Chú trọng các khoản thu nội địa

- Trong 6 tháng qua, thu ngân sách nhà nước đã tăng 6% so với cùng kỳ năm ngoái. Theo ông, những tín hiệu từ đầu năm nay có thể giúp chúng ta yên tâm với cân đối ngân sách nhà nước trong thời gian tới?

- Ngay từ khi xây dựng dự toán cho năm 2015, thì cân đối ngân sách nhà nước đã được xác định sẽ cực kỳ khó khăn, gặp áp lực cả trong thu và chi ngân sách. Vì vậy, Quốc hội đã thông qua đề nghị của Chính phủ cho phép mức bội chi ngân sách khoảng 5%, trong khi với tình hình tăng trưởng GDP hiện nay của nước ta thì nên ở mức 3% là vừa. Trong 6 tháng qua, nguồn thu ngân sách khó khăn vì kinh tế chưa tăng trưởng đột phá, giá dầu trên thị trường thế giới giảm sâu hơn so với dự kiến, trong khi phần thu từ dầu vẫn còn khá cao trong thu ngân sách. Tuy nhiên, về cơ bản, thu ngân sách vẫn đạt được mục tiêu đề ra, đạt 49% tổng thu dự toán và bội chi cũng ở mức 5% là mức được QH thông qua. Kết quả này là do đã thực hiện các giải pháp tổng thể, trong đó quan trọng nhất là tạo dựng môi trường đầu tư thuận lợi. Thực tế cho thấy, đà hồi phục này đã giúp thu nội địa chiếm trên một nửa so với dự toán, đạt 51,4% dự toán ngân sách, từ đó góp phần bảo đảm kế hoạch thu ngân sách. Đặc biệt, ngành tài chính đã nỗ lực để bảo đảm nguồn thu và cân đối với nguồn chi, giúp thâm hụt ngân sách 6 tháng qua trong phạm vi 5% GDP.

- Thu cân đối ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu được nhiều chuyên gia đánh giá là hiện chưa bảo đảm tiến độ dự toán, vì kim ngạch nhập khẩu tăng chủ yếu vào nhóm các mặt hàng đầu vào của sản xuất có thuế suất thấp như linh kiện điện thoại, nguyên vật liệu dệt may, da giày.... Ông có quan điểm như thế nào về nhận định này?

- Từ nay đến cuối năm, thu từ thuế nhập khẩu chắc chắn sẽ không phải vấn đề lớn với ngân sách nhà nước. Bởi thuế nhập khẩu nhiều hàng hóa, sản phẩm sẽ không có thay đổi lớn trong năm nay. Các loại hàng hóa trên thị trường thế giới cũng sẽ không có biến đổi về giá, vì giá dầu được dự báo sẽ chỉ ở mức 60 - 65 USD/thùng. Tuy nhiên, cùng với quá trình hội nhập sâu của nước ta trong thời gian tới, sau này nhiều loại thuế có thể bằng 0%, gây giảm nguồn thu từ thuế nhập khẩu. Vì vậy, chúng ta cần tìm ra giải pháp để cơ cấu thu ngân sách phụ thuộc nhiều hơn vào các khoản thuế khác như thu từ nội địa, thu trực tiếp từ lợi nhuận của doanh nghiệp, thu nhập cá nhân... Hay nói cách khác, trong dài hạn cần chuyển đổi trong cách thức nhìn nhận về thu và nguồn thu.

Nguồn: bacgiang.gov.vn

- Thu ngân sách của nước ta hiện đang phụ thuộc một số biến số bên ngoài như: xuất khẩu dầu thô, xuất nhập khẩu... Nhưng với đà phục hồi kinh tế hiện nay, các chính sách chưa thay đổi nhiều và giá dầu đã tăng nhẹ, nên phần thu bên ngoài chưa tạo áp lực lớn với chúng ta. Với nguồn thu trong nước - là nguồn thu quan trọng nhất, đang phụ thuộc rất lớn vào đà phục hồi kinh tế. Trong khi đó, theo dự báo tăng trưởng năm nay sẽ đạt kế hoạch hoặc trên dưới 6,2%, nên có thể kế hoạch thu ngân sách sẽ đạt được. Nhưng nhìn vào thu ngân sách ở trung và dài hạn, tức trong khoảng 3 - 5 năm tới, thì lại thấy thách thức. Trong tầm nhìn này, ngân sách nhà nước đang cần cải tổ mạnh mẽ. Trước hết, cần xây dựng kế hoạch thu - chi ngân sách nhà nước trong trung, dài hạn, dù có thể trong quá trình đầu tư công, đầu tư phát triển vẫn phải cân đối nhu cầu chi hằng năm. Thứ hai là, dù trong cơ cấu thu ngân sách đã giảm tỷ lệ đóng góp của dầu thô, nhưng nguồn thu này còn khá lớn. Do đó, cần dựa nhiều hơn vào các nguồn thu từ thuế trong nước, đặc biệt là nguồn thu mà nhiều nước chú trọng là thu từ thu nhập và lợi nhuận của doanh nghiệp. Thứ ba là, các khoản thu từ phí, lệ phí phải không tạo ra quá nhiều áp lực cho sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Và quan trọng nhất là phải thay đổi cách chi ngân sách bằng việc giảm 10% chi ngân sách thường xuyên hằng năm, đặc biệt là cân đối lại chi cho bộ máy hành chính và các nhóm xã hội sử dụng nguồn vốn này. Đây là việc khó làm nhưng rất cần cải cách tổng thể. 

- Xin cảm ơn ông!