Chú trọng hỗ trợ pháp lý cho phụ nữ khởi nghiệp

Nút thắt trong tiếp cận và thực thi pháp luật

Theo bà Trần Lan Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó Đảng và Nhà nước xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Thực tế cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi pháp luật, xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại và hội nhập. Trong bối cảnh đó, phụ nữ không chỉ là lực lượng tham gia mà ngày càng trở thành chủ thể quan trọng của quá trình phát triển kinh tế với hàng trăm nghìn mô hình sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã do phụ nữ làm chủ.

Những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy quy mô và sức lan tỏa mạnh mẽ của phong trào phụ nữ khởi nghiệp. Theo báo cáo tại Hội nghị tổng kết Đề án "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017 - 2025" (Đề án 939), triển khai Đề án của Chính phủ "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035", Đề án 939 đã hỗ trợ hơn 118.000 phụ nữ khởi sự kinh doanh và khởi nghiệp (đạt gần gấp 6 lần so với mục tiêu đề ra); hỗ trợ thành lập mới hơn 1.600 hợp tác xã và trên 6.000 tổ hợp tác do phụ nữ tham gia quản lý, điều hành (đạt hơn 6,6 lần so với mục tiêu); hơn 130.000 doanh nghiệp nữ mới thành lập được tư vấn, hỗ trợ (đạt 1,3 lần so với mục tiêu).

Bên cạnh đó, có hơn 2.400 tỷ đồng vốn được kết nối qua ngân hàng, quỹ hỗ trợ, tài chính vi mô; trên 1.800 cuộc thi và ngày hội phụ nữ khởi nghiệp, thu hút hơn 41.000 ý tưởng sáng tạo, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ với nhiều dự án đã vươn ra thị trường quốc tế (nông sản sạch, OCOP...).

Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực đó vẫn tồn tại những hạn chế. Báo cáo "Hỗ trợ Nữ doanh nhân tại Việt Nam: Góc nhìn từ Hệ sinh thái" do Women’s Initiative for Startup and Entrepreneurship (WISE) - tổ chức hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp dành cho phụ nữ tại Việt Nam - thực hiện từ cuối 2024 đến giữa 2025 cho thấy, phụ nữ hiện chỉ chiếm khoảng 17% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, phần lớn ở quy mô nhỏ và vừa. Điều này không chỉ cho thấy, khoảng cách về quy mô mà còn chỉ rõ những rào cản trong quá trình phát triển bền vững của khu vực kinh tế do phụ nữ làm chủ.

Theo các chuyên gia, trong tiến trình thúc đẩy phụ nữ khởi nghiệp, "nút thắt" lớn hiện nay là năng lực tiếp cận và thực thi pháp luật. Thực tế cho thấy, không ít mô hình kinh doanh thất bại hoặc gặp rủi ro không phải do thiếu cơ hội thị trường, mà do hạn chế về hiểu biết pháp lý, kỹ năng tuân thủ và khả năng thích ứng với hệ thống quy định ngày càng phức tạp, nhất là trong các lĩnh vực thuế, tài chính, thương mại điện tử, kinh doanh đa nền tảng.

Bởi vậy, hỗ trợ pháp lý cần được xác định không chỉ là cung cấp tri thức mà là nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Đây chính là cầu nối quan trọng giữa chính sách và thực tiễn, góp phần đưa pháp luật vào đời sống kinh doanh, đồng thời thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Đồng hành, chuyên sâu và bền vững

Trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, cách tiếp cận hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp đang có sự thay đổi rõ rệt. Không còn dừng lại ở việc cung cấp thông tin hay phổ biến chính sách, việc hỗ trợ cần chuyển mạnh sang đồng hành chuyên sâu, bền vững và theo chuỗi giá trị, trong đó hỗ trợ pháp lý giữ vai trò trụ cột.

Từ góc độ chính sách, việc ban hành Đề án "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035" đã tạo khuôn khổ quan trọng để tiếp nối và phát triển các kết quả trước đó, đồng thời mở ra cơ hội để phụ nữ tham gia sâu hơn vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, đổi mới sáng tạo và hội nhập kinh tế quốc tế.

Đề án đặt ra những mục tiêu cụ thể và có tính định lượng rõ ràng. Trong giai đoạn 2026 - 2030, dự kiến hỗ trợ, tư vấn 50.000 doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh do phụ nữ làm chủ tiếp cận nguồn tín dụng ưu đãi và các quỹ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo; hướng dẫn 12.500 hộ kinh doanh do phụ nữ làm chủ đăng ký chuyển đổi thành doanh nghiệp; phấn đấu tỷ lệ nữ giám đốc, chủ doanh nghiệp, hợp tác xã đạt 30%. Giai đoạn 2031 - 2035, các con số này tiếp tục tăng lên tương ứng là 75.000 đơn vị được hỗ trợ, 25.000 hộ kinh doanh chuyển đổi và tỷ lệ nữ lãnh đạo đạt 35%.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, yêu cầu đặt ra không chỉ là hỗ trợ về vốn, kỹ năng hay thị trường, mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực pháp lý - yếu tố nền tảng bảo đảm sự phát triển minh bạch, bền vững và thích ứng với môi trường kinh doanh hiện đại. Theo các chuyên gia, từ thực tiễn triển khai, các nội dung hỗ trợ pháp lý cần tập trung vào những lĩnh vực tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp, như thuế, tài chính, hóa đơn, chứng từ. Đây là những "điểm chạm pháp lý" thường xuyên, nơi nếu không nắm vững quy định, doanh nghiệp rất dễ phát sinh sai sót và rủi ro.

Hơn nữa, hỗ trợ pháp lý không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt quy định mà phải đi sâu vào kỹ năng thực hành, khả năng nhận diện rủi ro và năng lực thích ứng với môi trường pháp lý luôn thay đổi. Bên cạnh đó, một yêu cầu quan trọng được đặt ra là phải hình thành hệ sinh thái hỗ trợ pháp lý với sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức hội, đội ngũ chuyên gia, luật sư, tư vấn viên, bảo đảm tính liên thông, chuyên nghiệp, hiệu quả và bền vững.

Trong giai đoạn mới, nâng cao năng lực pháp lý không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là "đòn bẩy" quan trọng để thúc đẩy khu vực kinh tế do phụ nữ làm chủ phát triển mạnh mẽ hơn. Khi hiểu đúng luật, làm đúng luật, phụ nữ không chỉ giảm thiểu rủi ro mà còn chủ động hơn trong quản trị, nâng cao năng lực cạnh tranh và vững vàng hơn trên hành trình khởi nghiệp, phát triển kinh doanh.