nền tảng nhân lực cho những ngành công nghệ mới.

Bên cạnh đó, hợp tác về chuyển đổi năng lượng, hydrogen xanh, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp công nghệ cao và ứng phó biến đổi khí hậu cũng được dự báo sẽ có thêm những bước tiến mới. Đây đều là những lĩnh vực Australia có thế mạnh về công nghệ, tài chính và kinh nghiệm quản lý, trong khi Việt Nam đang cần nguồn lực quốc tế để thực hiện các cam kết về phát thải ròng bằng “0” và phát triển bền vững.

Không chỉ giới hạn trong hợp tác kinh tế, chuyến thăm còn được kỳ vọng tiếp tục củng cố hợp tác quốc phòng và an ninh. Hai nước đã duy trì nhiều cơ chế đối thoại, phối hợp gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc, đào tạo, an ninh biển và phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia. Trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực tiếp tục có nhiều biến động, việc tăng cường lòng tin chiến lược và mở rộng hợp tác thực chất sẽ góp phần củng cố hòa bình, ổn định và thượng tôn pháp luật tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Khẳng định vai trò của Việt Nam trong cấu trúc khu vực

Những năm gần đây, Australia coi Đông Nam Á là một trong những ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại và kinh tế. Chiến lược Kinh tế Đông Nam Á đến năm 2040 của Australia xác định Việt Nam là một trong những đối tác trọng điểm nhờ quy mô thị trường, tốc độ tăng trưởng và vai trò ngày càng nổi bật trong chuỗi cung ứng khu vực.

Trong khi đó, Việt Nam tiếp tục theo đuổi đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; đồng thời chủ động tham gia định hình các cơ chế hợp tác khu vực. Việc tăng cường quan hệ với Australia không chỉ góp phần mở rộng không gian phát triển cho đất nước mà còn làm sâu sắc hơn mạng lưới đối tác chiến lược của Việt Nam tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Đối với Australia, Việt Nam ngày càng được đánh giá là đối tác có vai trò quan trọng trong ASEAN, là cầu nối giữa Australia với khu vực Đông Nam Á và là một nền kinh tế đang nổi có khả năng đóng góp tích cực vào việc xây dựng các chuỗi cung ứng bền vững, đa dạng và có khả năng chống chịu cao trước các biến động toàn cầu.

Chính vì vậy, thành công của chuyến thăm sẽ không chỉ được đo bằng số lượng văn kiện được ký kết, mà còn ở khả năng tạo dựng các cơ chế hợp tác dài hạn trong những lĩnh vực mang tính chiến lược như đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ, AI, khoáng sản quan trọng, chuyển đổi năng lượng và phát triển nguồn nhân lực.

Đối với Việt Nam, đây là cơ hội để tiếp tục thu hút các nguồn lực phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và từng bước tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu. Đối với Australia, việc mở rộng hợp tác với Việt Nam cũng giúp hiện thực hóa chiến lược tăng cường hiện diện kinh tế tại Đông Nam Á và xây dựng các mối liên kết bền vững với một trong những nền kinh tế năng động nhất khu vực.

Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia vì vậy được kỳ vọng sẽ đánh dấu bước chuyển quan trọng của quan hệ Việt Nam-Australia từ việc xây dựng lòng tin và khuôn khổ hợp tác sang giai đoạn hiện thực hóa bằng những chương trình hành động, dự án cụ thể và các động lực tăng trưởng mới. Nếu những kỳ vọng đó được hiện thực hóa, chuyến thăm sẽ không chỉ tạo dấu ấn trong quan hệ song phương, mà còn góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong mạng lưới hợp tác khu vực và quốc tế, đúng với tinh thần đối ngoại phục vụ phát triển, kiến tạo không gian phát triển và nâng cao năng lực phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.