Chính sách nhà ở phải thực chất, phù hợp nhu cầu thực tế của người dân

Chính sách nhà ở phải xuất phát từ nhu cầu thực tế

Thảo luận về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, các ĐBQH Tổ 14 bày tỏ sự thống nhất cao với việc sửa đổi luật là cần thiết; đồng thời tập trung thảo luận về: phát triển nhà ở cho thuê, chính sách đối với các nhóm đối tượng đặc thù, quản lý và sử dụng nhà chung cư, cải tạo chung cư cũ, cũng như làm rõ thời hạn sử dụng nhà chung cư và quyền lợi của cư dân.

Góp ý về phạm vi, đối tượng điều chỉnh, ĐBQH Nguyễn Thanh Cầm (Đồng Tháp) cho rằng, các chính sách cần tập trung vào phát triển nhà ở, hướng tới bảo đảm nhu cầu chỗ ở của người dân; không nên đưa các nội dung thuộc lĩnh vực bất động sản hoặc kinh doanh bất động sản để tránh chồng chéo với các luật khác.

Đại biểu đề nghị cần đánh giá tác động chính sách một cách thấu đáo, thận trọng, bảo đảm tính nhân văn, để người dân trong mọi hoàn cảnh đều có cơ hội tiếp cận chỗ ở phù hợp. Việc phát triển nhà ở cũng phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, tránh đầu tư những loại hình nhà ở không phù hợp với nhu cầu hoặc vị trí sinh sống, làm việc của người dân. Theo đại biểu, cần đặc biệt quan tâm đến các nhóm đối tượng đặc thù như lao động di cư, công nhân, người khuyết tật, phụ nữ cao tuổi và người dân nông thôn. Đối với quy định về nhà chung cư có thời hạn, đại biểu đề nghị cân nhắc cách thể hiện để tránh gây cách hiểu không thống nhất.

Về quản lý, sử dụng nhà chung cư, ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) nhấn mạnh, đây là vấn đề còn nhiều bất cập, nhất là liên quan đến Ban quản trị, Ban quản lý và việc phân định sở hữu chung, sở hữu riêng. Theo đó, cần quy định rõ quyền của người sở hữu căn hộ đối với quyền sử dụng đất, bởi người sở hữu nhà chung cư đồng thời có quyền sử dụng một phần diện tích đất được phân bổ trong tổng thể khu chung cư. Quy định cần tách bạch, rõ ràng để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cư dân cũng như chủ đầu tư.

Đại biểu cũng đề cập vấn đề sở hữu chung, trong đó có diện tích tầng hầm. Thực tế, cư dân nhiều nơi chưa được bảo đảm quyền lợi đối với diện tích này, trong khi chủ đầu tư hoặc Ban quản trị quản lý, dẫn đến tình trạng người dân phải trả tiền để được sử dụng chỗ để xe. Đây là bất cập cần được nghiên cứu, khắc phục trong quy định mới nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của cư dân.

Đối với việc cải tạo, sửa chữa nhà chung cư cũ, đại biểu bày tỏ lo ngại trước tình trạng nhiều công trình, nhất là các chung cư được xây dựng từ thời kỳ bao cấp, đã xuống cấp nghiêm trọng. Việc cải tạo, xây dựng lại còn gặp nhiều vướng mắc do chưa thống nhất được giữa chủ sở hữu và nhà đầu tư, đặc biệt về giá bồi thường, đền bù. Trong khi đó, nếu các công trình xuống cấp kéo dài, không được xử lý kịp thời sẽ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Theo đại biểu, bên cạnh quy định của pháp luật, cần có cơ chế tổ chức thực hiện và chế tài cụ thể đối với những trường hợp không chấp hành, qua đó bảo đảm việc cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư cũ được triển khai hiệu quả.

Về chính sách nhà ở xã hội, đại biểu đặc biệt quan tâm đến phát triển nhà ở cho thuê. Theo ĐBQH Phạm Văn Hòa, trong điều kiện giá nhà ngày càng cao, việc sở hữu nhà là áp lực tài chính lớn đối với người thu nhập thấp. Ngay cả với một hộ gia đình có tổng thu nhập khoảng 50 triệu đồng/tháng, việc mua một căn nhà giá khoảng 2 tỷ đồng vẫn là bài toán không dễ dàng, trong khi thuê nhà có thể phù hợp hơn với khả năng tài chính.

Do đó, đại biểu đề nghị cần có quy định cụ thể, rõ ràng về ưu tiên quỹ đất để phát triển nhà ở cho thuê, tạo thêm lựa chọn cho người dân, đồng thời góp phần tạo bước đột phá cho thị trường bất động sản, phù hợp với xu hướng phát triển nhà ở tại nhiều quốc gia.

Quan tâm chính sách nhà ở cho lực lượng vũ trang

Cơ bản thống nhất với các nội dung về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, ĐBQH Lê Trọng Hòa (Quảng Ninh) góp ý vào các quy định về phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà ở; sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài và chính sách nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân.

Về phát triển nhà ở, đại biểu đồng tình với việc xác định các loại hình nhà ở, đồng thời đề nghị ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê và nhà ở chính sách. Theo đại biểu, hiệu quả chính sách không chỉ thể hiện ở số lượng nhà ở được xây dựng mà quan trọng là khả năng tiếp cận của người dân, nhất là mức giá phù hợp với thu nhập.

Về phân cấp, phân quyền, đại biểu thống nhất với việc tăng cường phân cấp cho địa phương phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, phân cấp cần gắn với trách nhiệm, nguồn lực và các tiêu chuẩn quản lý thống nhất, bảo đảm việc thực hiện đồng bộ.

Đối với sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng rõ ràng về phạm vi, điều kiện và các khu vực cần lưu ý về quốc phòng, an ninh. Đồng thời, cần làm rõ cách xác định tỷ lệ sở hữu nhà ở của người nước ngoài để bảo đảm thống nhất trong quá trình thực hiện.

Về chính sách nhà ở cho lực lượng vũ trang, đại biểu cho rằng cần quan tâm đến đặc thù công tác, luân chuyển của cán bộ, chiến sĩ. Bên cạnh các hình thức bán, cho thuê, cho thuê mua và hỗ trợ vay vốn, cần nghiên cứu phát triển nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê phù hợp với từng nhóm đối tượng và điều kiện thực tế.

Đại biểu cũng đề nghị rà soát các quy định có liên quan để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của dự thảo Luật, đồng thời kiểm tra kỹ thuật văn bản trước khi trình Quốc hội xem xét.

Về các loại hình phát triển nhà ở, ĐBQH Lê Trọng Hòa cơ bản đồng tình với việc dự thảo xác định 4 loại hình gồm nhà ở thương mại, nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê và nhà ở chính sách; trong đó cần ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê và nhà ở chính sách. Theo đại biểu, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở số lượng nhà ở được tạo ra mà quan trọng hơn là khả năng tiếp cận của người dân, nhất là việc có thể tiếp cận nhà ở với mức giá phù hợp với thu nhập.

Về phân cấp, phân quyền, đại biểu thống nhất với việc phân cấp cho địa phương theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, việc phân cấp thẩm quyền phải gắn với trách nhiệm và nguồn lực thực hiện; đồng thời, các tiêu chuẩn, điều kiện quản lý cơ bản cần được quy định thống nhất trên phạm vi cả nước, tránh tình trạng mỗi địa phương áp dụng một cách khác nhau.

Đối với quy định về sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài, đại biểu ủng hộ quy định mới theo hướng không tiếp tục cho người nước ngoài sở hữu nhà ở riêng lẻ mà chỉ giới hạn ở căn hộ chung cư thuộc các dự án đầu tư xây dựng nhà ở, trừ những khu vực cần bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Chính phủ quy định cụ thể, rõ ràng về các khu vực cần bảo đảm quốc phòng, an ninh để các địa phương có cơ sở xác định, công khai danh mục dự án mà tổ chức, cá nhân nước ngoài được phép sở hữu nhà ở.

Cũng quan tâm đến việc hoàn thiện các chính sách về nhà ở, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (Quảng Ninh) đề nghị dự thảo Luật cần tiếp tục được rà soát theo hướng đồng bộ, minh bạch và thuận lợi hơn trong tổ chức thực hiện. Đại biểu đề nghị tăng cường cơ chế liên thông giữa các cơ quan quản lý về đầu tư, đất đai, thuế, hạn chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại những giấy tờ, thông tin mà cơ quan nhà nước đã có. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu cần được đẩy mạnh, qua đó giảm thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Về nhà ở xã hội, đại biểu đề nghị có cơ chế linh hoạt trong bố trí nhà ở xã hội tại các khu đô thị, phù hợp quy hoạch và điều kiện thực tế, bảo đảm khả năng tiếp cận giao thông, hạ tầng thiết yếu. Theo đại biểu, cách bố trí linh hoạt sẽ tạo thuận lợi trong quá trình triển khai dự án, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Đối với các dự án quy mô lớn, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế cho phép nghiệm thu, giao dịch và cấp giấy chứng nhận độc lập đối với những phần dự án đã hoàn thành, có ranh giới rõ ràng, bảo đảm yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật và hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Điều này sẽ giúp người dân sớm hoàn thiện thủ tục pháp lý về nhà ở, đồng thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai dự án.

Đại biểu cũng đề nghị rà soát các quy định về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư và việc sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương, bảo đảm phù hợp khả năng cân đối nguồn lực của từng địa phương. Đối với các chính sách hỗ trợ, cần quy định rõ phạm vi, nội dung để bảo đảm minh bạch, thống nhất trong thực hiện.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà nhấn mạnh, cùng với hoàn thiện quy định pháp luật, cần đẩy mạnh số hóa, chia sẻ dữ liệu và làm rõ trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện. Đây là cơ sở để giảm thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch và bảo đảm chính sách nhà ở được triển khai hiệu quả trên thực tế.