Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Cần có cơ chế hậu kiểm để tránh lợi dụng chính sách miễn thuế

Thảo luận tại Tổ 2, chiều nay, 23/10, các đại biểu Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh bày tỏ nhất trí việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân như Chính phủ đề xuất. Tuy nhiên, các đại biểu cũng đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các điều khoản để bảo đảm đúng mục tiêu chính sách và sự ổn định, rõ ràng, khả thi, thống nhất với hệ thống pháp luật có liên quan.

Bảo đảm công bằng, hiệu quả trong sử dụng nguồn ngân sách nhà nước

Đối với chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cần đánh giá trên hai phương diện: khuyến khích huy động nguồn lực xã hội cho giáo dục và bảo đảm công bằng, hiệu quả trong sử dụng nguồn ngân sách nhà nước.

Để thực hiện chính sách trên, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần quan tâm ba vấn đề: xác định đúng đối tượng được miễn thuế; làm rõ tiêu chí xác định cơ sở hoạt động không vì lợi nhuận và cách xác định phần thu nhập được miễn thuế; cơ chế kiểm soát, phòng ngừa hành vi gian lận, trốn thuế.

Nhìn từ thực tiễn kinh doanh, ĐBQH Nguyễn Văn Thân đề nghị cần xem xét kỹ khái niệm cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận và cơ chế ưu đãi thuế đi kèm. Theo đại biểu phân tích, việc thành lập trường học thường đòi hỏi vốn đầu tư lớn. Những người có điều kiện tài chính có thể thành lập trường vì mục đích từ thiện hoặc dành nguồn lực cho các mục tiêu xã hội, nhưng không nên mặc nhiên coi mọi cơ sở giáo dục tư nhân là hoạt động phi lợi nhuận chỉ dựa trên cách thức tổ chức hoặc tuyên bố của đơn vị.

Nếu quy định không chặt chẽ, đại biểu Nguyễn Văn Thân cho rằng, có thể phát sinh tình trạng chuyển giá, lợi dụng chính sách để tạo ra sự bất bình đẳng về nghĩa vụ thuế giữa các cơ sở giáo dục. Đại biểu đề nghị xem xét bỏ hoặc làm rõ khái niệm trường học không vì mục đích lợi nhuận nếu chưa có tiêu chí đủ chặt chẽ để phân biệt.

Miễn thuế phải thực sự góp phần giảm chi phí, nâng cao chất lượng suất ăn

Về miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cần giải trình đầy đủ căn cứ và cơ chế thực hiện chính sách. Chính sách này sẽ tác động như thế nào đến giá thành, chất lượng bữa ăn và chi phí của người học, người bệnh. Nhà nước đã thực hiện chính sách miễn học phí, vì vậy, những chính sách thuế liên quan đến lĩnh vực giáo dục, y tế, trong đó có hoạt động cung cấp suất ăn, cần được tính toán kỹ.

Có ý kiến lo ngại doanh nghiệp lợi dụng chính sách miễn thuế đối với hoạt động cung cấp suất ăn cho trường học, cơ sở y tế để áp dụng cho cả hoạt động kinh doanh bên ngoài, không thuộc phạm vi được hưởng chính sách.

Để xử lý vấn đề trên, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, có thể nghiên cứu cơ chế xác nhận của cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đối với hoạt động cung cấp suất ăn thực tế tại đơn vị. Trên cơ sở đó, cơ quan thuế xem xét miễn thuế theo quy định; các hoạt động kinh doanh bên ngoài vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế tương ứng.

Phạm vi cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được áp dụng chính sách cũng cần được xác định rõ, tránh mở rộng sang các hoạt động cung cấp suất ăn, dịch vụ ăn uống tương tự nhưng không thuộc mục tiêu chính sách.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cần có cơ chế xác định riêng doanh thu, chi phí và thu nhập từ hoạt động cung cấp suất ăn được miễn thuế.

"Nếu quy định không rõ, việc xác định phần thu nhập được miễn thuế sẽ gặp khó khăn trong quá trình kiểm tra, thanh tra thuế, nhất là đối với tổ chức, cá nhân đồng thời thực hiện nhiều hoạt động kinh doanh. Cần có cơ chế kiểm tra, hậu kiểm để phòng ngừa hành vi lợi dụng chính sách, lách thuế, trốn thuế; bảo đảm việc miễn thuế thực sự góp phần giảm chi phí, nâng cao chất lượng suất ăn và bảo đảm an toàn thực phẩm", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Chủ tịch Quốc hội cũng cho biết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hết sức quan tâm đến lĩnh vực giáo dục và y tế. Vừa qua, Đảng và Nhà nước đã triển khai nhiều chính sách chăm lo đời sống nhân dân như miễn học phí, đầu tư trường học tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thực hiện các chính sách chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ nhà ở. Quốc hội cũng đã quyết định nhiều chính sách liên quan.

"Chúng ta bàn gì thì bàn, nhưng mục tiêu cuối cùng là nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Vì vậy, các giải pháp liên quan đến đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân đều phải được quan tâm, tính toán kỹ lưỡng", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Bày tỏ đồng tình với ý kiến của Chủ tịch Quốc hội về mục tiêu nâng cao chất lượng bữa ăn cho học sinh, đại biểu Nguyễn Văn Thân cho biết, Hà Nội mỗi năm chi khoảng 3.000 tỷ đồng để thực hiện các chương trình liên quan đến suất ăn học đường. Dù chưa có chính sách miễn thuế gì thì các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa đều đã tham gia tích cực.

Với mục tiêu của Đảng và Nhà nước là nâng cao chất lượng bữa ăn, bảo đảm dinh dưỡng cho học sinh, theo đại biểu, có thể xem xét phương án vẫn thực hiện nghĩa vụ thuế đối với doanh nghiệp kinh doanh, sau đó sử dụng nguồn thu ngân sách để bố trí trở lại hỗ trợ suất ăn cho học sinh.

Tránh tình trạng cùng một thửa đất lại có xác nhận khác nhau giữa các cơ quan quản lý

Về thuế sử dụng đất đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, việc xác định đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng phải thống nhất với pháp luật về đất đai, nhất là trong bối cảnh pháp luật về đất đai đang được sửa đổi; tránh tình trạng cùng một thửa đất lại có xác nhận khác nhau giữa cơ quan quản lý đất đai và cơ quan quản lý thuế.

Về miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đối với đất sử dụng vào mục đích giáo dục và đào tạo, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần làm rõ cách xác định diện tích đất thật sự được sử dụng vào mục đích giáo dục và đào tạo. Trường hợp một khu đất vừa được sử dụng làm trường học, vừa phục vụ hoạt động kinh doanh, dịch vụ thì cần có nguyên tắc phân định rõ diện tích và xác định nghĩa vụ thuế tương ứng. Không để lợi dụng mục đích giáo dục, đào tạo để được miễn thuế đối với phần đất sử dụng cho hoạt động khác.