Chuyển đổi số ngân hàng lấy hiệu quả thực chất làm thước đo

Phát biểu tại sự kiện Chuyển đổi số ngành ngân hàng năm 2026 với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, sáng 18/8, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn cho biết chuyển đổi số ngành ngân hàng 5 năm qua đã đạt nhiều kết quả tích cực.

Phát biểu tại sự kiện Chuyển đổi số ngành ngân hàng năm 2026 với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, sáng 18/8, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn cho biết chuyển đổi số ngành ngân hàng 5 năm qua đã đạt nhiều kết quả tích cực.

Thể chế cho hoạt động ngân hàng trên môi trường số từng bước được hoàn thiện. Hạ tầng thanh toán, hạ tầng số tiếp tục được đầu tư, nâng cấp, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia được mở rộng. Dịch vụ ngân hàng số phát triển nhanh và ngày càng đi sâu vào đời sống.

Đến nay, gần 89% người từ 15 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 vượt 28 lần GDP. Trong 5 năm qua, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng bình quân khoảng 59% mỗi năm, riêng giao dịch tài chính qua mã QR tăng bình quân trên 100% mỗi năm.

Đến ngày 31/7/2026, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học thành công hơn 167,8 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,78 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức thông qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.

Hơn 1,6 triệu lượt khách hàng dừng giao dịch sau cảnh báo

Song song với mở rộng dịch vụ số, bảo đảm an ninh, an toàn thanh toán và phòng, chống tội phạm công nghệ cao được ngành ngân hàng chú trọng.

NHNN thường xuyên chỉ đạo các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, trung gian thanh toán tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn. Cơ quan này cũng triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO), góp phần phòng ngừa gian lận, lừa đảo trên các kênh số.

Từ khi triển khai đến hết ngày 6/8/2026, SIMO đã cảnh báo hơn 4,9 triệu lượt khách hàng. Trong đó, hơn 1,6 triệu lượt đã tạm dừng hoặc hủy giao dịch sau khi nhận cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng hơn 5.500 tỷ đồng.

“Việc khai thác dữ liệu dân cư, định danh điện tử và tăng cường các giải pháp xác thực, cảnh báo, phòng chống gian lận đã tạo chuyển biến quan trọng trong cung cấp dịch vụ trực tuyến, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ khách hàng”, Thống đốc Phạm Đức Ấn nói.

Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an, cho biết việc tăng cường các biện pháp xác thực đã mang lại hiệu quả rõ nét trong phòng, chống tội phạm, góp phần giảm 62% tình hình tội phạm lừa đảo. Kết quả này cho thấy chuyển đổi số không chỉ nâng cao sự thuận tiện của dịch vụ mà còn tạo thêm lớp bảo vệ khách hàng, hạn chế các hành vi lừa đảo.

AI phải tạo ra giá trị, rủi ro phải được kiểm soát

Những kết quả đã đạt được, theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, mới chỉ là bước đầu. “Chuyển đổi số càng sâu, những vấn đề mới về thể chế, dữ liệu, an ninh mạng, gian lận số, bảo vệ quyền riêng tư và quản trị trí tuệ nhân tạo càng xuất hiện nhanh, đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nhưng có trọng tâm, có kiểm soát và lấy hiệu quả thực chất làm thước đo”, Thống đốc nhấn mạnh.

Theo đó, ngành ngân hàng cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, vừa tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát rủi ro; kịp thời nhận diện những vấn đề mới từ AI, dữ liệu, ngân hàng mở và các mô hình ngân hàng số. Hạ tầng thanh toán quốc gia cũng cần được hiện đại hóa, đi cùng xây dựng kiến trúc dữ liệu thống nhất, tăng kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Mục tiêu là nâng cao năng lực quản lý, giám sát, dự báo và cảnh báo sớm dựa trên dữ liệu.

Đối với AI - một trọng tâm của chuyển đổi số ngân hàng giai đoạn tới, Thống đốc yêu cầu ứng dụng theo hướng thực chất, có trách nhiệm. AI có thể được sử dụng trong phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, phát hiện gian lận, tối ưu quy trình, chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm. Tuy nhiên, mỗi ứng dụng phải trả lời rõ ba câu hỏi: giải quyết vấn đề gì, tạo ra giá trị gì và rủi ro được kiểm soát như thế nào. Cùng với đó, cần sớm hình thành nguyên tắc quản trị AI, bảo đảm trách nhiệm giải trình, an toàn dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

An ninh, an toàn và niềm tin số cũng phải được đặt ở vị trí trọng tâm. Các ngân hàng cần chuyển từ ứng phó sự cố sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; đầu tư tương xứng cho an ninh mạng, an ninh dữ liệu và phòng, chống gian lận. Trong bối cảnh tội phạm sử dụng AI, Deepfake và các thủ đoạn công nghệ cao ngày càng tinh vi, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo vệ hệ thống mà còn phải bảo vệ khách hàng.

Chuyển đổi số đồng thời phải trực tiếp phục vụ người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy tài chính toàn diện. Việc khai thác dữ liệu cần hỗ trợ đổi mới phương thức đánh giá khách hàng, quản trị tín dụng, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã và người dân có phương án khả thi, dòng tiền minh bạch tiếp cận vốn thuận lợi hơn. Người cao tuổi, người yếu thế, người dân vùng sâu, vùng xa cũng cần được bảo đảm khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính cơ bản an toàn, thuận tiện.

Để thực hiện các mục tiêu này, ngành ngân hàng cần phát triển nhân lực về dữ liệu, AI, công nghệ và an ninh mạng. Thống đốc yêu cầu người đứng đầu trực tiếp lãnh đạo, chịu trách nhiệm về kết quả chuyển đổi số; từng nhiệm vụ phải rõ mục tiêu, sản phẩm, người chịu trách nhiệm, nguồn lực, thời hạn và có chỉ tiêu đo lường cụ thể.

“

Đây là năm thứ 5 NHNN tổ chức sự kiện Chuyển đổi số ngành ngân hàng. Năm nay, sự kiện có chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo”, với thông điệp “Dữ liệu dẫn lối, AI đồng hành, ngân hàng kiến tạo hệ sinh thái số”.

Thông qua sự kiện, ngành ngân hàng muốn nhấn mạnh chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà trước hết phải phục vụ con người, mang lại tiện ích thiết thực, an toàn và thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp. Dữ liệu và AI là phương tiện, mục tiêu cuối cùng vẫn là phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.