Chia hộ kinh doanh theo nhóm để hỗ trợ kê khai thuế

“Các hộ kinh doanh rất sợ sai”

Chỉ còn hơn hai tuần nữa, hộ kinh doanh sẽ phải chuyển sang kê khai thuế thay vì phương pháp tính thuế khoán. Đây là bước ngoặt lớn với các hộ kinh doanh, có tác động lớn khi 90% trong tổng số 2 triệu hộ kinh doanh đang được quản lý thực hiện thuế khoán. Điều này gây tâm lý lo ngại cho các hộ kinh doanh, nguyên Vụ trưởng Vụ Kê khai của Tổng cục Thuế, Phó Tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam Lê Thị Duyên Hải xác nhận.

Lý giải rõ hơn, bà Hải cho biết, trước đây, các hộ kinh doanh ở trong “vùng an toàn” khi thực hiện thuế khoán. Đây là phương pháp tính thuế ấn định dựa trên doanh thu ước tính do hộ kinh doanh xác định, có sự thống nhất của các bên liên quan. Như vậy, các hộ kinh doanh không cần nhớ tiền thuế, mốc thời gian phải nộp mà có người đôn đốc, hỗ trợ.

Khi chuyển sang kê khai thuế, điểm mấu chốt là hộ kinh doanh phải tự xác định doanh thu, tự chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ của doanh thu đó và khai thuế theo doanh thu mà mình đã tự lưu giữ, hạch toán, tự đưa lên tờ khai. Thay đổi này là mối lo ngại nhất của các hộ kinh doanh nếu không được hỗ trợ để bảo đảm tính đầy đủ, chính xác. “Các hộ rất sợ sai, sợ doanh thu nếu sai có bị phạt không, điều chỉnh thế nào, khi kê khai thuế có khó khăn gì không?”, bà Hải chia sẻ.

Ở góc độ của hộ kinh doanh, bà Nguyễn Thị Thành xác nhận có mối lo khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai thuế, “thậm chí nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ chấp nhận thà đóng thuế khoán cao hơn trước còn hơn là bắt họ phải tự kê khai”. Bởi lẽ, không phải ai cũng biết kê khai, nhất là với những người kinh doanh nhỏ lẻ ở nhà kiêm nội trợ, đặc biệt là người lớn tuổi hạn chế cập nhật công nghệ thông tin.

Một lo ngại nữa của nhiều hộ kinh doanh được bà Thành chỉ ra là trước đây, dù chưa kinh doanh nhưng tiền đổ về tài khoản nhiều, bây giờ làm kinh doanh thì họ có bị truy thu thuế không? Bên cạnh đó, mỗi hộ kinh doanh sẽ lập tài khoản riêng thì tài khoản đó tên là hộ kinh doanh hay là tên của người đứng đầu? Nếu là tên của người đứng đầu thì họ sợ liệu có bị truy hết các tài khoản cá nhân khác của mình?

Ngay với những hộ kinh doanh đã chuyển sang kê khai thuế như bà Thành, nỗi lo vẫn còn đó. “Chúng tôi kê khai thuế từ tháng 6/2025 và hiện đã tự tin thực hiện, song băn khoăn nhất vẫn là tạo đơn hàng sai thời điểm. Mười hộ kinh doanh thì cả mười hộ đều lo khoản này nhất, chỉ sợ mình làm mà không biết đang làm sai”. Chia sẻ như vậy, bà Thành mong muốn sẽ có sự hỗ trợ từ các bên liên quan.

Làm đúng, làm đủ, làm thật sẽ tránh được rủi ro

Dù có những băn khoăn, lo lắng song đại diện hộ kinh doanh cũng như các chuyên gia đều tán thành cho rằng, chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai thuế là cần thiết để tạo sự minh bạch, bình đẳng trong kinh doanh.

Để chính sách được triển khai thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ cho hộ kinh doanh, đồng thời giúp cơ quan thuế quản lý hiệu quả hơn, các nhà phát triển ứng dụng đóng vai trò then chốt. “Việc sử dụng các giải pháp hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền với các hộ kinh doanh không còn là vấn đề quá lớn khi các nhà cung cấp có giải pháp rất thuận tiện, dễ dàng, được hướng dẫn bởi cơ quan thuế, nhà cung cấp giải pháp, ngân hàng”, bà Lê Thị Duyên Hải thông tin.

Hiện, nhiều nhà phát triển ứng dụng cũng đã có những giải pháp phần mềm kế toán ngay trên điện thoại thông minh đang mở ra khả năng mới: ghi chép đơn giản, tự động tổng hợp doanh thu, lập hóa đơn và hỗ trợ kê khai thuế chỉ với vài thao tác quen thuộc.

Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Phần mềm Effect Nguyễn Quốc Toàn cho biết, công ty đang cung cấp các giải pháp công nghệ hỗ trợ hộ kinh doanh ghi nhận doanh thu và kê khai thuế, trong đó có chính sách miễn phí phần mềm kế toán trong năm đầu cho nhóm hộ doanh thu thấp, đồng thời cung cấp giải pháp với chi phí thấp hơn đáng kể so với thị trường. Về bản chất, đây là một ứng dụng cài trên điện thoại, người dùng chỉ cần khoảng một phút đăng ký.

“Chúng tôi xây dựng 7 kênh hỗ trợ, tất cả đều thực hiện từ xa, bao gồm: chatbot, room hỗ trợ trực tuyến, tài liệu hướng dẫn trong ứng dụng, video minh họa, chỉ dẫn theo từng tình huống cụ thể ngay trên phần mềm, hình ảnh trực quan và các gợi ý thao tác tức thời. Nhờ đó, người dùng luôn được “cầm tay chỉ việc” ngay trong quá trình sử dụng. Toàn bộ 3.000 khách hàng trả phí đang sử dụng không cần đến trực tiếp mà vẫn vận hành bình thường. Điều quan trọng là tạo được độ tin cậy, để người dùng yên tâm rằng hệ thống vận hành đúng và minh bạch”, ông Toàn chia sẻ.

Trong bối cảnh chỉ còn hơn hai tuần nữa sẽ chính thức áp dụng kê khai thuế với hộ kinh doanh, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Đức Hiếu cho rằng, mấu chốt là phải “hiểu đúng” và “làm được”. Ông cho rằng, các hộ kinh doanh có quy mô, năng lực khác nhau, có những hộ doanh thu tới hơn 10 tỷ đồng/năm, năng lực thậm chí cao hơn nhiều doanh nghiệp. Do vậy, cơ quan quản lý (trực tiếp là cơ quan thuế) cần có chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh theo nhóm đối tượng với cách thức phù hợp.

Với các nhà cung cấp dịch vụ trung gian, càng đơn giản, càng dễ sử dụng càng tốt và cũng nên phân loại theo nhóm đối tượng. Về phía Hội Tư vấn thuế cũng cần có chiến lược để hỗ trợ các hộ kinh doanh trong việc tuân thủ quy định kê khai thuế.

Gợi ý các giải pháp cụ thể, ông Hiếu đề xuất, đầu tiên phải thay đổi tư duy, nhận thức của các hộ kinh doanh, phải tập làm quen với việc kê khai. “Yêu cầu đầu tiên là phải làm đúng, làm đủ, làm thật sẽ tránh được rủi ro”, ông nhấn mạnh. Cùng với đó, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về thuế một cách toàn diện là rất quan trọng. Có sự phối hợp giữa cơ quan thuế, nhà cung cấp phần mềm để bảo đảm tính pháp lý nhất định, thay vì để từng hộ làm việc với cơ quan thuế.

Tán thành với việc cần thay đổi tư duy, nhận thức của các hộ kinh doanh, ông Nguyễn Quốc Toàn lưu ý đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ việc chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai thuế chính là cách thức mà Nhà nước mang lại cho hộ kinh doanh sự chủ động, minh bạch và có lợi cho chính họ.