Chủ động ứng phó El Nino, bảo đảm đà tăng trưởng nông nghiệp

Xuất siêu 7,5 tỷ USD, hơn 18.500 sản phẩm truy xuất nguồn gốc

Ngày 17/6, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức họp báo thông tin về tình hình sản xuất và xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 5 tháng đầu năm 2026.

Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Trần Gia Long cho biết, 5 tháng đầu năm 2026, ngành nông nghiệp duy trì tăng trưởng tích cực nhờ đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tận dụng các FTA và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt gần 30 tỷ USD, tăng hơn 6% so với cùng kỳ năm trước; xuất siêu trên 7,5 tỷ USD. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm 20,8% kim ngạch xuất khẩu và tăng 16,8%; Nhật Bản tăng 25,9%, trong khi xuất khẩu sang Mỹ giảm 9,5%.

Về sản xuất, sản lượng lúa Đông Xuân đạt 15,24 triệu tấn; thủy sản đạt 3,96 triệu tấn, tăng 3,5%; diện tích rừng trồng mới tăng 2,5%; đàn lợn tăng 2,8% và gia cầm tăng 3,5%.

Với kết quả này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp nhận định, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản những tháng cuối năm 2026 vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng nhờ nhu cầu tại các thị trường lớn tiếp tục duy trì ở mức tích cực đối với nhiều mặt hàng chủ lực của Việt Nam. Việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao chất lượng sản phẩm được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho tăng trưởng.

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng nêu rõ, các thị trường nhập khẩu hiện đang ngày càng siết chặt các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, kiểm dịch và minh bạch thông tin sản phẩm. Do đó, để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, việc hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế sẽ đóng vai trò rất quan trọng.

Để đáp ứng các yêu cầu này, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Văn Long cho biết, đến nay Bộ đã tổ chức 10 cuộc họp, hội nghị với các địa phương, và các đơn vị cung cấp giải pháp. Đồng thời, làm việc với nhiều doanh nghiệp lớn trong các ngành hàng lúa gạo, chăn nuôi, thủy sản, rau quả, chè, cà phê và các nông sản chủ lực khác nhằm đưa dữ liệu vào hệ thống.

Đến ngày 12/6/2026, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đã triển khai đối với 18.500 sản phẩm thuộc 112 nhóm sản phẩm khác nhau; quản lý 919 lô hàng của 547 nông hộ, 255 vùng trồng và 149 doanh nghiệp tại 26 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Đối với mặt hàng sầu riêng (ngành hàng xuất khẩu chủ lực), đến ngày 10/5/2026 đã có 3 container của các doanh nghiệp xuất khẩu thành công sang Trung Quốc với đầy đủ thông tin truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu.

Theo ông Long, Bộ đang làm việc với nhiều doanh nghiệp để mở rộng triển khai hệ thống từ ngày 1/7/2026 đối với các ngành hàng nông sản chủ lực như lúa gạo, thịt, trứng, sữa, dứa, chanh leo và chè. Thời gian tới, Bộ sẽ đề xuất Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp đồng loạt triển khai truy xuất nguồn gốc nông sản trên phạm vi toàn quốc.

El Nino rất mạnh có thể kéo dài đến năm 2027

Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại buổi họp báo là thông tin về hiện tượng El Nino đang hình thành trên khu vực xích đạo trung tâm Thái Bình Dương.

Theo bà Đặng Thanh Mai, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn, số liệu quan trắc cho thấy, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Nino 3.4 đã đạt ngưỡng +0,5°C trong tháng 5 và tăng lên khoảng +0,7°C vào đầu tháng 6, xác nhận El Nino đã chính thức hình thành.

Đáng chú ý, quá trình chuyển từ trạng thái trung tính sang El Nino năm nay diễn ra khá nhanh, phản ánh sự nóng lên mạnh của vùng biển trung tâm Thái Bình Dương cũng như sự tương tác thuận lợi giữa đại dương và khí quyển. Đây là điều kiện để El Nino tiếp tục phát triển mạnh trong thời gian tới.

Các mô hình dự báo trong nước và quốc tế đều cho thấy, El Nino gần như chắc chắn duy trì từ tháng 6/2026, tiếp tục mạnh lên trong nửa cuối năm và có thể kéo dài sang đầu năm 2027. Hiện xác suất xuất hiện El Nino rất mạnh được đánh giá ở mức từ 60 - 65%.

Nếu kịch bản này xảy ra, El Niño năm 2026 có thể đạt cường độ tương đương đợt 2015 - 2016 và nằm trong nhóm những đợt El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950.

Theo cơ quan khí tượng thủy văn, tác động đáng lo ngại nhất của El Nino đối với Việt Nam là nguy cơ gia tăng nắng nóng, thiếu hụt lượng mưa, hạn hán và xâm nhập mặn. Dự báo trong các tháng cuối năm 2026, nhiệt độ trung bình trên phạm vi cả nước có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 - 1,5°C; riêng giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12 có thể cao hơn từ 1 - 2°C.

Các khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ được dự báo sẽ xuất hiện nhiều đợt nắng nóng hơn bình thường, thậm chí có thể ghi nhận những giá trị nhiệt độ vượt các kỷ lục lịch sử. Lượng mưa trên hầu hết các vùng có xu hướng thiếu hụt từ 25 - 50%, rõ rệt nhất tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ. Điều này làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước sinh hoạt, thiếu nước sản xuất và xâm nhập mặn trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.

Bà Mai lưu ý, những diễn biến trên cho thấy El Nino không chỉ làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn mà vẫn có thể xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan nguy hiểm như mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất và bão mạnh.

Hiện, Cục đang tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến của hiện tượng El Nino, tăng cường công tác dự báo, cảnh báo và cung cấp thông tin kịp thời tới các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương và người dân nhằm chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ cùng các địa phương đang khẩn trương rà soát nguồn nước, chủ động lên kịch bản ứng phó toàn diện với nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn lịch sử trong các tháng cuối năm.

Đồng thời, tập trung hoàn thiện thể chế, thúc đẩy chuyển đổi số, giải phóng nguồn lực đất đai và tài nguyên; đẩy nhanh giải ngân đầu tư công; triển khai hiệu quả Chương trình Mục tiêu quốc gia. Phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng ngành từ 3,7 - 4,0% và kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 73 - 74 tỷ USD trong năm 2026.