Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Kiểm toán phải phục vụ cho quản trị hiện tại và kiến tạo tương lai

Chiều 27/10, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tiếp các Trưởng đoàn quốc tế tham dự Hội thảo “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, thể chế và đổi mới” do Chủ tịch Tổ chức các cơ quan kiểm toán tối cao châu Á, Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ K. Sanjay Murthy dẫn đầu.

Ba trụ cột “Tầm nhìn - Thể chế - Đổi mới” thể hiện cách tiếp cận toàn diện

Tại cuộc tiếp, thay mặt Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhiệt liệt chào mừng các đại biểu đến Hà Nội tham dự Hội thảo quốc tế “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, Thể chế và Đổi mới”.

Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao việc Hội thảo “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, thể chế và đổi mới” đã tập trung trao đổi địa vị pháp lý, tính độc lập, trách nhiệm giải trình và vai trò của các cơ quan kiểm toán tối cao; đồng thời trao đổi về tầm nhìn phát triển, đổi mới phương pháp kiểm toán, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, ba trụ cột “Tầm nhìn - Thể chế - Đổi mới” thể hiện một cách tiếp cận toàn diện: tầm nhìn xác định hướng đi; thể chế tạo nền tảng; đổi mới quyết định năng lực thích ứng.

Thay mặt các Trưởng đoàn quốc tế, Chủ tịch Tổ chức các cơ quan kiểm toán tối cao châu Á, Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ K. Sanjay Murthy trân trọng cảm ơn Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dành thời gian tiếp; đồng thời cảm ơn Kiểm toán nhà nước Việt Nam đã đăng cai tổ chức Hội thảo, tạo điều kiện để các cơ quan kiểm toán tối cao có cơ hội quý báu trao đổi kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm và mở ra những hướng hợp tác mới nhằm nâng cao năng lực giữa các cơ quan kiểm toán tối cao.

Ông K. Sanjay Murthy cho biết, tại Hội thảo, lãnh đạo các cơ quan kiểm toán tối cao đã nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ việc chỉ nhận diện những sai sót trong quá khứ sang phát hiện sớm các rủi ro ngay từ giai đoạn đầu và khẳng định tầm quan trọng của việc chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực thể chế.

Theo ông, K. Sanjay Murthy, mục tiêu cuối cùng của quản trị quốc gia là cải thiện đời sống người dân. Với vai trò là các cơ quan kiểm toán tối cao, các cơ quan phải luôn giữ vững tính độc lập trong đánh giá, không ngừng đổi mới phương pháp làm việc và thực hiện đầy đủ trách nhiệm giải trình. Đây là những yêu cầu quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị, bảo đảm nguồn lực công được sử dụng hiệu quả và phục vụ tốt hơn lợi ích của người dân.

Ông K. Sanjay Murthy cũng cho rằng, không một cơ quan kiểm toán tối cao nào có thể chuẩn bị đầy đủ cho tương lai nếu hoạt động đơn lẻ. Các diễn đàn như Tổ chức Các cơ quan Kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI) và Tổ chức Quốc tế Các cơ quan Kiểm toán tối cao (INTOSAI) tạo cơ hội quý báu để trao đổi tri thức, chia sẻ thông lệ tốt và phát triển năng lực chuyên môn. Các sáng kiến do những nhóm công tác của INTOSAI và ASOSAI triển khai đang mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng kiểm toán toàn cầu. Các cơ quan kiểm toán tối cao sẽ cùng nhau phát huy những kết quả của Hội thảo để làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác, tăng cường năng lực thể chế và chuẩn bị tốt hơn cho những thách thức trong tương lai.

Phải là chỗ dựa tin cậy để củng cố kỷ luật, kỷ cương tài chính

Qua các ý kiến tại cuộc tiếp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, các Cơ quan Kiểm toán tối cao đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ để thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của môi trường quản trị quốc gia.

Chia sẻ với các đại biểu, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, phấn đấu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Trong tiến trình đó, quản trị quốc gia hiện đại, minh bạch và có trách nhiệm giải trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Kiểm toán nhà nước phải góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương; phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; phát hiện điểm nghẽn về cơ chế, chính sách; sử dụng hiệu quả nguồn lực công; nhận diện sớm rủi ro và cung cấp bằng chứng tin cậy cho các quyết định quản trị.

Từ những yêu cầu, thách thức đặt ra, Chủ tịch Quốc hội chia sẻ 5 vấn đề cốt lõi.

Thứ nhất, quản trị tốt là nguồn lực, niềm tin của Nhân dân là tài sản chiến lược. Bằng sự độc lập, khách quan và dựa trên bằng chứng, các cơ quan kiểm toán tối cao phải là chỗ dựa tin cậy để củng cố kỷ luật, kỷ cương tài chính, nâng cao trách nhiệm giải trình và bảo vệ niềm tin của công chúng.

Thứ hai, thể chế phải vững chắc, bảo đảm tính độc lập thực chất gắn liền với trách nhiệm. Không có khuôn mẫu duy nhất cho mọi quốc gia; điều cốt lõi là cơ quan kiểm toán phải có đủ thẩm quyền, điều kiện để thực thi nhiệm vụ một cách khách quan, chuyên nghiệp và liêm chính. Độc lập không phải mục tiêu tự thân, mà là điều kiện tiên quyết để kiểm toán tôn trọng sự thật và bảo vệ lợi ích công.

Thứ ba, giá trị của kiểm toán đo bằng sự thay đổi tích cực của quản trị, không thuần túy bằng số tiền kiến nghị xử lý. Kiểm toán phải đi trước một bước trong phòng ngừa vi phạm, chủ động phát hiện bất cập thể chế để sửa đổi cơ chế, tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông nguồn lực. Phát hiện sai phạm là cần thiết, nhưng phòng ngừa từ sớm, từ xa mới tạo ra giá trị bền vững cho quốc gia.

Thứ tư, chủ động đổi mới trong kỷ nguyên số; công nghệ càng phát triển, trách nhiệm con người càng phải nâng cao. Chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo phải đi đôi với đổi mới tư duy, hoàn thiện hành lang pháp lý về dữ liệu và an toàn thông tin. Công nghệ giúp chúng ta nhìn nhanh hơn, sâu hơn; nhưng năng lực, đạo đức và sự thẩm định của con người vẫn là yếu tố quyết định sau cùng.

Thứ năm, hợp tác quốc tế phải đi vào thực chất, bình đẳng và cùng kiến tạo giá trị. Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan kiểm toán tối cao tiếp tục phát huy hiệu quả các cơ chế của Tổ chức quốc tế các cơquan kiểm toán tối cao, Tổ chức các cơ quan kiểm toán tối cao châu Á, Tổ chức các cơ quankiểm toán tối cao Đông Nam Á; đẩy mạnh kiểm toán hợp tác, chia sẻ phương pháp luận và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Mỗi cơ quan cần vừa tích cực học hỏi, vừa chủ động đóng góp cho cộng đồng.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, Kiểm toán nhà nước Việt Nam trong suốt chặng đường phát triển vừa qua đã có những bước trưởng thành vượt bậc, trong đó không thể không nhắc đến sự đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm quý báu của các đối tác quốc tế, qua đó từng bước trưởng thành tiếp cận các chuẩn mực quốc tế và hội nhập ngày càng sâu rộng.

Những bước tiến đó luôn được Đảng, Nhà nước và Quốc hội Việt Nam quan tâm, ghi nhận; trong đó, địa vị pháp lý của Kiểm toán nhà nước được quy định tại Hiến pháp năm 2013 là dấu mốc đặc biệt quan trọng, khẳng định vị thế vững chắc của cơ quan trong hệ thống quản trị quốc gia.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Kiểm toán nhà nước Việt Nam tiếp tục nỗ lực, phấn đấu theo hướng chuyên nghiệp, liêm chính, hiện đại; chủ động tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, đồng thời tích lũy, đúc kết thực tiễn để chia sẻ với bạn bè quốc tế, đóng góp thiết thực hơn nữa cho cộng đồng kiểm toán công toàn cầu. Chủ tịch Quốc hội tin tưởng rằng, các tổ chức và cơ quan kiểm toán tối cao sẽ tiếp tục đồng hành, hợp tác chặt chẽ với Kiểm toán nhà nước Việt Nam trên chặng đường phát triển mới.

Bảo vệ lợi ích công, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia

Chủ tịch Quốc hội đánh giá Hội thảo “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, thể chế và đổi mới” diễn ra vào thời điểm rất ý nghĩa, khi Kiểm toán nhà nước Việt Nam đang hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, xây dựng Chiến lược phát triển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 và đẩy mạnh đổi mới phương pháp kiểm toán trong môi trường số.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, dù mô hình tổ chức có sự khác biệt, nhưng mỗi cơ quan kiểm toán tối cao đều gánh vác một sứ mệnh chung: Bảo vệ lợi ích công, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia, củng cố trách nhiệm giải trình và phục vụ Nhân dân.

"Chúng ta cần nhận thức sâu sắc rằng: phía sau mỗi con số ngân sách là nguồn lực của quốc gia; phía sau mỗi quyết định sử dụng nguồn lực công là trách nhiệm lớn lao trước Nhân dân và các thế hệ mai sau. Vì vậy, hoạt động kiểm toán không chỉ để đánh giá quá khứ, mà quan trọng hơn là phải phục vụ cho quản trị hiện tại và kiến tạo tương lai. Giá trị cốt lõi của kiểm toán không nằm trên những trang báo cáo, mà phải hiện diện sinh động trong sự hoàn thiện của thể chế, sự nghiêm minh của kỷ cương bộ máy, hiệu quả của nguồn lực và niềm tin vững chắc của Nhân dân", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội mong muốn và tin tưởng những trao đổi lần này sẽ được tiếp nối bằng các chương trình hợp tác cụ thể, thiết thực trong thời gian tới; mong rằng khi rời Việt Nam, điều đọng lại trong mỗi đại biểu không chỉ là những kỷ niệm đẹp về cảnh sắc thiên nhiên, mà hơn hết là tình cảm ấm áp về một dân tộc Việt Nam chân thành, mến khách, yêu chuộng hòa bình và luôn trân trọng tình hữu nghị.