Chuyển đổi số- Động lực phát triển đất nước theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TWTừ số hóa quy trình cũ đến kiến tạo cách làm mới

Tạo dựng nền tảng cho một quốc gia số

Nhìn lại chặng đường vừa qua cho thấy Việt Nam có những bước tiến đáng kể trong phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhất là hệ thống thể chế pháp luật ngày càng được hoàn thiện, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nổi bật là sự ra đời của Nghị quyết 57 là "cứu cánh chỉ đường" chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cùng với đó là Luật Chuyển đổi số, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Dữ liệu và Luật AI đã góp phần hình thành khung pháp lý tương đối toàn diện cho quá trình chuyển đổi số quốc gia, đưa Việt Nam bứt phá.

Đặc biệt, Việt Nam cũng đã hình thành hạ tầng số hiện đại với tỷ lệ phủ sóng 5G trên 90% dân số; những nền tảng dùng chung quy mô quốc gia như cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hay VNeID đang từng bước trở thành hạ tầng số cốt lõi phục vụ quản lý nhà nước, phát triển kinh tế và cung cấp dịch vụ cho người dân. Sự lan tỏa của trí tuệ nhân tạo cũng đang mở ra những không gian phát triển mới. AI không còn là câu chuyện của tương lai mà đã hiện diện trong hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Cùng với đó là hàng loạt chương trình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số, phổ cập kỹ năng số cho người dân.

Những kết quả này cho thấy, Việt Nam đã cơ bản hình thành được các điều kiện nền tảng của một quốc gia số. Tuy nhiên, tại Diễn đàn DIGIFEST 2026, các chuyên gia cũng nêu ra một số khó khăn, thách thức trong quá trình chuyển đổi số. Đó là khoảng cách giữa thể chế và thực thi; giữa hạ tầng được đầu tư và giá trị thực tế được tạo ra; giữa kỳ vọng và niềm tin số của người dân, doanh nghiệp. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được giải quyết để chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống và tạo ra những giá trị đột phá.

Từ việc phân tích rõ những khó khăn, hạn chế đang đặt ra, tại Diễn đàn, các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp cùng nhiều đối tác quốc tế đã cùng bàn thảo giải pháp, đối thoại chính sách để tháo gỡ điểm nghẽn cho chuyển đổi số quốc gia. Từ đó, thúc đẩy phát triển nền tảng số và dịch vụ số dựa trên dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, coi đây là hạ tầng cốt lõi để xây dựng Chính phủ số, phát triển kinh tế số và kiến tạo xã hội số.

Ngoài ra, các đại biểu cũng đề xuất việc kết nối nguồn lực, lan tỏa các mô hình hiệu quả từ Trung ương đến địa phương, từ thành thị đến nông thôn, miền núi, hải đảo để không một người dân nào, không một vùng đất nào bị bỏ lại phía sau trong tiến trình số và mở rộng hợp tác quốc tế, đưa Việt Nam tham gia chủ động và có trách nhiệm vào dòng chảy công nghệ toàn cầu.

Chuyển đổi số phải bắt đầu từ cách làm mới

"Làm sao để chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống" là trăn trở thường trực của lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ. Trọng tâm là phải tạo ra cách làm mới mang lại hiệu quả vượt trội, thay vì chỉ đơn thuần là số hóa các quy trình cũ đã lỗi thời. Để làm được điều này thì cần phải có một sự thay đổi tư duy mạnh mẽ trong tư duy, nhận thức về chuyển đổi số.

Phát biểu tại Diễn đàn Quốc gia số Việt Nam 2026, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương chia sẻ: “Lâu nay, nhiều người vẫn cho rằng, chuyển đổi số chủ yếu là đầu tư thêm máy móc, phần mềm, nền tảng số hay cơ sở dữ liệu. Đây là điều cần thiết nhưng chưa phải là điểm cốt lõi của chuyển đổi số. Điều quan trọng hơn để chuyển đổi số thành công là phải xuất phát từ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn của người dân, doanh nghiệp và cơ quan nhà nước để tìm ra những cách làm mới, quy trình mới dựa trên công nghệ số”.

Đồng tình với quan điểm này, các chuyên gia cũng cho rằng, mục tiêu của chuyển đổi số không phải là làm những việc cũ trên môi trường số, mà là làm tốt hơn những việc cần làm: nhanh hơn, đơn giản hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn. Khi người dân, doanh nghiệp và đội ngũ cán bộ trực tiếp cảm nhận được những lợi ích đó, họ sẽ chủ động tham gia và trở thành động lực thúc đẩy mạnh mẽ, đảm bảo sự phát triển bền vững của quá trình chuyển đổi số quốc gia. Chuyển đổi số không phải là số hóa quy trình cũ, mà là tạo ra cách làm mới bằng công nghệ số với hiệu quả vượt trội.

Thực tế, nếu người dân vẫn phải đi lại nhiều lần để hoàn thành một thủ tục hành chính, thì việc chuyển thủ tục đó lên môi trường trực tuyến chưa thể coi là thành công. Nếu doanh nghiệp vẫn mất nhiều thời gian, chi phí cho các quy trình quản lý dù đã đầu tư hệ thống số, thì chuyển đổi số vẫn chưa đạt được mục tiêu cuối cùng. Điều mà chuyển đổi số hướng tới không phải là số hóa nguyên trạng những quy trình cũ mà là thiết kế lại quy trình, tái cấu trúc hoạt động và tạo ra cách làm mới hiệu quả hơn. Đó là quá trình chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ; từ xử lý thủ công sang tự động hóa; từ dữ liệu phân tán sang dữ liệu liên thông; từ ra quyết định dựa trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Nhìn từ diễn đàn Quốc gia số Việt Nam 2026 cho thấy, chuyển đổi số không phải là số hóa quy trình cũ, mà là tạo ra cách làm mới bằng công nghệ số với hiệu quả vượt trội. Chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi công nghệ trở thành công cụ để giải quyết những vấn đề của thực tiễn, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, gia tăng năng suất lao động, tạo ra các mô hình kinh doanh mới và mở rộng không gian phát triển cho nền kinh tế.