Chuyển đổi số kéo cử tri đến gần hơn với cuộc bầu cử
Một trong những điểm mới nổi bật được nhắc tới tại tọa đàm “Từ lá phiếu tín nhiệm đến nghị trường hành động” là công nghệ số đã kéo cử tri đến gần hơn với cuộc bầu cử. Từ quét mã QR để đọc chương trình hành động, đến ứng dụng VNeID trong lập danh sách cử tri, chuyển đổi số không chỉ làm thay đổi cách tổ chức bầu cử, mà còn mở ra yêu cầu mới về công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của người đại diện.
Khi cử tri không còn tiếp cận thông tin theo cách “nghe hộ”
Chia sẻ tại tọa đàm, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Quốc hội Trịnh Xuân An cho biết, hình ảnh khiến ông ấn tượng nhất trong quá trình vận động bầu cử là việc nhiều cử tri chủ động quét mã QR để đọc trước chương trình hành động của ứng cử viên, sau đó mang điện thoại tới buổi tiếp xúc để yêu cầu làm rõ từng nội dung cam kết. Theo ông, đó là biểu hiện rất cụ thể của việc chuyển đổi số đang thay đổi cách người dân tham gia chính trị.
Nếu trước đây, việc tiếp cận thông tin về người ứng cử phần lớn phụ thuộc vào những buổi tiếp xúc cử tri trực tiếp với thời lượng ngắn, phạm vi hẹp, thì nay công nghệ số đã mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận thông tin. Ông Trịnh Xuân An cho rằng, chỉ với vài phút trình bày tại hội nghị, ứng cử viên rất khó chuyển tải đầy đủ một chương trình hành động dài 5-6 trang; trong khi đó, nền tảng số cho phép cử tri tiếp cận toàn diện hơn, chủ động hơn và trực tiếp hơn.
Minh bạch hơn cũng đồng nghĩa với áp lực giải trình lớn hơn
Điều quan trọng hơn, theo ĐBQH Trịnh Xuân An, chuyển đổi số không chỉ tạo thuận lợi về mặt kỹ thuật mà còn làm gia tăng yêu cầu minh bạch và trách nhiệm giải trình. Khi toàn bộ tiểu sử, chương trình hành động, cam kết tranh cử được đưa lên môi trường số, cử tri có thể lưu giữ, đối chiếu, giám sát và nhắc lại trong suốt nhiệm kỳ. Điều đó buộc người trúng cử không thể “nói suông rồi quên”, mà phải có trách nhiệm rõ ràng với từng cam kết đã công bố.
Ở góc độ rộng hơn, ông cho rằng chuyển đổi số đã giúp cuộc bầu cử bớt đi cảm giác khô cứng, đưa người dân, nhất là người trẻ, đến gần hơn với chính trị thông qua các nền tảng quen thuộc như Internet, truyền hình, mạng xã hội và ứng dụng số. Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật của một kỳ bầu cử, mà còn là sự thay đổi trong trình độ dân trí số và trong thói quen tham gia đời sống công của xã hội.
Công nghệ số không còn là phần “phụ trợ”
PGS.TS Bế Trung Anh, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu cũng cho rằng khi Chính phủ và bộ máy nhà nước chuyển đổi số mạnh mẽ, vai trò của đại biểu dân cử cũng phải thay đổi theo. Nếu trước đây giám sát chủ yếu dựa trên báo cáo hành chính, thì nay giám sát phải dựa trên dữ liệu thực, theo thời gian thực. Theo ông, chính điều đó tạo ra áp lực mới buộc đại biểu phải biết sử dụng công cụ số, nền tảng số, phải biết đọc dữ liệu và biến dữ liệu thành căn cứ cho tranh luận, phản biện và hành động chính sách.
Nhìn từ cuộc bầu cử vừa qua, công nghệ số vì thế không còn là phần “phụ trợ” cho công tác tổ chức, mà đang dần trở thành một cấu phần của dân chủ hiện đại: giúp cử tri tiếp cận đầy đủ hơn, giúp ứng cử viên minh bạch hơn và giúp quan hệ giữa lá phiếu với trách nhiệm đại diện được kiểm chứng rõ ràng hơn trong suốt nhiệm kỳ.
