Chính sách phải đi vào thực chất, bảo đảm quyền lợi người dân

Lấy hiệu quả thụ hưởng làm thước đo

ĐBQH Nguyễn Thị Kim Thoa (Vĩnh Long) cho rằng, bên cạnh các mục tiêu phát triển kinh tế, cần đặc biệt quan tâm đến hiệu quả thực chất, năng suất lao động và đời sống nhân dân. Qua tiếp xúc cử tri thời gian gần đây, người dân thể hiện sự mong đợi rất lớn về những chuyển biến thực tế cũng như những quyền lợi trực tiếp mà họ được thụ hưởng từ các chủ trương, chính sách do Đảng và Nhà nước ban hành.

Trong lĩnh vực y tế, đại biểu Nguyễn Thị Kim Thoa đề nghị phát triển y học cổ truyền gắn với y học hiện đại, khai thác hiệu quả tiềm năng cây thuốc, dược liệu và bài thuốc dân gian. Hiện nay, nhu cầu sử dụng y học cổ truyền của người dân khá lớn, song việc thiếu nghiên cứu khoa học bài bản và cơ chế kiểm chứng rõ ràng đang hạn chế khả năng phát huy nguồn dược liệu trong nước.

Tuy nhiên, trước những vụ việc liên quan đến các bài thuốc giả, gây ảnh hưởng lớn đến người dân, đại biểu kiến nghị xây dựng cơ chế đánh giá tính an toàn, hiệu quả của các bài thuốc cổ truyền, vừa đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe, vừa bảo vệ người dân trước nguy cơ bị lợi dụng niềm tin để trục lợi. Đây cũng là nội dung cần được quan tâm trong quá trình triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Cùng quan tâm đến chất lượng dịch vụ y tế, ĐBQH Lý Hương (Lào Cai) nhấn mạnh yêu cầu củng cố y tế cơ sở, y tế dự phòng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa và biên giới. Bên cạnh những chuyển biến về thể chế và chính sách đãi ngộ nhân viên y tế, cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về nhân lực, tổ chức bộ máy và nguồn lực hoạt động.

Tại nhiều xã vùng cao, các điểm trạm y tế ở thôn, bản xa trung tâm giữ vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe người dân, nhưng quy định về tổ chức, vận hành và bố trí nhân lực còn chưa rõ ràng. Đại biểu đề nghị sớm có hướng dẫn cụ thể, đồng thời đổi mới cách xác định định mức nhân lực, không chỉ căn cứ vào quy mô dân số mà cần tính đến diện tích địa bàn, bán kính phục vụ và thời gian di chuyển. Qua đó, bảo đảm nhân viên y tế có thể bám địa bàn, đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh.

Về chuyển đổi số y tế và khám sức khỏe định kỳ toàn dân, đại biểu Lý Hương chỉ ra những khó khăn về hạ tầng công nghệ thông tin, trang thiết bị và kinh phí duy trì tại các trạm y tế vùng khó khăn. Việc lập hồ sơ sức khỏe điện tử, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu đòi hỏi nguồn lực đồng bộ, trong khi ngân sách địa phương miền núi còn hạn chế. Đại biểu đề nghị Chính phủ ưu tiên đầu tư hạ tầng số cho y tế cơ sở, đồng thời nghiên cứu cơ chế tài chính bền vững cho hoạt động khám sàng lọc, phát hiện sớm bệnh tật.

Đối với cơ chế tự chủ tài chính, đại biểu cho rằng cần có cách tiếp cận linh hoạt hơn với các cơ sở y tế miền núi, biên giới, nơi tỷ lệ người nghèo và người sử dụng bảo hiểm y tế cao, khả năng tạo nguồn thu hạn chế. Ngân sách nhà nước cần tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong bảo đảm điều kiện hoạt động thiết yếu, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và thu hút nhân lực, góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế giữa các vùng, miền.

Từ góc độ an sinh xã hội, ĐBQH Trần Thị Thanh Lam (Vĩnh Long) đề nghị đánh giá chính sách dựa trên mức độ thụ hưởng thực tế của người dân, khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản và hiệu quả giải quyết các vấn đề trong đời sống, thay vì chỉ tính đến số lượng chính sách được ban hành.

Đối với công tác giảm nghèo, đại biểu Trần Thị Thanh Lam đề nghị phân loại rõ nhóm hộ còn khả năng lao động và nhóm không có khả năng hoạt động kinh tế. Với nhóm có khả năng lao động, cần tập trung hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, hướng dẫn sản xuất để người dân vươn lên thoát nghèo bền vững. Với nhóm không còn khả năng lao động, cần chú trọng chính sách bảo trợ xã hội, xem xét điều chỉnh mức trợ cấp phù hợp hơn với nhu cầu sống tối thiểu.

Qua giám sát tại địa phương, đại biểu phản ánh một số cơ sở bảo trợ xã hội đã xuống cấp, hệ thống dữ liệu chưa đồng bộ, chế độ đãi ngộ đối với cán bộ, nhân viên công tác xã hội còn hạn chế. Đại biểu kiến nghị bố trí nguồn lực nâng cấp cơ sở vật chất, tháo gỡ khó khăn về thủ tục và cải thiện chính sách đãi ngộ, tạo điều kiện để đội ngũ làm công tác xã hội yên tâm công tác.

Bảo đảm cơ hội học tập, nâng cao hiệu quả đầu tư

Trong lĩnh vực giáo dục, ĐBQH Tráng A Dương (Lào Cai) góp ý về phương án chuyển nguồn thu ngân sách trung ương năm 2025 còn lại chưa sử dụng hết trong năm 2026 sang năm 2027 để tiếp tục đầu tư xây dựng các trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền.

Đại biểu Tráng A Dương thống nhất với chủ trương tiếp tục bố trí nguồn lực cho chương trình có ý nghĩa quan trọng đối với giáo dục vùng biên giới, nhưng nhấn mạnh việc chuyển nguồn phải có căn cứ pháp lý, tuân thủ quy định quản lý ngân sách và gắn với khả năng thực hiện thực tế của từng dự án.

Theo đại biểu, Chính phủ cần làm rõ căn cứ pháp lý cho phép kéo dài thời gian thực hiện, giải ngân; báo cáo cụ thể số vốn đã giải ngân trong năm 2026, số vốn còn lại đề nghị chuyển nguồn và tiến độ thi công của từng trường. Đồng thời, cần đánh giá khả năng hoàn thành công trình, bảo đảm điều kiện đưa vào sử dụng đúng kế hoạch năm học 2027 - 2028. Đại biểu đề nghị xác định rõ lộ trình giải ngân, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương; kịp thời tháo gỡ vướng mắc về chủ đầu tư, giải phóng mặt bằng, thi công và cung ứng thiết bị. Tránh tình trạng nguồn vốn được chuyển sang năm sau nhưng dự án vẫn chậm tiến độ, kéo dài thời gian thực hiện, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đầu tư trường lớp, ĐBQH Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) đề cập yêu cầu bảo đảm cung ứng sách giáo khoa đầy đủ, kịp thời tránh tình thiếu sách khiến học sinh phải mượn hoặc photocopy tài liệu gây khó khăn cho việc học tập, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ vi phạm bản quyền như thời gian qua.

Liên quan đến dự thảo Thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong đó có nội dung thay đổi phương thức tuyển sinh đại học Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi cho biết, nội dung này khiến phụ huynh và học sinh rất lo lắng nếu việc điều chỉnh không có lộ trình hoặc thiếu tính dự báo trước. Nếu quy định thay đột ngột sẽ có tác động rất lớn các em học sinh THPT khi áp dụng phương thức xét tuyển theo quy định mới. Do đó, đại biểu đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục lắng nghe ý kiến cử tri, phụ huynh, học sinh để xây dựng lộ trình triển khai hợp lý.