Chuyển đổi xanh giúp tái cấu trúc chiến lược phát triển của doanh nghiệp

Tổng giá trị phát hành trái phiếu xanh tăng hơn 60%

Chia sẻ tại Hội thảo về Phát triển bền vững năm 2025 với chủ đề “Động lực cho Kỷ nguyên Bền vững”, do Báo Tài chính – Đầu tư tổ chức sáng 27/11, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho biết, trong bối cảnh quốc tế diễn biến phức tạp, các quốc gia đều đang chuyển mình mạnh mẽ trước làn sóng Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư và yêu cầu cấp bách về tăng trưởng xanh, trung hòa carbon.

Đối với Việt Nam, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong những năm qua và đặc biệt là 2025, Việt Nam đã chủ động thực hiện những thay đổi chiến lược sâu rộng nhằm thích nghi với thực tiễn và phát triển bền vững. Đảng và Chính phủ đang nỗ lực thúc đẩy mô hình tăng trưởng mới, với trọng tâm là: thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển khoa học - công nghệ; thúc đẩy những chuyển biến mang tính chiều sâu (triển khai chiến lược phát triển dựa trên “bộ tứ trụ cột” - những định hướng trọng yếu mà Đảng và Chính phủ ưu tiên).

Song song với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đang là định hướng chiến lược mà Chính phủ Việt Nam kiên định theo đuổi. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã ban hành và triển khai Danh mục Phân loại xanh - một công cụ chính sách quan trọng nhằm nhận diện, đánh giá và thúc đẩy các dự án đầu tư thân thiện môi trường.

Danh mục này bao gồm 45 loại hình dự án thuộc 7 nhóm ngành kinh tế trọng điểm như năng lượng tái tạo, giao thông xanh, xây dựng bền vững, nông nghiệp tuần hoàn và dịch vụ môi trường. Đây là bước tiến lớn trong việc thiết lập khung thể chế cho thị trường tài chính xanh, giúp huy động hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước cho phát triển bền vững.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm thông tin, thống kê từ đầu năm đến nay, tổng giá trị phát hành trái phiếu xanh trong nước đã tăng hơn 60% so với cùng kỳ. Điều này “chứng tỏ niềm tin của nhà đầu tư vào cam kết phát triển xanh của Chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam”.

Chuyển đổi xanh không chỉ là một yêu cầu toàn cầu, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tái cấu trúc chiến lược phát triển, giảm thiểu rủi ro, tăng hiệu quả sử dụng năng lượng và mở rộng thị trường quốc tế.

Dù vậy, Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm xác nhận, cả hai tiến trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh còn gặp nhiều thách thức. Đó là thách thức về thể chế, nguồn lực tài chính, hạ tầng công nghệ và đặc biệt là năng lực nhân sự.

Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa - chiếm tới 97% tổng số doanh nghiệp trong nước - vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn xanh, công nghệ mới hay dữ liệu số.

Hiện, Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành liên quan đang nỗ lực hoàn thiện khung chính sách tài chính để tạo động lực mạnh mẽ hơn cho khu vực tư nhân.

“Chúng tôi đang triển khai các chính sách ưu đãi thuế, tín dụng ưu tiên và quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo, đồng thời nghiên cứu cơ chế hợp tác công - tư trong các dự án hạ tầng số và năng lượng tái tạo. Đây là những giải pháp cụ thể nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, sáng tạo và tham gia tích cực vào tiến trình chuyển đổi kép”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm chia sẻ.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính tiếp tục thúc đẩy phát triển thị trường tài chính xanh, thị trường carbon, và công cụ tài chính bền vững. Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ hình thành thị trường carbon trong nước hoạt động hiệu quả, kết nối với các thị trường khu vực và toàn cầu. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xanh toàn cầu, đồng thời tận dụng nguồn lực tài chính trong nước và quốc tế.

Công nghệ - yếu tố cốt lõi tạo nên phát triển bền vững

Trưởng phòng Biến đổi khí hậu, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) Việt Nam Vũ Thái Trường đánh giá, các chính sách của Việt Nam về phát triển bền vững đang dần tiệm cận với chuẩn mực quốc tế, với việc thông qua Luật Bảo vệ môi trường, đề án phát triển kinh tế tuần hoàn, mới nhất là Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh…

Tuy nhiên, theo ông, vẫn còn khoảng trống giữa chính sách với thực tiễn. Nguyên nhân bởi các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn hạn chế trong áp dụng công nghệ, các kỹ thuật đáp ứng tiêu chuẩn môi trường; hạn chế về nguồn lực (tài chính, nhân lực) để đầu tư cho công nghệ xanh.

Ông Trường đề xuất, cùng với ban hành chính sách, cần có công cụ hỗ trợ một cách phù hợp, như: hướng dẫn kỹ thuật, đào tạo; cơ chế tài chính xanh; chuẩn hóa dữ liệu để chia sẻ dữ liệu minh bạch, công khai, không chỉ chia sẻ dữ liệu trong ngành mà còn liên ngành và tích hợp với cơ sở dữ liệu quốc gia.

“Điều quan trọng không phải là tốc độ mà phải quản trị được quá trình chuyển đổi”, ông Trường nhấn mạnh.

Để phát triển bền vững, Việt Nam đang chuyển dịch mạnh sang năng lượng sạch, với sự bùng nổ của điện gió và điện mặt trời.

Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Siemens khu vực ASEAN và Việt Nam Phạm Thái Lai cho rằng, công nghệ chính là yếu tố cốt lõi tạo nên phát triển bền vững, giải quyết bài toán về năng lượng. Những tiến bộ gần đây như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn hay phân tích thời gian thực là nền tảng quan trọng để hướng tới một hệ sinh thái công nghiệp bền vững hơn, giúp tiết kiệm thời gian, nguồn lực và tạo ra giá trị dài hạn.

Cũng theo ông, muốn đổi mới thì phải đầu tư. “Cần có một góc nhìn tổng thể, thay vì chỉ nhìn vào khoản vốn ban đầu”, ông nói và cho rằng trong đa số trường hợp, khoản đầu tư ban đầu hoàn toàn có thể được bù đắp chỉ sau 1 - 5 năm, tùy theo quy mô và tính chất của dự án.

“Giá trị hạ tầng mà công nghệ mang lại sẽ tồn tại trong nhiều năm sau đó – điều này giống như xây một con đường với chi phí lớn nhưng nó phục vụ được 30 - 40 năm. Công nghệ cũng như vậy, đó là khoản đầu tư dài hạn”, ông Phạm Thái Lai phát biểu.