Châu Á năm 2025: Những điểm sáng và thách thức đan xen
Năm 2025 sắp khép lại với dư âm của một giai đoạn nhiều biến động đối với khu vực châu Á. Các diễn biến địa chính trị, kinh tế và xã hội diễn ra dồn dập, tác động sâu rộng đến đời sống người dân và chiến lược của các quốc gia.
Từ ảnh hưởng của chính sách thuế quan mới từ Mỹ, các thảm họa thiên nhiên nghiêm trọng, đến sự xuất hiện của những gương mặt lãnh đạo tiên phong, các vụ kiện pháp lý quốc tế và những thách thức an ninh xuyên biên giới - bức tranh 2025 của châu Á mang nhiều lớp đối lập, phản ánh sức chống chịu nhưng cũng bộc lộ những điểm nghẽn nội tại.
Lừa đảo và khủng hoảng cưỡng bức lao động tại Đông Nam Á
Một trong những vấn đề nổi bật nhất năm qua là sự bùng phát của tội phạm lừa đảo trực tuyến có tổ chức, chủ yếu hoạt động tại một số quốc gia Đông Nam Á. Các mạng lưới này được cho là đặt cơ sở tại Myanmar, Lào và Campuchia, gây thiệt hại hàng tỷ USD cho nạn nhân trên toàn cầu thông qua các hình thức lừa đảo tài chính, việc làm và đầu tư.
Điểm đáng lưu ý là nhiều đối tượng tham gia các đường dây này lại là nạn nhân của chính hoạt động buôn người xuyên biên giới. Hàng trăm nghìn lao động trẻ bị dụ dỗ bằng những lời mời làm việc hấp dẫn, trước khi bị giam giữ trái phép và ép làm việc trong các trung tâm lừa đảo công nghệ cao.
Dù một số nỗ lực triệt phá và giải cứu con tin đã được triển khai, nhưng giới chuyên gia cảnh báo nguy cơ tội phạm mạng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ deepfake có thể làm gia tăng thách thức trong thời gian tới.
Khủng hoảng này phản ánh những vấn đề trong quản trị và phối hợp an ninh khu vực, khi sự thiếu hiệu quả trong thực thi pháp luật được cho là môi trường để các đường dây tội phạm phát triển.
Thảm họa thiên nhiên và những hệ lụy từ con người
Năm 2025 chứng kiến tần suất và mức độ nghiêm trọng gia tăng của các thảm họa thiên nhiên tại châu Á. Trận động đất ngày 28/3 tại Myanmar khiến hơn 3.600 người thiệt mạng và khoảng 200.000 người phải sơ tán. Dư chấn của trận động đất này còn gây sập một tòa nhà cao tầng đang xây dựng tại Bangkok (Thái Lan), làm hàng chục người tử vong.
Trong suốt năm qua, lũ lụt, sạt lở đất và bão lớn tại Sri Lanka, Indonesia, Thái Lan, Malaysia, Philippines và Việt Nam đã ảnh hưởng tới hàng triệu người, với tổng số người thiệt mạng ước tính hơn 1.600.
Cuối năm, vụ cháy tại khu chung cư Wang Fuk Court ở Tai Po, Hong Kong (Trung Quốc) khiến ít nhất 160 người thiệt mạng trở thành một trong những thảm kịch hỏa hoạn gây thiệt hại nhân mạng lớn nhất trong lịch sử thành phố. Các báo cáo ban đầu cho thấy, hệ thống báo cháy không hoạt động và vật liệu xây dựng không đạt chuẩn an toàn được xem là những yếu tố khiến thảm họa trở nên nghiêm trọng hơn.
Các sự cố trên cho thấy thiên tai tại châu Á không chỉ là thách thức tự nhiên, mà còn gắn với hệ lụy từ năng lực ứng phó, tiêu chuẩn xây dựng và hiệu quả quản lý.
Phong trào của thế hệ trẻ và yêu cầu cải cách
Thế hệ Gen Z (những người sinh từ năm 1997 đến 2012) tiếp tục thể hiện vai trò trong các phong trào xã hội và phản biện chính sách tại một số quốc gia châu Á. Trong năm 2025, các cuộc biểu tình phản đối tham nhũng, bất bình đẳng kinh tế và chủ nghĩa gia đình trị đã diễn ra tại Nepal, Indonesia, Philippines, Maldives và Timor-Leste.
Tại Nepal, phong trào phản đối đã dẫn đến sự thay đổi Chính phủ - nối tiếp làn sóng cải cách chính trường năm 2024 tại Bangladesh, nơi thế hệ trẻ đóng vai trò quan trọng. Dù vậy, tại nhiều quốc gia khác, các điều chỉnh chính sách mang tính nhượng bộ chưa tạo ra thay đổi cấu trúc. Các phong trào này đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển hóa từ phản biện đường phố thành cải cách dài hạn.
Thích ứng kinh tế và chiến lược linh hoạt
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, các quốc gia châu Á đã triển khai chiến lược điều chỉnh linh hoạt nhằm giảm thiểu tác động từ các chính sách thuế quan mới của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Một số quốc gia ưu tiên tái cấu trúc thương mại, thúc đẩy hợp tác công nghệ và mở rộng liên kết kinh tế.
Thỏa thuận hợp tác công nghệ - đổi mới sáng tạo giữa Ấn Độ, Canada và Australia được xem là một ví dụ cho xu hướng tìm kiếm cấu hình thương mại mới, giảm phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ.
Theo Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), tăng trưởng kinh tế khu vực châu Á đang phát triển năm 2025 đạt khoảng 5%, giúp châu Á tiếp tục là khu vực tăng trưởng nhanh nhất thế giới, dù tốc độ không đồng đều giữa các nền kinh tế.
Kỳ vọng 2026: Hướng tới ổn định và an toàn
Năm 2025 khép lại như một phép thử toàn diện đối với châu Á, từ an ninh con người, quản trị quốc gia đến năng lực thích ứng kinh tế trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng. Dù không thiếu những đứt gãy và tổn thất, khu vực vẫn cho thấy sức chống chịu bền bỉ và khả năng điều chỉnh linh hoạt trước các cú sốc kinh tế và bất ổn địa chính trị.
Bước sang 2026, thách thức còn ở phía trước, nhưng những chuyển động của năm qua đang gợi mở dư địa cho cải cách và liên kết sâu rộng hơn. Kỳ vọng chung của khu vực là hướng tới một năm ổn định hơn, an toàn hơn, giảm thiểu rủi ro xung đột và củng cố các chuẩn mực phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm. Đây cũng chính là thời điểm để các quốc gia châu Á nhìn lại, nhằm tăng cường phối hợp chống tội phạm xuyên biên giới, nâng cao tiêu chuẩn an toàn và thúc đẩy hợp tác đa phương thực chất, hiệu quả, vì một tương lai hòa bình, thịnh vượng và an toàn hơn cho người dân toàn khu vực.
