Chủ động chuẩn bị cho dự án điện hạt nhân đầu tiên

Chủ động tháo gỡ 3 nhóm thách thức lớn

Thông tin tại Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII do Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức, Phó Tổng giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh cho biết, Dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 là dự án có yêu cầu kỹ thuật, công nghệ và tiêu chuẩn an toàn cao nhất mà Việt Nam từng triển khai. Vì vậy, EVN đang tập trung giải quyết 3 nhóm thách thức lớn, đồng thời triển khai 5 nhóm giải pháp trọng tâm để chuẩn bị cho dự án.

Theo lãnh đạo EVN, thách thức đầu tiên là hoàn thiện hành lang pháp lý cho một lĩnh vực hoàn toàn mới tại Việt Nam. Hệ thống luật pháp, nghị định, thông tư, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cần tiếp tục được xây dựng, hoàn thiện theo hướng vừa đáp ứng các hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), vừa tương thích với tiêu chuẩn của quốc gia cung cấp công nghệ. Do đây là dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ nên cần có cơ chế đặc thù để tạo hành lang pháp lý, bảo đảm quá trình chuẩn bị và triển khai dự án diễn ra thuận lợi, đồng bộ.

Thách thức thứ hai là yêu cầu rất cao về nguồn vốn đầu tư, mô hình tài chính, hiệp định tín dụng, cùng với việc bảo đảm tiến độ, chất lượng và kiểm soát rủi ro. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, hai tổ máy của Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 phải được đưa vào vận hành trong giai đoạn 2030 - 2035. Đây là mục tiêu có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, song, cũng đặt ra áp lực rất lớn đối với công tác chuẩn bị và tổ chức thực hiện.

Nhóm thách thức thứ ba là chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao và tạo sự đồng thuận của xã hội. Điện hạt nhân đòi hỏi đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn sâu trong các lĩnh vực quản lý dự án, kỹ thuật, tài chính, pháp lý, hợp đồng và vận hành. Đồng thời, việc triển khai dự án cũng cần có sự đồng thuận của địa phương và người dân thông qua công tác truyền thông minh bạch, kịp thời, giúp nâng cao nhận thức về vai trò cũng như các tiêu chuẩn an toàn của điện hạt nhân.

Triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp

Để giải quyết các thách thức nêu trên, EVN đang triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết, Tập đoàn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và cơ quan quản lý nhà nước để hoàn thiện cơ chế đặc thù, xây dựng hành lang pháp lý, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật phục vụ phát triển điện hạt nhân.

Song song với đó, EVN đang kiện toàn Ban Quản lý dự án, lựa chọn đơn vị tư vấn có kinh nghiệm quốc tế và tăng cường hợp tác với các đối tác nước ngoài nhằm tiếp thu kinh nghiệm trong thiết kế, xây dựng và vận hành nhà máy điện hạt nhân.

Đối với công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư, EVN sẽ phối hợp với UBND tỉnh Khánh Hòa - đơn vị được Chính phủ giao thực hiện dự án thành phần - để bảo đảm các điều kiện cần thiết, tạo mặt bằng sạch phục vụ triển khai dự án đúng tiến độ.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được EVN đặc biệt quan tâm là đào tạo nguồn nhân lực và tiếp nhận, làm chủ công nghệ. Theo lãnh đạo EVN, việc thực hiện hiệu quả chuyển giao công nghệ sẽ góp phần giảm chi phí đầu tư, nâng cao năng lực nội tại, tăng tính chủ động trong quá trình xây dựng, vận hành và bảo dưỡng nhà máy trong tương lai.

Dự kiến, lực lượng tham gia quản lý dự án cần khoảng 400 người, bao gồm cán bộ của Ban Quản lý dự án và các đơn vị chuyên môn của EVN trong các lĩnh vực đầu tư xây dựng, kỹ thuật, công nghệ, môi trường, phát triển bền vững, an toàn, pháp chế và hợp tác quốc tế. Đối với đội ngũ vận hành và bảo dưỡng nhà máy, nhu cầu nhân lực dự kiến khoảng 1.700 - 1.800 người.

EVN đang phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở đào tạo, đối tác cung cấp công nghệ và các tổ chức có kinh nghiệm quốc tế xây dựng kế hoạch đào tạo tổng thể. Theo đó, nhân lực sẽ được đào tạo theo lộ trình từ kiến thức nền tảng đến đào tạo chuyên sâu, thực hành, chuyển giao công nghệ và vận hành thực tế dưới sự hỗ trợ của các đối tác.

Cùng với chuẩn bị nguồn nhân lực, EVN xác định công tác truyền thông và bảo đảm an ninh cũng là yếu tố quan trọng đối với thành công của dự án. Tập đoàn sẽ tăng cường cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch để tạo sự đồng thuận trong xã hội; đồng thời, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng xây dựng phương án bảo đảm an ninh khu vực nhà máy và địa bàn triển khai dự án.

Theo Phó Tổng giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh, để triển khai thành công nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, ngoài sự chuẩn bị của chủ đầu tư, rất cần sự chỉ đạo thống nhất của Chính phủ và sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Khoa học và Công nghệ trong hoàn thiện cơ chế, chính sách và công tác pháp quy hạt nhân.

Theo ông Vũ Ngọc Minh, Phó Trưởng ban Quản lý đầu tư xây dựng EVN, Tập đoàn đang triển khai đồng thời nhiều nhiệm vụ chuẩn bị dự án theo đúng nghị quyết của Quốc hội, chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. EVN đã lập hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư; tham gia đàm phán Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1; phối hợp với các bộ, ngành trong đánh giá cơ sở hạ tầng điện hạt nhân quốc gia; chủ động tham gia hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực phục vụ vận hành nhà máy.